Από μια έξωση σε μια νέα Puerta del Sol: η Maricarmen ξαναβάζει τη στέγη στους δρόμους της Ισπανίας

Μέσα σε μόλις λίγες ημέρες, η ιστορία της Maricarmen Abascal μετατράπηκε από μια τοπική υπόθεση της Μαδρίτης σε σύμβολο της ισπανικής στεγαστικής κρίσης.

Το βράδυ του Σαββάτου, 26 Σεπτεμβρίου, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους της ισπανικής πρωτεύουσας υπό το σύνθημα «Ni una Maricarmen más» — «Καμία άλλη Maricarmen».

Και όταν η πορεία ολοκληρώθηκε, αρκετοί από τους διαδηλωτές δεν επέστρεψαν στα σπίτια τους.

Έστησαν σκηνές στην Puerta del Sol.

Στην ίδια πλατεία που πριν από δεκαπέντε χρόνια έγινε το διεθνώς αναγνωρίσιμο επίκεντρο του κινήματος των Indignados και του 15-M.

71 χρόνια στο ίδιο σπίτι

Η Maricarmen Abascal είναι 87 ετών και είχε ζήσει για περίπου 71 χρόνια στο διαμέρισμά της στην περιοχή Retiro της Μαδρίτης.

Στις 23 Σεπτεμβρίου απομακρύνθηκε από το σπίτι έπειτα από πολυετή δικαστική διαμάχη με την εταιρεία Urbagestión, στην οποία ανήκει το ακίνητο.

Ήταν η τέταρτη και τελική προσπάθεια εκτέλεσης της έξωσης.

Η εικόνα της ηλικιωμένης γυναίκας να μεταφέρεται σε φορείο προς ασθενοφόρο, ενώ γύρω της βρίσκονταν δεκάδες υποστηρικτές και ακτιβιστές του κινήματος στέγης, έγινε γρήγορα το σύμβολο μιας πολύ μεγαλύτερης συζήτησης.

Η ίδια έχει αναπηρία 50% και μετά την έξωση μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο Gregorio Marañón.

Από εκεί, λίγες ημέρες αργότερα, έστειλε το μήνυμα που έδωσε ακόμη μεγαλύτερη ώθηση στη διαμαρτυρία.

Ζήτησε από όσους την υποστήριζαν να κατέβουν στους δρόμους ώστε αυτό που συνέβη στην ίδια να μην επαναληφθεί σε άλλους ανθρώπους.

«Καμία άλλη Maricarmen»

Το Σάββατο η Puerta del Sol γέμισε από διαδηλωτές.

Το Sindicato de Inquilinas, το συνδικάτο ενοικιαστών που οργάνωσε την κινητοποίηση, έβαλε στην κεφαλή της πορείας μια μεγάλη φωτογραφία της Maricarmen.

Η διαδρομή ξεκίνησε από την Puerta del Sol, πέρασε από την Cibeles —όπου βρίσκεται το Δημαρχείο της Μαδρίτης— και κατευθύνθηκε προς το ισπανικό Κοινοβούλιο.

Τα συνθήματα δεν περιορίστηκαν στην προσωπική υπόθεση της 87χρονης.

Αφορούσαν τα υψηλά ενοίκια, τις εξώσεις, τα επενδυτικά funds και συνολικά το μοντέλο της αγοράς κατοικίας στις μεγάλες ισπανικές πόλεις.

Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την ιστορία πολιτικά σημαντική.

Η Maricarmen έγινε το πρόσωπο μιας συσσωρευμένης κοινωνικής πίεσης.

Και μετά την πορεία, η κατασκήνωση

Η πραγματική ανατροπή ήρθε αργά το βράδυ.

Όταν η διαδήλωση ολοκληρώθηκε, ομάδα συμμετεχόντων επέστρεψε στην Puerta del Sol και άρχισε να στήνει σκηνές.

Μέχρι περίπου τις 10 το βράδυ είχαν στηθεί δεκάδες σκηνές, ενώ χιλιάδες άνθρωποι παρέμεναν στην πλατεία.

Οι συμμετέχοντες έφερναν ψωμί, τρόφιμα, κουβέρτες και είδη πρώτης ανάγκης, προετοιμαζόμενοι να περάσουν τη νύχτα εκεί.

Το σύνθημα των οργανωτών ήταν σαφές:

η διαδήλωση δεν αρκούσε.

Η επιλογή της Puerta del Sol έχει όμως πολύ βαρύτερο ιστορικό φορτίο από μια απλή κατασκήνωση διαμαρτυρίας.

Η σκιά του 15-M

Τον Μάιο του 2011, η ίδια πλατεία είχε μετατραπεί στην καρδιά του κινήματος των Indignados.

Χιλιάδες Ισπανοί —ιδιαίτερα νέοι— είχαν κατασκηνώσει εκεί διαμαρτυρόμενοι για την ανεργία, την οικονομική κρίση, τις ανισότητες, τη λιτότητα και την απόσταση μεταξύ πολιτικού συστήματος και κοινωνίας.

Η εικόνα των σκηνών στην Puerta del Sol ταξίδεψε τότε σε ολόκληρο τον κόσμο.

Το 15-M δεν ήταν μόνο ένα ισπανικό φαινόμενο.

