ΓΝΩΜΕΣ
Τα “ΟΧΙ” του 2026
Από τους βιομηχάνους του Μεσοπολέμου μέχρι τους δισεκατομμυριούχους του 2026, η συμμαχία οικονομικής εξουσίας και φασισμού εξελίσσεται, αλλάζοντας πρόσωπα και εργαλεία. Τα νέα ΟΧΙ οφείλουν να στραφούν απέναντι σε ένα οικονομικό και πολιτικό σύστημα που παράγει ακραίες ανισότητες και προσφέρει ως δώρο στην Ακροδεξιά την κοινωνική οργή και την εργατική τάξη.
Γράφει ο Κωνσταντίνος Ταχτσίδης
Σήμερα, γεμίσαμε τις πόλεις με σημαίες, ακούσαμε και πάλι τις αφόρητα ανέμπνευστες δηλώσεις πολιτικών για την «ελευθερία, την εθνική αξιοπρέπεια και την αντίσταση στον φασισμό», είδαμε τις τριτοκοσμικές μαθητικές παρελάσεις, ακούσαμε τις γνωστές ανοησίες για τον Μεταξά και ίσως θυμηθήκαμε εκείνους τους ήρωες σε άπαρτα βουνά, που αρνήθηκαν να υποταχθούν.
Αύριο, θα επιστρέψουμε στην κανονικότητα του 2026.
Σε έναν κόσμο όπου ο εθνικισμός μασκαρεύεται ως πατριωτισμός, η Ακροδεξιά διεκδικεί πολιτική ηγεμονία και η υπερσυγκέντρωση πλούτου και εξουσίας αποκτά διαστάσεις που απειλούν την ίδια τη δημοκρατία.
Μόνο που οι εχθροί της ελευθερίας δεν φορούν πλέον μόνο στρατιωτικές στολές.
Τώρα διοικούν πολυεθνικές, ελέγχουν πλατφόρμες και διαθέτουν αρκετά δισεκατομμύρια ώστε να παρεμβαίνουν ακόμα και σε δημοκρατικές διαδικασίες.
Γιατί ο φασισμός δεν υπήρξε ποτέ μόνο μια πολιτική ιδεολογία.
Η ιστορία του είναι συνδεδεμένη και με ισχυρά οικονομικά συμφέροντα που είδαν στον φασισμό τον πιο αποτελεσματικό τρόπο να προστατεύσουν την εξουσία και τα προνόμιά τους.
Από τη Siemens στην Tesla & από τον Κρουπ στον Μασκ: Η ιστορική σχέση κεφαλαίου – φασισμού
Στον Μεσοπόλεμο, η γερμανική οικονομική ελίτ στήριξε το ναζιστικό καθεστώς, ωφελήθηκαν από τις απαλλοτριώσεις, τη διάλυση των συνδικάτων και τη συντριβή των εργασιακών δικαιωμάτων, ενώ αξιοποίησαν ακόμη και την καταναγκαστική εργασία εκατομμυρίων εβραίων και κομμουνιστών.
Η Siemens και η βιομηχανική αυτοκρατορία του Γκούσταβ Κρουπ αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της συνεργασίας.
Σήμερα οι ιστορικές συνθήκες είναι διαφορετικές, αλλά η σχέση ανάμεσα στο κεφάλαιο και το νεο-φασισμό της συντηρητικής Δεξιάς έχει αναλογικά τα ίδια ανησυχητικά χαρακτηριστικά.
Ο Ίλον Μασκ, ιδιοκτήτης της Tesla και του X, στηρίζει ανοιχτά τον Τραμπ και τη γερμανική AfD, αξιοποιώντας την οικονομική και επικοινωνιακή του ισχύ ακόμα και για άμεση πολιτική παρέμβαση σε εκλογές ξένων κρατών όπως πρόσφατα στην Βραζίλία υπερ του Μπολσονάρο.
Δεν πρόκειται για αφελή ταύτιση της σημερινής πραγματικότητας με τη ναζιστική Γερμανία, αλλά για μια ιστορικά και διαχρονικά επιβεβαιωμένη σύμπλευση οικονομικών συμφερόντων και αυταρχικών πολιτικών δυνάμεων που αμφισβητούν δημοκρατικά δικαιώματα.
Ο Φασισμός δεν υπήρξε ποτέ εχθρός του μεγάλου κεφαλαίου, ανιθέτως, σε κρίσιμες ιστορικές στιγμές, ήταν η πιο αποτελεσματική συμμαχία.
Όταν η δημοκρατία, τα συνδικάτα και τα κοινωνικά δικαιώματα απειλούν την ανεξέλεγκτη συσσώρευση πλούτου, η οικονομική ελίτ έχει αποδείξει ότι προτιμά να θυσιάσει τη δημοκρατία παρά τα προνόμιά της.
