ETCS: Δύο χρόνια υποσχέσεων, μία παραδοχή και πολλά αναπάντητα ερωτήματα

Η υπόθεση του ETCS (European Train Control System) εξελίσσεται σε μία από τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις όπου οι κυβερνηκές εξαγγελίες συγκρούονται με την πραγματικότητα. Ένα σύστημα που παρουσιάστηκε ως κρίσιμο για την ασφάλεια των ελληνικών σιδηροδρόμων εξακολουθεί, σύμφωνα με επίσημες παραδοχές, να μην λειτουργεί, παρά τις επανειλημμένες δεσμεύσεις ότι η εγκατάστασή του βρισκόταν προ των πυλών.

Το 2024, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης διαβεβαίωνε ότι το ETCS «εγκαθίσταται και μπαίνει τώρα και στα τρένα». Λίγους μήνες αργότερα, το 2025, η κυβερνητική δέσμευση έγινε ακόμη πιο συγκεκριμένη, με τον πρωθυπουργό να δηλώνει ότι το σύστημα θα έχει τοποθετηθεί σε κάθε αμαξοστοιχία έως τον Σεπτέμβριο του 2025.

Ωστόσο, η πραγματικότητα που περιέγραψε ο ίδιος ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ, τον Ιούλιο του 2026, απέχει σημαντικά από τις κυβερνητικές εξαγγελίες. Με δημόσια δήλωσή του παραδέχθηκε ότι το ETCS σήμερα δεν λειτουργεί, προκαλώντας εύλογα ερωτήματα για το τι ακριβώς συνέβη στο διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ των δεσμεύσεων και της σημερινής εικόνας.

Η σημασία του ETCS δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Πρόκειται για το ευρωπαϊκό σύστημα αυτόματης προστασίας συρμών, το οποίο επιβλέπει συνεχώς την κίνηση των αμαξοστοιχιών, ελέγχει τις ταχύτητες και μπορεί να επέμβει αυτόματα όταν υπάρχει κίνδυνος ανθρώπινου λάθους. Η πλήρης λειτουργία του θεωρείται βασικός πυλώνας της σύγχρονης σιδηροδρομικής ασφάλειας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Μετά την τραγωδία των Τεμπών, η επιτάχυνση της εγκατάστασης όλων των συστημάτων ασφαλείας αποτέλεσε κεντρική κυβερνητική δέσμευση. Για τον λόγο αυτό, κάθε νέα καθυστέρηση αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς συνδέεται άμεσα με την αξιοπιστία των δεσμεύσεων που δόθηκαν στους πολίτες και στις οικογένειες των θυμάτων.

Το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: γιατί, ενώ είχαν δοθεί σαφή χρονοδιαγράμματα, το σύστημα εξακολουθεί να μην βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία; Υπήρξαν τεχνικά εμπόδια, καθυστερήσεις στις συμβάσεις, προβλήματα πιστοποίησης ή αστοχίες στον σχεδιασμό; Μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί μια ολοκληρωμένη δημόσια εξήγηση που να απαντά με σαφήνεια σε αυτά τα ζητήματα.

Σε μια υπόθεση που αφορά άμεσα την ασφάλεια των μεταφορών, η λογοδοσία δεν μπορεί να περιορίζεται σε διαδοχικές ανακοινώσεις και νέες προθεσμίες. Οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν όχι μόνο πότε θα ολοκληρωθεί το έργο, αλλά και γιατί οι προηγούμενες δεσμεύσεις δεν τηρήθηκαν.

Η εμπιστοσύνη στο σιδηροδρομικό δίκτυο δεν αποκαθίσταται με εξαγγελίες. Αποκαθίσταται μόνο όταν τα συστήματα ασφαλείας λειτουργούν στην πράξη και όταν οι πολιτικές δεσμεύσεις συνοδεύονται από μετρήσιμα αποτελέσματα.