Έγινε σημείο αναφοράς για μια νέα γενιά κοινωνικών κινημάτων, από την Ευρώπη μέχρι το Occupy Wall Street στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Γι’ αυτό και η επιστροφή σκηνών στην ίδια πλατεία δεν μπορεί παρά να δημιουργεί ισχυρούς πολιτικούς συνειρμούς.

Δεν σημαίνει βέβαια ότι γεννήθηκε ήδη ένα «νέο 15-M».

Αυτό θα κριθεί από τη διάρκεια, τη μαζικότητα και το κατά πόσο η κινητοποίηση θα αποκτήσει ευρύτερη κοινωνική δυναμική.

Αλλά η εικόνα είναι ήδη πολιτικά ισχυρή.

Η στέγη στο κέντρο της ισπανικής κοινωνικής κρίσης

Το υπόβαθρο της κινητοποίησης δεν είναι δύσκολο να εντοπιστεί.

Τα τελευταία χρόνια το ζήτημα της κατοικίας έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές πιέσεις στην Ισπανία.

Οι αυξήσεις των ενοικίων, η έλλειψη προσιτής κατοικίας στις μεγάλες πόλεις, η τουριστική αξιοποίηση διαμερισμάτων και η παρουσία μεγάλων επενδυτικών σχημάτων στην αγορά έχουν δημιουργήσει έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Η Μαδρίτη και η Βαρκελώνη βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης.

Το κίνημα των ενοικιαστών υποστηρίζει ότι η κατοικία πρέπει να αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως κοινωνικό αγαθό και ζητά μεγαλύτερη προστασία για τους ενοικιαστές και περιορισμούς στις εξώσεις.

Ιδιοκτήτες και εκπρόσωποι της αγοράς, από την άλλη πλευρά, επισημαίνουν ότι υπερβολικοί περιορισμοί μπορούν να μειώσουν την προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση και υποστηρίζουν ότι η λύση βρίσκεται κυρίως στην αύξηση της προσφοράς νέων κατοικιών.

Η υπόθεση της Maricarmen λειτουργεί τώρα σαν μεγεθυντικός φακός πάνω σε αυτή τη σύγκρουση.

Πολιτική πίεση σε όλα τα επίπεδα

Η διαδήλωση δεν στράφηκε μόνο προς μία κυβέρνηση.

Οι συμμετέχοντες πέρασαν συμβολικά από τα τρία βασικά επίπεδα εξουσίας:

την έδρα της Περιφέρειας της Μαδρίτης στην Puerta del Sol, το Δημαρχείο στην Cibeles και στη συνέχεια το Κοινοβούλιο.

Έτσι, το μήνυμα των διοργανωτών ήταν ότι η ευθύνη για τη στεγαστική πολιτική μοιράζεται μεταξύ διαφορετικών θεσμών.

Το ίδιο το ζήτημα της Maricarmen έχει ήδη οδηγήσει σε προσπάθειες θεσμικής μεσολάβησης.

Η εταιρεία που κατέχει το ακίνητο είχε προτείνει λύση ώστε να επιστρέψει η 87χρονη στο σπίτι μέσω δημοτικού προγράμματος, όμως ο Δήμος της Μαδρίτης έκρινε ότι η πρόταση δεν πληρούσε τις σχετικές νομικές προϋποθέσεις. Παράλληλα προγραμματίστηκε νέα συνάντηση με τη μεσολάβηση των δημοτικών υπηρεσιών κατοικίας.

Μια προσωπική ιστορία έγινε συλλογικό αίτημα

Τα κοινωνικά κινήματα συχνά χρειάζονται ένα πρόσωπο.

Μια ιστορία που να μετατρέπει ένα σύνθετο κοινωνικό πρόβλημα σε κάτι που μπορεί να κατανοήσει ο καθένας.

Στη Μαδρίτη, αυτό το πρόσωπο είναι σήμερα η Maricarmen.

Μια γυναίκα 87 ετών που έζησε περισσότερο από επτά δεκαετίες στο ίδιο σπίτι και βρέθηκε ξαφνικά στο επίκεντρο μιας συζήτησης που αφορά εκατομμύρια Ευρωπαίους:

ποιος έχει πλέον τη δυνατότητα να ζήσει στις μεγάλες πόλεις;

Η φωτογραφία της πάνω στο φορτηγό της διαδήλωσης και οι σκηνές που εμφανίστηκαν λίγες ώρες αργότερα στην Puerta del Sol ένωσαν δύο διαφορετικές εποχές κοινωνικής κινητοποίησης.

Το 2011, οι Indignados μιλούσαν για ανεργία, λιτότητα και δημοκρατία.

Το 2026, ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά ζητήματα είναι πλέον η ίδια η δυνατότητα να έχει κάποιος ένα σπίτι.

Και ίσως γι’ αυτό η εικόνα της Puerta del Sol γεμάτης ξανά σκηνές έχει ιδιαίτερη σημασία.

Γιατί μια έξωση που αφορούσε μία γυναίκα κατάφερε μέσα σε τρεις ημέρες να γεννήσει ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα:

θα γίνει η στέγη το ζήτημα που θα ξαναβγάλει μια νέα γενιά Ισπανών στις πλατείες;