Από την Κυψέλη στη Γκράβα: Ένας Δήμαρχος χωρίς αρμοδιότητες τρέχει να σώσει τους δημότες από το «επιτελικό κράτος»

Γράφει ο Κωνσταντίνος Ταχτσίδης

Από τις ρωγμές στην Κυψέλη μέχρι την ανησυχία για την ασφάλεια των μαθητών στη Γκράβα, ο Χάρης Δούκας παρεμβαίνει εκεί όπου η κυβέρνηση αδυνατεί να δώσει απαντήσεις. Πόσες ακόμη αποτυχίες του «επιτελικού κράτους» χρειάζονται για να αποκτήσουν οι Δήμοι τις αρμοδιότητες και τους πόρους που απαιτεί η προστασία των πολιτών;

Στην Κυψέλη, οικογένειες φοβούνται να κοιμηθούν στα σπίτια τους.

Στη Γκράβα, γονείς αγωνιούν να στείλουν τα παιδιά τους στο σχολείο.

Δύο διαφορετικές περιπτώσεις, με έναν κοινό παρονομαστή: την ανασφάλεια των πολιτών και ένα κράτος που δυσκολεύεται να εγγυηθεί ακόμη και τα αυτονόητα.

Στην Κυψέλη, οι ρωγμές και οι καθιζήσεις σε πολυκατοικίες, που συνδέονται άμεσα με τις εργασίες κατασκευής της Γραμμής 4 του Μετρό, έχουν προκαλέσει δικαιολογημένη ανησυχία. Ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, από την πρώτη στιγμή βρέθηκε στο πλευρό των κατοίκων, παρενέβη, ζήτησε εξηγήσεις από την Ελληνικό Μετρό και την κυβέρνηση και κατέθεσε στην Εισαγγελία έκθεση ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για τις ζημιές.

Λίγες ημέρες αργότερα, στη Γκράβα, οι επανειλημμένες αναφορές για έντονη οσμή αερίου προκάλεσαν αναστάτωση και σήμερα ο Δήμαρχος Αθηναίων ανακοίνωσε προληπτική εκκένωση του σχολικού συγκροτήματος. Παρότι οι έλεγχοι δεν επιβεβαίωσαν διαρροή, η ανησυχία παρέμεινε.

Ο Δήμος Αθηναίων κινητοποιήθηκε άμεσα και ο Χάρης Δούκας ζήτησε εγγράφως από την υπουργό Παιδείας, κ. Ζαχαράκη, πρόσθετους ελέγχους και ανάληψη ευθύνης από τους αρμόδιους κρατικούς φορείς.

Ο Δήμος είναι εκεί – Το «επιτελικό κράτος» αγνοείται

Οι περιπτώσεις της Κυψέλης και της Γκράβας αναδεικνύουν μια πολύ σημαντική διάσταση δημόσιας διοίκησης που επιτέλους πρέπει να αρχίσει να συζητείται σοβαρά και με αποφασιστικότητα.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση καλείται να αντιμετωπίζει προβλήματα για τα οποία δεν διαθέτει συχνά ούτε τις αρμοδιότητες ούτε τους αναγκαίους πόρους.

Ο δήμαρχος είναι αυτός στον οποίο απευθύνεται ο κάτοικος όταν ραγίζει το σπίτι του.

Ο Δήμος είναι αυτός που καλείται να καθησυχάσει τον γονιό όταν αμφισβητείται η ασφάλεια του σχολείου.

Κι όμως, αυτές οι κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονται αλλού, σε υπουργεία, οργανισμούς και διοικήσεις που βρίσκονται μακριά από την καθημερινότητα της πόλης, σε ένα υδροκέφαλο κράτος που έγινε ακόμα πιο συγκεντρωτικό με το δήθεν «επιτελικό κράτος» του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Η Αθήνα δεν μπορεί να διοικείται σαν μια σειρά από φακέλους που μεταφέρονται από υπηρεσία σε υπηρεσία.

Η λύση είναι οι ισχυροί μητροπολιτικοί Δήμοι

Χρειαζόμαστε επιτέλους μια πραγματική και προοδευτική μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Μητροπολιτικούς Δήμους με ουσιαστικές αρμοδιότητες, οικονομική αυτοτέλεια, τεχνική επάρκεια και δυνατότητα άμεσης παρέμβασης σε ζητήματα υποδομών, ασφάλειας και πολιτικής προστασίας.

Φτάνει με τη μεταφορά ευθυνών στους Δήμους χωρίς αντίστοιχη μεταφορά εξουσίας και πόρων.

Γιατί ο Δήμος είναι ο θεσμός που βρίσκεται κυριολεκτικά δίπλα στον πολίτη.

Γνωρίζει τις γειτονιές, τις ανάγκες, τους κινδύνους και κυρίως, λογοδοτεί καθημερινά στους ανθρώπους που ζουν με τις συνέπειες κάθε απόφασης.

Το περιβόητο «επιτελικό κράτος» δοκιμάζεται ξανά και ξανά στην πρόληψη, στον συντονισμό και στη λογοδοσία και κάθε φορά που εμφανίζεται ένας νέος κίνδυνος, ανακαλύπτουμε πόσο περίπλοκο είναι να βρεθεί ποιος έχει την ευθύνη.

Πρέπει δηλαδή να θρηνήσουμε κι άλλα θύματα για να αλλάξει αυτό το μοντέλο διοίκησης;

Η πρόληψη δεν μπορεί να περιμένει την επόμενη τραγωδία. Ούτε η ασφάλεια των πολιτών να εξαρτάται από το πόσο γρήγορα θα συνεννοηθούν μεταξύ τους τα υπουργεία.

Οι πόλεις χρειάζονται περισσότερη εξουσία εκεί όπου υπάρχει περισσότερη ευθύνη.

Δίπλα στους ανθρώπους τους.

ΥΓ. Το παράδειγμα της Νέας Υόρκης είναι χαρακτηριστικό. Ο δημοκρατικός σοσιαλιστής δήμαρχος Ζόραν Μαμντάνι διαθέτει ένα θεσμικό οπλοστάσιο πολύ ευρύτερο από εκείνο των Ελλήνων δημάρχων, με ουσιαστικές αρμοδιότητες στη στέγαση, στις δημόσιες υπηρεσίες και στη διαχείριση της πόλης. Η ριζοσπαστική προοδευτική ατζέντα του αναδεικνύει μια κρίσιμη διαφορά: άλλο να διεκδικείς αλλαγές από την κεντρική εξουσία και άλλο να διαθέτεις τα εργαλεία για να τις εφαρμόσεις.