Kata Tüttő στο The Socialist: «Οι πόλεις να έχουν ουσιαστικό λόγο στην λήψη των αποφάσεων» – Η Αυτοδιοίκηση απέναντι στην άνοδο της Ακροδεξιάς

Ερώτηση – Επιμέλεια κειμένου: Γαβρής Άγγελος

Τον καθοριστικό ρόλο της Αυτοδιοίκησης στη διαμόρφωση του νέου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, αλλά και στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους δημοκρατικούς θεσμούς, ανέδειξε η Kata Tüttő, απαντώντας σε ερώτηση του The Socialist στο πλαίσιο του «Democracy at its Roots» στην Αθήνα.

Η ερώτηση του The Socialist προς την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών επικεντρώθηκε στην πολιτική σημασία της Διακήρυξης των Αθηνών και στο πώς το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να μετατραπεί σε έναν πραγματικό «Προϋπολογισμό Δημοκρατίας», ο οποίος θα επενδύει στους ανθρώπους, στην κοινωνική συνοχή και στη δημοκρατική συμμετοχή.

Το υποερώτημα έθεσε ευθέως μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη: με την Ακροδεξιά να ενισχύεται σε σειρά ευρωπαϊκών χωρών, πώς μπορεί η Αυτοδιοίκηση να συμβάλει στην ενίσχυση της δημοκρατίας και στην ανάσχεση της επιρροής των ακροδεξιών δυνάμεων;

«Πού πηγαίνουν τα χρήματα και ποιος αποφασίζει»

Στην απάντησή της, η Kata Tüttő έθεσε στο επίκεντρο ένα ζήτημα που υπερβαίνει το ύψος του κοινοτικού προϋπολογισμού. Με τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης να κινείται περίπου στο 1%, το κρίσιμο πολιτικό ερώτημα είναι πού κατευθύνονται οι διαθέσιμοι πόροι και, κυρίως, ποιος αποφασίζει για την κατανομή τους.

Σε αυτό ακριβώς το πεδίο αποκτά ιδιαίτερη σημασία η συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης. Η ευρωπαϊκή δημοκρατική λειτουργία δεν περιορίζεται στις κυβερνήσεις των κρατών-μελών και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι πόλεις και οι περιφέρειες εκπροσωπούν τις τοπικές κοινωνίες και διαθέτουν τη δική τους δημοκρατική νομιμοποίηση. Για την Tüttő, επομένως, το ζήτημα δεν είναι απλώς να φτάνουν ευρωπαϊκά κονδύλια στην Αυτοδιοίκηση, αλλά να έχει η ίδια ουσιαστικό λόγο στη διαμόρφωση των αποφάσεων.

Αυτή είναι και μία από τις βασικές διεκδικήσεις της Διακήρυξης των Αθηνών. Το κείμενο ζητεί ο επόμενος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός να ανέλθει τουλάχιστον στο 1,38% του ΑΕΠ της ΕΕ, με πραγματικούς και προοδευτικούς ίδιους πόρους, ενώ απορρίπτει την επανασυγκέντρωση των αποφάσεων σε εθνικό επίπεδο και ζητεί ισχυρότερη συμμετοχή των δήμων και των περιφερειών στη χάραξη των ευρωπαϊκών πολιτικών.

Η Αυτοδιοίκηση ως δύναμη αλλαγής

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά της Kata Tüttő στη δύναμη που διαθέτουν οι ίδιες οι τοπικές κοινωνίες να αλλάζουν την πραγματικότητά τους. Οι ευρωπαϊκές περιφέρειες βρίσκονται σε διαφορετικές διαδικασίες μετάβασης και, όπως προκύπτει από την τοποθέτησή της, το μεγάλο στοίχημα είναι η μετάβαση αυτή να οδηγεί σε κοινή ευημερία και να μη δημιουργεί νέους αποκλεισμούς.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών αναφέρθηκε στα αποθέματα φιλοδοξίας και δυναμικής που υπάρχουν σε τοπικό επίπεδο, φέρνοντας ως χαρακτηριστικά παραδείγματα μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις όπως το Παρίσι και η Αθήνα. Η αλλαγή, κατά την προσέγγισή της, δεν ακολουθεί μία προκαθορισμένη διαδρομή. Οι πόλεις μετασχηματίζονται διαρκώς και κάθε κοινότητα έχει τη δυνατότητα να διαμορφώσει τη δική της πορεία.

Σε αυτό το σημείο η συζήτηση συνδέθηκε άμεσα με την άνοδο της Ακροδεξιάς. Όταν οι υποσχέσεις της πολιτικής διαψεύδονται και οι πολίτες αισθάνονται ότι οι θεσμοί αδυνατούν να ανταποκριθούν στις πραγματικές ανάγκες τους, ενισχύονται η απογοήτευση και η δυσπιστία. Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον βρίσκουν πρόσφορο έδαφος πολιτικές δυνάμεις που επενδύουν στον φόβο, στην ανασφάλεια και στη δυσαρέσκεια.

Η Αυτοδιοίκηση μπορεί να αποτελέσει μέρος της δημοκρατικής απάντησης ακριβώς επειδή βρίσκεται πιο κοντά στην καθημερινότητα του πολίτη. Εκεί η πολιτική δεν κρίνεται πρωτίστως από τις διακηρύξεις της, αλλά από το εάν μπορεί να παράγει ορατό αποτέλεσμα: στη στέγη, στις κοινωνικές υπηρεσίες, στις δημόσιες υποδομές, στην ποιότητα των γειτονιών και στην προστασία απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης.

Η παρέμβαση της Tüttő συναντά, έτσι, τον κεντρικό πολιτικό πυρήνα της Διακήρυξης των Αθηνών: η συζήτηση για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό δεν είναι μια τεχνική διαπραγμάτευση αριθμών και κονδυλίων. Είναι ταυτόχρονα μια συζήτηση για το ποιος αποφασίζει, ποιος συμμετέχει και ποιες κοινωνικές ανάγκες προηγούνται.

Για την ευρωπαϊκή Αυτοδιοίκηση, το διακύβευμα είναι πλέον συγκεκριμένο. Οι πόλεις και οι περιφέρειες διεκδικούν να βρίσκονται στο τραπέζι όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις για την επόμενη ημέρα της Ευρώπης και όχι απλώς να καλούνται εκ των υστέρων να τις εφαρμόσουν. Και αυτή η διεκδίκηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στη δημοκρατία εξελίσσεται σε μία από τις κρισιμότερες ευρωπαϊκές μάχες.