Η ταξική πάλη που η Δεξιά μετέτρεψε σε “εμφύλιο” των φτωχών
Στην Ελλάδα του 2026, η κατοικία αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο ως επενδυτικό προϊόν.
Η εργασία δεν εγγυάται την οικονομική ασφάλεια.
Η ακρίβεια λεηλατεί εισοδήματα, ενώ το κυβερνητικό αφήγημα για την -δήθεν- ανάπτυξη αποφεύγει συστηματικά το ζήτημα της αναδιανομής.
Και την ίδια στιγμή, η νέα συντηρητική Δεξιά προελαύνει, προσφέροντας -ω του θαύματος- την πιο χρήσιμη υπηρεσία σε εκείνους που συγκεντρώνουν τον πλούτο και την εξουσία. Να πείθει δηλαδή τους ανθρώπους να κοιτούν προς τα κάτω, ποτέ προς τα πάνω.
Στον εργαζόμενο που δεν μπορεί να πληρώσει το ενοίκιο, του παρουσιάζουν ως απειλή τον μετανάστη, όχι την κερδοσκοπία που τον συνθλίβει.
Στους νέους που αδυνατούν να να δουν το μέλλον με αισιοδοξία, προσφέρουν μια εθνική, φυλετική (και έμφυλη στους άνδρες) ταυτότητα για να υπερασπιστούν, αντί για τις υλικές προϋποθέσεις που θα τους επέτρεπαν να χτίσουν τη δική τους ζωή.
Και στους ανθρώπους που βλέπουν την αγοραστική τους δύναμη να καταρρέει υποδεικνύουν ως υπεύθυνους τους πιο αδύναμους, αφήνοντας στο απυρόβλητο την οικονομική εξουσία και τις πολιτικές που διευρύνουν τις ανισότητες.
Έτσι, η αναγκαία σύγκρουση ανάμεσα σε εκείνους που ζουν από την εργασία τους και σε εκείνους που συγκεντρώνουν τον πλούτο, μετατρέπεται σε εμφύλιο της εργατικής τάξης, την οποία φυσικά η σοσιαλδημοκρατία παρέδωσε στη Δεξιά, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.
Αυτή ακριβώς είναι η πολιτική χρησιμότητα της Ακροδεξιάς για το τους ισχυρούς της οικονομικής ελίτ.
Να μετατρέπει την ταξική οργή σε κοινωνικό αυτοματισμό.
Να πείθει, τελικά, εκείνους που έχουν τα λιγότερα να υπερασπίζονται, ακόμη και άθελά τους, τα συμφέροντα εκείνων που έχουν σχεδόν τα πάντα.
Η φτώχεια στρέφεται εναντίον της φτώχειας, η ανασφάλεια εναντίον της διαφορετικότητας και η κοινωνική οργή εναντίον οποιουδήποτε, αρκεί να μη στραφεί ποτέ εναντίον του κεντρικού συστήματος εξουσίας.
Και όσο οι άνθρωποι κοιτούν με καχυποψία εκείνους που βρίσκονται ένα σκαλοπάτι χαμηλότερα, τόσο πιο άνετα ζουν εκείνοι που έχουν αγοράσει ολόκληρη τη σκάλα.
Τα ΟΧΙ που δεν τολμά να πει η προοδευτική παράταξη
Τα ΟΧΙ του 2026 δεν περιορίζονται μόνο απέναντι στη νέα Ακροδεξιά.
Χρειάζεται ένα ακόμη ΟΧΙ απέναντι στους «δικούς» μας, την ηττημένη ξανά Προοδευτική Παράταξη, που αρκείται να υπερασπίζεται ρητορικά τις «δημοκρατικές αξίες», χωρίς να συγκρούεται με τις οικονομικές δομές που υπονομεύουν τις υλικές προϋποθέσεις της δημοκρατίας.
Γιατί δεν αντιμετωπίζεις την Ακροδεξιά δηλώνοντας ότι υπερασπίζεσαι τη δημοκρατία, αλλά εξασφαλίζοντας και πείθωντας ότι η δημοκρατία μπορεί να προσφέρει αξιοπρεπή ζωή στους ανθρώπους.
Το ΟΧΙ του 1940 το τιμούμε όλοι.
Τα ΟΧΙ του 2026, όμως, δεν θα τα πει κανείς για λογαριασμό μας.
Γιατί δεν υπάρχει ελεύθερη πατρίδα με πολίτες που δεν μπορούν να ζήσουν από την εργασία τους, ούτε πραγματική δημοκρατία όταν ο πλούτος αγοράζει πολιτική εξουσία και η Ακροδεξιά αναλαμβάνει να την προστατεύσει.
Και η πιο επικίνδυνη υποταγή είναι εκείνη που έχουμε μάθει να αποκαλούμε “κανονικότητα”.
