Φιλιππίνες: η μνήμη της δικτατορίας συναντά ξανά την οργή για τη διαφθορά

Μία ημέρα πριν από την 54η επέτειο της επιβολής στρατιωτικού νόμου από τον Ferdinand Marcos Sr., φοιτητές και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών κατεβαίνουν ήδη στους δρόμους — Στο επίκεντρο το σκάνδαλο των αντιπλημμυρικών έργων και η απαίτηση για λογοδοσία

Στις Φιλιππίνες, η 21η Σεπτεμβρίου δεν είναι μια συνηθισμένη ημερομηνία.

Είναι η ημέρα που συνδέθηκε ιστορικά με την επιβολή του στρατιωτικού νόμου από τον Ferdinand Marcos Sr. το 1972 — μια περίοδο μαζικών συλλήψεων, βασανιστηρίων, λογοκρισίας και πολιτικής καταστολής που εξακολουθεί να βαραίνει τη δημοκρατική μνήμη της χώρας. Φέτος, όμως, η επέτειος αποκτά και ένα νέο, εκρηκτικό πολιτικό περιεχόμενο: τη διαμαρτυρία για το μεγάλο σκάνδαλο διαφθοράς στα αντιπλημμυρικά έργα.

Ήδη από σήμερα, 20 Σεπτεμβρίου, ομάδες πολιτών, φοιτητές και οργανώσεις συγκεντρώνονται στο EDSA Shrine και σε άλλα σημεία της Μανίλα, ζητώντας λογοδοσία για την υπόθεση των έργων πλημμυρικής προστασίας και καταγγέλλοντας την ατιμωρησία. Μαθητές και φοιτητές συμμετέχουν σε πορείες, ενώ άλλες ομάδες συνέδεσαν τις σημερινές κινητοποιήσεις με την πρόσφατη αθώωση της Imelda Marcos σε υπόθεση διαφθοράς.

Αύριο αναμένονται πολύ μεγαλύτερες κινητοποιήσεις.

15.700 αστυνομικοί σε πλήρη επιφυλακή

Η αστυνομία της πρωτεύουσας έχει τεθεί σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα και έχει ανακοινώσει την ανάπτυξη περισσότερων από 15.700 αστυνομικών για τις αυριανές συγκεντρώσεις στη Μανίλα. Οι αρχές δηλώνουν ότι οι αστυνομικοί που θα βρίσκονται στην πρώτη γραμμή διαχείρισης των διαδηλώσεων δεν θα φέρουν πυροβόλα όπλα και ότι θα χρησιμοποιούνται κάμερες σώματος.

Η κυβέρνηση του Ferdinand Marcos Jr. δηλώνει ότι σέβεται το δικαίωμα των πολιτών στη διαμαρτυρία και καλεί όλες τις πλευρές να αποφύγουν τη βία. Το προεδρικό γραφείο επιμένει ότι οι έρευνες για τις καταγγελίες διαφθοράς συνεχίζονται και ότι όσοι ευθύνονται πρέπει να λογοδοτήσουν ανεξαρτήτως πολιτικών ή οικογενειακών σχέσεων.

Το κλίμα, όμως, είναι ήδη φορτισμένο.

Το σκάνδαλο των αντιπλημμυρικών έργων

Η πολιτική κρίση ξεκίνησε από τις καταγγελίες για εκτεταμένη διαφθορά σε έργα αντιπλημμυρικής προστασίας.

Χιλιάδες έργα που χρηματοδοτήθηκαν με δημόσιο χρήμα ερευνώνται ως υπερκοστολογημένα, κακοκατασκευασμένα ή ακόμη και ανύπαρκτα. Η υπόθεση έχει ήδη φτάσει πολύ ψηλά στην πολιτική ιεραρχία.

Ο πρώην πρόεδρος της Βουλής Martin Romualdez, ξάδελφος του σημερινού προέδρου, δήλωσε αθώος σε κατηγορίες υπεξαίρεσης που αφορούν φερόμενες μίζες ύψους περίπου 7,4 δισ. πέσος. Η υπόθεση αφορά ένα ευρύτερο πρόγραμμα έργων πλημμυρικής προστασίας, συνολικού ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Η διαφθορά αυτή έχει ιδιαίτερο κοινωνικό βάρος σε μια χώρα που πλήττεται συστηματικά από τυφώνες, πλημμύρες και ακραία καιρικά φαινόμενα.

Για πολλούς πολίτες, λοιπόν, δεν πρόκειται απλώς για «χαμένο δημόσιο χρήμα».

Πρόκειται για χρήματα που προορίζονταν να προστατεύσουν ανθρώπινες ζωές.

