Και οι εργαζόμενοι δε βρίσκουν εργοδότες με ταλέντο στην αγορά εργασίας

Γράφει ο Κωνσταντίνος Ταχτσίδης

Πόσες φορές έχουμε διαβάσει ή ακούσει από εργοδότες τις παρακάτω -συγνώμη για την έκφραση- “παπάτζες”;

«Δεν μπορούμε να βρούμε ταλέντα στην Ελλάδα;».
«Η νέα γενιά δε θέλει να δουλέψει».
«Έρχονται στη συνέντευξη και το πρώτο που ρωτούν είναι πόσα θα παίρνουν».
«Δεν έχουν υπομονή, με την πρώτη δύσκολία φεύγουν».
«Στην αρχή πρέπει να κάνεις και κάποιες θυσίες».
«Δεν γίνεται να μετράμε τα πάντα με το ωράριο».

Λοιπόν, πάμε λίγο να εξηγηθούμε γιατί παρατράβηξε το αστείο.

Η αγορά έχει ταλέντα.
Αυτό που δεν έχει συχνά είναι εργοδότες ικανούς να τα αναγνωρίσουν, να τα εμπιστευτούν και κυρίως να τα κρατήσουν.
Γιατί ένας άνθρωπος με ταλέντο -άρα και με ευφυία- δεν φέρνει μόνο τεχνικές δεξιότητες.
Φέρνει νέες ιδέες, αμφισβήτηση, ερωτήσεις, διαφορετικούς ρυθμούς, ανάγκη για νόημα και αξιοπρεπείς όρους εργασίας.

Πολλοί εργοδότες λένε λοιπόν ότι «δεν βρίσκουμε ταλέντα στην αγορά», αλλά αυτό που δε λένε είναι ότι δεν βρίσκουν ανθρώπους διατεθειμένους να αποδεχτούν μισθούς αναντίστοιχους με το ταλέντο τους, ενώ παράλληλα βρίσκουν περιβάλλοντα χωρίς εμπιστοσύνη, διοικήσεις χωρίς όραμα και κουλτούρες που μπερδεύουν την αφοσίωση με την αντοχή στην κακομεταχείριση.
Πολλοί εργοδότες στην Ελλάδα δεν ψάχνουν πραγματικά για ταλέντα, αλλά έναν καλό υπάλληλο που θα μοιάζει ταλαντούχος και θα απορροφηθεί εύκολα από την «κουλτούρα της εταιρείας».
Που θα παράγει περισσότερη αξία από αυτήν που αναγνωρίζεται στον μισθό του.
Που θα δίνει ιδέες, χρόνο, ενέργεια και δημιουργικότητα, χωρίς να ζητά τον αντίστοιχο χώρο, την αντίστοιχη αμοιβή και αξιοπρέπεια.

Και ταλέντο και ρομποτάκι, δε γίνεται

Μια μεγάλη πλειοψηφία εργοδότών στην Ελλάδα δεν ψάχνουν για ταλέντα, αλλά για προβλέψιμους εργαζόμενους.

Άτομα που δεν ρωτούν πολύ, δεν προτείνουν πολύ, δεν ενοχλούν πολύ και κυρίως δεν θυμίζουν στους προϊσταμένους τους ότι ίσως δεν έχουν τίποτα ουσιαστικό να προσφέρουν.

Έτσι, η ευφυΐα γίνεται πρόβλημα.
Η πρωτοβουλία γίνεται απειλή.
Η αξιοπρέπεια γίνεται «δύσκολος χαρακτήρας».

Το “ταλέντο” όμως έχει ένα ενοχλητικό χαρακτηριστικό, καταλαβαίνει.

Καταλαβαίνει πότε μια «ευκαιρία εξέλιξης» σημαίνει περισσότερες αρμοδιότητες χωρίς περισσότερα χρήματα.
Καταλαβαίνει πότε το «εδώ είμαστε οικογένεια» σημαίνει πως δουλεύουμε για να αγοράσει “ο μπαμπάς” καλύτερο αμάξι και εμείς πρέπει να δουλουμε 13ωρα και Σαββατοκύριακο.
Καταλαβαίνει πότε η «ευελιξία» αφορά αποκλειστικά τον εργαζόμενο και ποτέ τον εργοδότη.
Και κυρίως καταλαβαίνει ότι η αφοσίωση είναι μονόπλευρη υποχρέωση.

