Πληθωρισμός 3,8%: Η ενέργεια άναψε τη φωτιά, αλλά η ακρίβεια έχει περάσει στην καθημερινότητα

Τα στοιχεία του Αυγούστου δείχνουν ισχυρή ενεργειακή επιβάρυνση, αλλά και επίμονες αυξήσεις σε ενοίκια, εστίαση, μετακινήσεις και βασικά αγαθά – Το πραγματικό πολιτικό ζήτημα είναι πλέον η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών

Ο πληθωρισμός επέστρεψε τον Αύγουστο στο 3,8% και η πρώτη ανάγνωση των στοιχείων οδηγεί αναπόφευκτα στην ενέργεια. Φυσικό αέριο, πετρέλαιο κίνησης και βενζίνη κατέγραψαν σημαντικές αυξήσεις, μεταφέροντας στην ελληνική οικονομία τις επιπτώσεις μιας νέας περιόδου διεθνούς ενεργειακής αβεβαιότητας.

Αυτή, όμως, είναι μόνο η μισή εικόνα. Διότι πίσω από τον γενικό δείκτη διακρίνεται μια ευρύτερη και πολιτικά πιο δύσκολη πραγματικότητα: οι ανατιμήσεις δεν περιορίζονται πλέον στην ενέργεια, αλλά εμφανίζονται σε κατηγορίες δαπανών που βρίσκονται στον πυρήνα του οικογενειακού προϋπολογισμού.

Από το ενεργειακό σοκ στο κόστος ζωής

Η ενέργεια αποτελεί αναμφίβολα τον βασικό επιταχυντή της νέας ανόδου. Το φυσικό αέριο αυξήθηκε κατά 40,2% σε ετήσια βάση, το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 53,2%, το πετρέλαιο κίνησης κατά 30,6% και η βενζίνη κατά 15,3%.

Το γεγονός αυτό έχει σημασία και για την πολιτική αποτίμηση των στοιχείων. Ένα σημαντικό μέρος της πληθωριστικής πίεσης προέρχεται από παράγοντες που δεν ελέγχονται αποκλειστικά από την ελληνική κυβέρνηση. Οι διεθνείς ενεργειακές τιμές, οι γεωπολιτικές αναταράξεις και οι συνθήκες στις διεθνείς αγορές επηρεάζουν όλες τις ευρωπαϊκές οικονομίες.

Αυτό, ωστόσο, δεν εξαντλεί την ευθύνη της οικονομικής πολιτικής. Το ερώτημα για κάθε κυβέρνηση δεν είναι μόνο εάν μπορεί να εμποδίσει ένα διεθνές ενεργειακό σοκ —προφανώς δεν μπορεί— αλλά πόσο αποτελεσματικά προστατεύει την αγοραστική δύναμη όταν το σοκ φτάσει στην εσωτερική αγορά.

Και σε αυτό το επίπεδο τα στοιχεία είναι περισσότερο ανησυχητικά.

Τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 6,2%, η επισκευή και συντήρηση κατοικίας κατά 4,5%, ενώ συνολικά η στέγαση κατέγραψε αύξηση 9,7%. Στην εστίαση οι ανατιμήσεις έφτασαν το 5,5%, στα ξενοδοχεία το 14,1%, στα οργανωμένα ταξίδια το 6,3% και στις αεροπορικές μεταφορές το 17,4%.

Αυτό σημαίνει ότι η πίεση έχει μετακινηθεί από την τιμή ενός συγκεκριμένου καυσίμου στο συνολικό κόστος της καθημερινότητας.

Ο μέσος όρος των τροφίμων δεν λέει ολόκληρη την ιστορία

Αντίστοιχη προσοχή απαιτείται στην ανάγνωση των τροφίμων. Η συνολική κατηγορία «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» αυξήθηκε μόλις κατά 0,9%, επίδοση που εκ πρώτης όψεως δείχνει σχετική σταθερότητα.

Μέσα στον μέσο όρο, όμως, υπάρχουν πολύ διαφορετικές πραγματικότητες. Το μοσχαρίσιο κρέας αυξήθηκε κατά 13,5%, το αρνί και το κατσίκι κατά 11,3% και τα αλίπαστα ψάρια κατά 11,5%. Τον συνολικό δείκτη συγκράτησαν κυρίως οι σημαντικές μειώσεις στο ελαιόλαδο και στα φρούτα.

Αυτό έχει ιδιαίτερη κοινωνική σημασία. Ο πληθωρισμός είναι ένας μέσος στατιστικός δείκτης, αλλά δεν βιώνεται με τον ίδιο τρόπο από όλα τα νοικοκυριά. Μια οικογένεια που διαθέτει μεγάλο μέρος του εισοδήματός της για ενοίκιο, μετακινήσεις και τρόφιμα μπορεί να αισθάνεται πολύ μεγαλύτερη πίεση από αυτήν που αποτυπώνει ο γενικός αριθμός.