Οι περσινές διαδηλώσεις άφησαν ανοιχτές πληγές

Η αυριανή κινητοποίηση έρχεται ακριβώς έναν χρόνο μετά τις μεγάλες διαδηλώσεις της 21ης Σεπτεμβρίου 2025.

Τότε, χιλιάδες άνθρωποι είχαν βγει στους δρόμους για τον ίδιο λόγο: να απαιτήσουν λογοδοσία για τη διαφθορά στα έργα ελέγχου πλημμυρών.

Οι συγκεντρώσεις ήταν σε μεγάλο βαθμό ειρηνικές, αλλά σε ορισμένα σημεία υπήρξαν συγκρούσεις, εμπρησμοί και επεισόδια. Πάνω από 200 άνθρωποι συνελήφθησαν, ενώ η Amnesty International κατέγραψε καταγγελίες για υπερβολική χρήση βίας, αυθαίρετες συλλήψεις και κακομεταχείριση κρατουμένων, ακόμη και ανηλίκων.

Έναν χρόνο αργότερα, σύμφωνα με την Amnesty, περισσότεροι από 100 άνθρωποι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ποινικές κατηγορίες που συνδέονται με εκείνες τις κινητοποιήσεις. Η οργάνωση καλεί τις αρχές να προστατεύσουν την ειρηνική διαμαρτυρία και να μην επαναλάβουν τα λάθη του 2025.

«Never Again»

Το πιο ισχυρό στοιχείο της αυριανής ημέρας είναι ο συμβολισμός.

Η 21η Σεπτεμβρίου έχει μετατραπεί εδώ και δεκαετίες σε ημέρα μνήμης και διαμαρτυρίας για τη δικτατορία Marcos.

Στη συλλογική μνήμη των Φιλιππίνων συνδέεται με το σύνθημα:

«Never Again» — «Ποτέ ξανά».

Και φέτος αυτό το σύνθημα επιστρέφει απέναντι σε μια κυβέρνηση που έχει επικεφαλής τον γιο του ανθρώπου που επέβαλε τον στρατιωτικό νόμο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η σημερινή κυβέρνηση ταυτίζεται με τη δικτατορία του πατέρα του προέδρου.

Σημαίνει όμως ότι η ιστορική μνήμη προσθέτει τεράστια πολιτική βαρύτητα σε κάθε σύγκρουση γύρω από τη διαφθορά, τη λογοδοσία, την αστυνομική βία και τη δημοκρατική συμμετοχή.

Μια νέα γενιά ξαναμπαίνει στην ιστορία

Το ενδιαφέρον βρίσκεται ιδιαίτερα στους νέους.

Φοιτητές και μαθητές συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις με αιτήματα που δεν περιορίζονται μόνο στη διαφθορά.

Μιλούν για παιδεία, δημόσιες υπηρεσίες, πολιτικές δυναστείες, κοινωνικές ανισότητες και δικαίωμα στη διαμαρτυρία.

Και έτσι δημιουργείται μια παράξενη ιστορική γέφυρα.

Η γενιά που δεν έζησε τη δικτατορία Marcos χρησιμοποιεί τη μνήμη της για να μιλήσει για τα προβλήματα του 2026.

Αυτό είναι ίσως και το πιο σημαντικό πολιτικό στοιχείο της αυριανής ημέρας.

Η ιστορία δεν επιστρέφει επειδή οι νέοι θέλουν να ζήσουν στο παρελθόν.

Επιστρέφει επειδή χρησιμοποιείται ως μέτρο σύγκρισης για το παρόν.

Η αυριανή ημέρα θα είναι κρίσιμη

Προς το παρόν, κανείς δεν γνωρίζει πόσο μεγάλες θα είναι οι συγκεντρώσεις ούτε αν θα υπάρξουν επεισόδια.

Η κυβέρνηση υπόσχεται αυτοσυγκράτηση.

Η αστυνομία έχει αναπτύξει χιλιάδες άνδρες.

Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ζητούν προστασία των ειρηνικών διαδηλωτών.

Και οι πολίτες ετοιμάζονται να επιστρέψουν στους δρόμους.

Η 21η Σεπτεμβρίου 2026 μπορεί έτσι να γίνει κάτι περισσότερο από μία ακόμη επέτειος.

Μπορεί να γίνει η ημέρα κατά την οποία η μνήμη μιας παλιάς δικτατορίας θα συναντήσει μια πολύ σημερινή απαίτηση: διαφάνεια, δικαιοσύνη και λογοδοσία στην εξουσία.

Και ίσως γι’ αυτό το πιο ισχυρό μήνυμα των αυριανών διαδηλώσεων να είναι ταυτόχρονα παλιό και απολύτως σύγχρονο:

«Ποτέ ξανά στην αυθαιρεσία. Ποτέ ξανά στην ατιμωρησία.»