Προϋπολογισμός Ε.Ε: Νέο «ψαλίδι» σε Αγροτικό και Κοινωνική Συνοχή – Στο τραπέζι η μάχη για τα κονδύλια που αφορούν και την Ελλάδα

Η συζήτηση για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034 εισέρχεται στην πιο κρίσιμη φάση της, με την κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταθέτει συμβιβαστική πρόταση που προβλέπει συνολική μείωση δαπανών κατά 32,8 δισ. ευρώ σε σχέση με το αρχικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Παρότι η Λευκωσία επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις των χωρών του Βορρά και στα αιτήματα των κρατών που στηρίζονται περισσότερο στα ευρωπαϊκά κονδύλια, η ουσία παραμένει ίδια: η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η Πολιτική Συνοχής συνεχίζουν να βρίσκονται υπό πίεση.

Η νέα πρόταση διατηρεί τη φιλοσοφία της Κομισιόν για έναν ενιαίο «εθνικό φάκελο», μέσω του οποίου κάθε κράτος θα διαχειρίζεται συγκεντρωτικά τα κονδύλια που αφορούν γεωργία, περιφερειακή ανάπτυξη και εσωτερικές πολιτικές. Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή στη λογική χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς το βάρος μεταφέρεται στα αποτελέσματα και στην ανταγωνιστικότητα, με κεντρικό σύνθημα ότι «κάθε ευρώ πρέπει να ξοδεύεται με αιτία».

Παρά τις διορθώσεις που προτείνει η κυπριακή προεδρία, η πραγματικότητα είναι ότι είχε ήδη προηγηθεί η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μειώσεις 9% στην Κοινή Αγροτική Πολιτική και 12% στην Πολιτική Συνοχής σε σχέση με την τρέχουσα προγραμματική περίοδο. Για χώρες όπως η Ελλάδα, που εξακολουθούν να στηρίζουν σημαντικό μέρος των αναπτυξιακών και αγροτικών πολιτικών τους σε ευρωπαϊκούς πόρους, οι εξελίξεις αυτές προκαλούν εύλογο προβληματισμό.

Την ίδια στιγμή, το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο χρηματοδότησης της επόμενης δεκαετίας. Η φιλοσοφία του διαφοροποιείται από τα παραδοσιακά ταμεία, καθώς δίνει έμφαση στην απευθείας ενίσχυση έργων, επιχειρήσεων και καινοτόμων πρωτοβουλιών, περιορίζοντας τον ρόλο των κρατών ως αποκλειστικών διαχειριστών των πόρων.

Οι αντιθέσεις μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν έντονες. Οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες του Βορρά, με πρώτη την Ολλανδία, θεωρούν ακόμη και τη μειωμένη πρόταση υπερβολικά δαπανηρή. Αντίθετα, οι «Φίλοι της Συνοχής», στους οποίους συμμετέχει και η Ελλάδα, υποστηρίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει την πράσινη μετάβαση, την κοινωνική συνοχή, την αγροτική ανάπτυξη και την άμυνα με περιορισμένους πόρους.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται ιδιαίτερα κρίσιμο. Η συζήτηση μεταφέρεται πλέον στο επίπεδο των ηγετών, με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα να επιδιώκει συμφωνία έως το τέλος του 2026. Ωστόσο, οι αποκλίνουσες εθνικές προτεραιότητες και οι επικείμενες εκλογικές αναμετρήσεις σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες δυσκολεύουν την επίτευξη συναίνεσης.

Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι σαφές. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τους επόμενους μήνες δεν αφορούν μόνο αριθμούς και ποσοστά στις Βρυξέλλες. Αφορούν τους αγρότες, τις περιφέρειες, τα έργα υποδομής, τα προγράμματα ανάπτυξης και τελικά το αναπτυξιακό μοντέλο που θα ακολουθήσει η χώρα την επόμενη δεκαετία μέσα σε μια Ευρώπη που αλλάζει προτεραιότητες.