Δεν μπορείς να ζητάς loyalty (που λένε κάτι corporate κλόουν στο Linkedin), από έναν άνθρωπο στον οποίο προσφέρεις μισθό που εξαφανίζεται στις 20 του μήνα και την προοπτική κάποτε, κάπως, αν όλα πάνε καλά, να «εξελιχθεί».

Δεν ήταν «δύσκολος χαρακτήρας», εκεί μέσα έγινε έτσι

Αν θέλεις να αξιολογήσεις την ποιότητα μιας εταιρείας -ιδιωτικής ή και δημόσιας- μην κοιτάς μόνο τι παράγει, αλλά και τι ανθρώπους αφήνει πίσω της.
Αν τους αφήνει πιο φοβισμένους, πιο μικρούς, πιο καχύποπτους και ψυχικά εξασθενημένους, τότε δεν τους προσέλαβε, τους κατανάλωσε.

Το πρόβλημα σε πολλούς εργασιακούς χώρους δεν είναι ότι λείπει το ταλέντο, αλλά ότι περισσεύει ο φόβος.

Το εργασιακό περιβάλλον δεν αποκαλύπτει πάντα τον χαρακτήρα ενός ανθρώπου.
Πολλές φορές τον παραμορφώνει. Τον κάνει πιο αμυντικό, πιο κλειστό, πιο νευρικό, πιο καχύποπτο.
Και ύστερα όταν πλέον είναι περιττός, η διοίκηση δείχνει το αποτέλεσμα σαν απόδειξη.
«Βλέπεις; Έτσι είναι αυτός».
Χμμ, όχι ακριβώς.
Έτσι έγινε εκεί μέσα.

Υπάρχουν εργασιακά περιβάλλοντα που παίρνουν έναν δημιουργικό άνθρωπο και τον επιστρέφουν στην κοινωνία κουρασμένο και μισό.
Μετά τον κατηγορούν ότι «δεν έχει διάθεση», ότι είναι «δύσκολος χαρακτήρας», ότι δεν είναι «team player»
Η διάθεση και το κίνητρο, όμως, δεν είναι συσκευή που τη φορτίζεις το βράδυ στο σπίτι.
Είναι αποτέλεσμα της εργασιακής κουλτούρας που αντιμετωπίζει καθημερινά.

Μήπως κάνουμε τη λάθος την ερώτηση

Ίσως το πρόβλημα δεν είναι γιατί οι νέοι εργαζόμενοι φεύγουν τόσο εύκολα για το εξωτερικό ή και από την εταιρεία αν δεν τους κάνει.
Ίσως το πρόβλημα είναι γιατί τόσες επιχειρήσεις θεωρούν αυτονόητο ότι πρέπει να συνεχίσουν να λειτουργούν με αυτό τον τρόπο.

Για δεκαετίες η σχέση εργασίας στηρίχθηκε σε μια τεράστια ανισορροπία ισχύος.
Ο εργοδότης αξιολογούσε και ο εργαζόμενος αξιολογούνταν.
Ο πρώτος προσλάβανε με ευκολία και ο δεύτερος περίμενε να προσλήφθεί ανάμεσα σε πολλούς άλλους υποψηφίους για τη θέση.

Αλλά αυτό άλλαξε.

Πλέον και ο εργαζόμενος πρέπει παίρνει συνέντευξη από την επιχείρηση.

Να ρωτά πόσο πληρώνει, πώς διοικεί και πώς συμπεριφέρεται.
Αν σέβεται το ωράριο, αν επιβραβεύει την πρωτοβουλία ή την τιμωρεί.
Αν οι καλοί άνθρωποι εξελίσσονται ή απλώς φορτώνονται περισσότερη δουλειά.
Αν προσφέρουν το κατάλληλο περιβάλλον εργασίας και ευέλικτα ωράρια σε άτομα με ΔΕΠΥ, δυσλεξία και γενικότερα στο φάσμα του αυτισμού.

Και αν δεν του αρέσουν οι απαντήσεις, να σηκώνεται και να φεύγει.

Αυτό αγαπητοί εργοδότες, δε λέγεται έλλειψη εργασιακής ηθικής.
Λέγεται αγορά εργασίας.
Ελεύθερη αγορά ρε παιδί μου, προσφορά και ζήτηση, πως το λένε;

Απλώς, για πρώτη φορά, λειτουργεί λίγο υπέρ και της άλλης πλευράς.