ΠΑΣΟΚ: Στο Αιγάλεω γιορτάζει τα 45 χρόνια από τη μεγάλη νίκη της «Αλλαγής» του 1981

Η επιλογή του Αιγάλεω για τη μεγάλη εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ στις 18 Οκτωβρίου δεν έγινε για να υπηρετήσει απλώς τη νοσταλγία. Σαράντα πέντε χρόνια μετά τη νίκη του Ανδρέα Παπανδρέου και την πρώτη άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, η Χαριλάου Τρικούπη επιχειρεί να χρησιμοποιήσει μία από τις ισχυρότερες ημερομηνίες της ιστορίας της ως αφετηρία για ένα πολύ σημερινό πολιτικό σχέδιο: την επιστροφή στις λαϊκές γειτονιές της Αττικής.

Πίσω από τον επετειακό χαρακτήρα βρίσκεται ένα πρόβλημα το οποίο η ηγεσία του κόμματος δεν κρύβει. Η Αττική αποτελεί εδώ και χρόνια την εκλογική αχίλλειο πτέρνα του ΠΑΣΟΚ, με τις επιδόσεις του στο Λεκανοπέδιο να υπολείπονται της εικόνας που εμφανίζει σε αρκετές περιφέρειες της χώρας. Χωρίς ουσιαστική ανάκαμψη στην Αθήνα και στους μεγάλους αστικούς δήμους, στη Χαριλάου Τρικούπη γνωρίζουν ότι οποιαδήποτε συζήτηση για κυβερνητική προοπτική παραμένει εξαιρετικά δύσκολη.

Η 18η Οκτωβρίου ως αφετηρία, όχι ως μνημόσυνο

Γι’ αυτό και το Αιγάλεω αντιμετωπίζεται περισσότερο ως πολιτικό ορόσημο παρά ως επετειακή φιέστα. Η αρχική συζήτηση αφορούσε το Περιστέρι, όμως τελικά προκρίθηκε το κλειστό γυμναστήριο «Σταύρος Βενέτης». Η γεωγραφία έχει τη σημασία της: Δυτική Αθήνα, λαϊκά στρώματα και περιοχές που επί δεκαετίες αποτέλεσαν βασικό τμήμα της κοινωνικής συμμαχίας πάνω στην οποία οικοδομήθηκε το παλιό ΠΑΣΟΚ.

Το σχέδιο, άλλωστε, είχε αρχίσει να διαμορφώνεται πολύ πριν από την εκδήλωση. Από τον Ιούνιο ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει συγκροτήσει ειδικό οργανωτικό σχήμα για τις οκτώ εκλογικές περιφέρειες της Αττικής, ενώ τις τελευταίες εβδομάδες η εντολή προς τα στελέχη είναι περισσότερο συγκεκριμένη: έξοδος από τα κομματικά γραφεία και παρουσία στις γειτονιές, στις αγορές και στους χώρους όπου κινείται η καθημερινότητα των πολιτών.

Στη Χαριλάου Τρικούπη μιλούν για στοχευμένες θεματικές παρεμβάσεις και ανοιχτές συζητήσεις, με διαφορετικό πολιτικό υλικό για ζητήματα όπως η ακρίβεια, το ιδιωτικό χρέος, η εργασία και η στεγαστική κρίση. Πρόκειται για μια απόπειρα μετάβασης από την παραδοσιακή κομματική συγκέντρωση σε μια περισσότερο αποκεντρωμένη καμπάνια, σχεδόν «πόρτα-πόρτα».

Το πραγματικό τεστ βρίσκεται μετά τη συγκέντρωση

Αυτό ακριβώς κάνει την εκδήλωση της 18ης Οκτωβρίου πολιτικά ενδιαφέρουσα. Το 1981 το ΠΑΣΟΚ συγκέντρωνε 47,8% και 172 έδρες. Το 2026 δεν μπορεί προφανώς να αναπαραγάγει τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες εκείνης της εποχής. Μπορεί, όμως, να επιχειρήσει να ανασυστήσει ένα μέρος της κοινωνικής συμμαχίας που έχασε κατά τη διάρκεια της πολυετούς κρίσης.

Και εδώ βρίσκεται το δύσκολο σημείο για τον Ανδρουλάκη. Η επίκληση της «Αλλαγής» δημιουργεί ισχυρό συμβολισμό, αλλά ταυτόχρονα ανεβάζει τον πήχη. Η σύγκριση δεν θα γίνει μόνο με το ιστορικό ΠΑΣΟΚ. Θα γίνει με τη δυνατότητα του σημερινού κόμματος να μετατρέψει την κομματική κινητοποίηση σε πραγματική κοινωνική διεύρυνση και να αποδείξει ότι μπορεί να ξανακερδίσει ψηφοφόρους που τα προηγούμενα χρόνια μετακινήθηκαν προς διαφορετικές πολιτικές κατευθύνσεις ή οδηγήθηκαν στην αποχή.

Στο ίδιο πλαίσιο αποκτούν σημασία και οι κινήσεις διεύρυνσης που βρίσκονται σε εξέλιξη. Η προσέγγιση προσώπων που προέρχονται από άλλες εκδοχές της Κεντροαριστεράς δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως κοινοβουλευτική αριθμητική. Εντάσσεται στην προσπάθεια της Χαριλάου Τρικούπη να εμφανίσει το ΠΑΣΟΚ ως τον βασικό κορμό μιας ευρύτερης προοδευτικής παράταξης.

Το στοίχημα του 2027 περνά από την Αθήνα

Υπάρχει, επομένως, μια λεπτομέρεια που αξίζει περισσότερο από τη φωτογραφία μιας γεμάτης εξέδρας στις 18 Οκτωβρίου: τι θα συμβεί στις 19 Οκτωβρίου.

Εάν η κινητοποίηση στο Αιγάλεω εξελιχθεί σε αφετηρία μιας συστηματικής πολιτικής παρουσίας στην Αττική, το ΠΑΣΟΚ θα έχει αρχίσει να αντιμετωπίζει ένα από τα σημαντικότερα διαρθρωτικά προβλήματά του. Εάν περιοριστεί σε μια επιτυχημένη επετειακή συγκέντρωση, η ιστορική σημειολογία δύσκολα θα αφήσει πολιτικό αποτύπωμα.

Για τον Νίκο Ανδρουλάκη, άλλωστε, το ζητούμενο δεν είναι να αποδείξει ότι το ΠΑΣΟΚ θυμάται το 1981. Είναι να αποδείξει ότι μπορεί να δημιουργήσει ξανά κοινωνικές πλειοψηφίες το 2027.

Και αυτή η μάχη δεν θα κριθεί στα επετειακά βίντεο. Θα κριθεί στις γειτονιές της Αθήνας.