Το πραγματικό πολιτικό μέτωπο είναι η αγοραστική δύναμη

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της πολιτικής αντιπαράθεσης. Η κυβέρνηση μπορεί εύλογα να επικαλεστεί την εξωγενή προέλευση σημαντικού μέρους των ενεργειακών ανατιμήσεων. Η αντιπολίτευση, από την άλλη πλευρά, έχει επίσης βάσιμο πεδίο κριτικής όταν επισημαίνει ότι η σωρευτική ακρίβεια των τελευταίων ετών έχει ήδη μειώσει σημαντικά την πραγματική αξία των εισοδημάτων.

Και οι δύο διαπιστώσεις μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα.

Το 3,8% δεν σημαίνει ότι οι τιμές είναι σήμερα 3,8% υψηλότερες από εκείνες πριν αρχίσει η μεγάλη πληθωριστική περίοδος. Σημαίνει ότι αυξήθηκαν κατά 3,8% σε σχέση με τις ήδη αυξημένες τιμές του Αυγούστου του 2025. Αυτή είναι η διάσταση που συχνά χάνεται στη δημόσια συζήτηση: η επιβράδυνση του πληθωρισμού δεν συνεπάγεται επιστροφή των τιμών στα προηγούμενα επίπεδα.

Για τον πολίτη, συνεπώς, το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι μόνο ο πληθωρισμός. Είναι η σχέση ανάμεσα σε τιμές, μισθούς και διαθέσιμο εισόδημα. Εάν οι ονομαστικές αποδοχές αυξάνονται ταχύτερα από το κόστος ζωής, η πραγματική αγοραστική δύναμη μπορεί να βελτιωθεί. Εάν δεν συμβαίνει αυτό, ακόμη και ένας σχετικά χαμηλότερος πληθωρισμός συνεχίζει να γίνεται αισθητός ως ακρίβεια.

Η ΕΚΤ και ο κίνδυνος μιας δεύτερης πίεσης

Υπάρχει και μια ευρωπαϊκή παράμετρος που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη αντιδράσει στο νέο πληθωριστικό περιβάλλον, ενώ παρακολουθεί ιδιαίτερα εάν το ενεργειακό σοκ θα αποκτήσει μονιμότερα χαρακτηριστικά και θα μεταφερθεί σε αγαθά και υπηρεσίες.

Αυτό σημαίνει ότι η πορεία των επιτοκίων παραμένει ανοιχτή και εξαρτάται από τα επόμενα δεδομένα. Για την Ελλάδα το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, επειδή μια παρατεταμένη περίοδος αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής επιβαρύνει στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια, περιορίζει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Έτσι δημιουργείται ο κίνδυνος μιας διπλής επιβάρυνσης: από τη μία υψηλότερο κόστος ζωής και από την άλλη ακριβότερο χρήμα.

Το δύσκολο τεστ για την οικονομική πολιτική

Τα στοιχεία του Αυγούστου δεν δικαιολογούν ούτε την καταστροφολογία ούτε τον εφησυχασμό. Η ισχυρή ενεργειακή συνιστώσα σημαίνει ότι ένα μέρος της επιτάχυνσης μπορεί να υποχωρήσει εάν αποκλιμακωθούν οι διεθνείς τιμές. Ταυτόχρονα, όμως, οι αυξήσεις σε στέγη, εστίαση, μεταφορές και σειρά υπηρεσιών αποτελούν ένδειξη ότι το πρόβλημα δεν είναι πλέον αποκλειστικά ενεργειακό.

Από εδώ και πέρα, η αξιολόγηση της κυβερνητικής πολιτικής δεν μπορεί να εξαντλείται ούτε στις επιδοτήσεις ούτε στη σύγκριση ενός μεμονωμένου μηνιαίου δείκτη. Χρειάζεται να κριθεί από το εάν αυξάνεται πραγματικά το διαθέσιμο εισόδημα, από την αποτελεσματικότητα των ελέγχων στην αγορά, από την ένταση του ανταγωνισμού και κυρίως από το κατά πόσο αντιμετωπίζονται οι δομικές εστίες ακρίβειας, με πρώτη τη στέγαση.

Ο Αύγουστος, επομένως, στέλνει ένα σαφές προειδοποιητικό σήμα. Η ενέργεια μπορεί να άναψε ξανά τη φωτιά του πληθωρισμού, αλλά το πολιτικά κρίσιμο ζήτημα είναι πλέον εάν οι ανατιμήσεις ριζώνουν στην καθημερινή οικονομία. Η απάντηση θα δοθεί στους επόμενους μήνες, όχι μόνο από την πορεία του γενικού δείκτη, αλλά από το τι τελικά θα απομένει στο πορτοφόλι των νοικοκυριών μετά το ενοίκιο, το σούπερ μάρκετ, τις μετακινήσεις και τους λογαριασμούς.

διαβάστε περισσότερα στο Npress.gr