Στα ύψη η Δημοφιλία του Ζόραν Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη: 69% θετικές γνώμες και.. το νέο κοινωνικό συμβόλαιο της ρήξης και ανατροπής!

Γράφει ο Γαβρής Άγγελος

Η δημοσκόπηση του Siena College που καταγράφει 69% θετική γνώμη για τον Ζοχράν Μαμντάνι μεταξύ των πιθανών ψηφοφόρων της Νέας Υόρκης δεν είναι απλώς ένας υψηλός δείκτης δημοτικότητας. Είναι μια ένδειξη ότι μια πολιτική πρόταση που βάζει στο επίκεντρο το κόστος ζωής, τη στέγαση, την παιδική φροντίδα και τις δημόσιες υπηρεσίες μπορεί να αποκτήσει ευρεία κοινωνική απήχηση όταν μετατρέπεται από σύνθημα σε κυβερνητική ατζέντα.

Το 69% έναντι 24% αρνητικών γνωμών συνιστά μια εξαιρετικά ισχυρή εικόνα για έναν δήμαρχο. Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει η απόσταση από την εικόνα του σε ολόκληρη την Πολιτεία της Νέας Υόρκης, όπου η θετική γνώμη βρίσκεται στο 47% και η αρνητική στο 44%. Η διαφορά δείχνει ότι η πολιτική του Μαμντάνι αξιολογείται πολύ θετικότερα από εκείνους που ζουν μέσα στην πόλη και έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με τις πολιτικές που εφαρμόζονται.

Αυτό δεν είναι λεπτομέρεια.

Είναι ίσως το σημαντικότερο πολιτικό στοιχείο της συγκεκριμένης μέτρησης.

Ο Μαμντάνι δεν επιχειρεί να πείσει τους πολίτες μόνο με μια ιδεολογική ταυτότητα. Επιχειρεί να συνδέσει τον δημοκρατικό σοσιαλισμό με το οικογενειακό εισόδημα, το ενοίκιο, τον χρόνο των γονέων, τις μετακινήσεις και την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.

Με άλλα λόγια, επιχειρεί να απαντήσει στο ερώτημα που τελικά κρίνει κάθε προοδευτική πολιτική: «Τι αλλάζει στη ζωή μου;».

Από την ιδεολογία στην εφαρμογή

Εδώ βρίσκεται η πραγματική πολιτική αξία του πειράματος της Νέας Υόρκης.

Ο δημοκρατικός σοσιαλισμός του Μαμντάνι δεν εμφανίζεται ως μια αφηρημένη θεωρητική κατασκευή. Μεταφράζεται σε συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές γύρω από την προσιτή στέγαση, την καθολική φροντίδα παιδιών και την ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών.

Η κατοικία αντιμετωπίζεται ως βασική κοινωνική ανάγκη. Η παιδική φροντίδα ως υποδομή που επιτρέπει στις οικογένειες να ζουν και να εργάζονται με μεγαλύτερη ασφάλεια. Οι δημοτικές υπηρεσίες ως μηχανισμός κοινωνικής ισότητας και όχι απλώς ως διοικητικός μηχανισμός.

Αυτό αλλάζει και την ίδια την έννοια της αυτοδιοίκησης.

Ο δήμος δεν είναι υποχρεωμένος να περιορίζεται στη διαχείριση της καθημερινότητας. Μπορεί, όταν διαθέτει πολιτική βούληση και τα απαραίτητα εργαλεία, να λειτουργεί ως φορέας κοινωνικής πολιτικής.

Αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη Νέα Υόρκη ενδιαφέρουσα για κάθε προοδευτική πολιτική δύναμη.

Η στεγαστική κρίση ως πολιτικό πεδίο μάχης

Η στέγαση αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Σε μεγάλες μητροπόλεις, το ενοίκιο έχει πάψει να είναι απλώς μια μηνιαία δαπάνη. Καθορίζει το εάν ένας νέος μπορεί να μείνει στην πόλη όπου εργάζεται, εάν μια οικογένεια μπορεί να μεγαλώσει τα παιδιά της χωρίς να μετακομίσει στην περιφέρεια και εάν ένας εργαζόμενος μπορεί να ζήσει κοντά στη δουλειά του.

Όταν η κατοικία γίνεται απρόσιτη, η ανισότητα δεν είναι πλέον μόνο οικονομική. Γίνεται χωρική, κοινωνική και τελικά πολιτική.

Η πολιτική απάντηση του Μαμντάνι επιχειρεί να αμφισβητήσει αυτή την κανονικότητα.

Και εδώ βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα σε μια πολιτική που απλώς διαπιστώνει το πρόβλημα και σε μια πολιτική που επιχειρεί να αλλάξει τους όρους του.

Universal childcare: κοινωνική πολιτική που γίνεται οικονομική πολιτική

Το ίδιο ισχύει για την καθολική πρόσβαση στη φροντίδα των παιδιών.

Η childcare δεν είναι «παροχή» για μια μικρή κατηγορία πολιτών. Είναι υποδομή της σύγχρονης οικονομίας.

Όταν μια οικογένεια αναγκάζεται να διαθέσει δυσανάλογο μέρος του εισοδήματός της για παιδική φροντίδα, περιορίζεται η δυνατότητα εργασίας των γονέων, ιδιαίτερα των γυναικών. Όταν η φροντίδα γίνεται δημόσια προσβάσιμη, απελευθερώνεται εισόδημα και χρόνος.

Άρα η κοινωνική πολιτική δεν είναι αντίπαλος της οικονομίας.

Μπορεί να είναι οικονομική πολιτική.

Αυτό είναι ένα από τα βασικά στοιχεία που συχνά απουσιάζουν από την ελληνική δημόσια συζήτηση.

Η ελληνική κυβέρνηση και η λογική του «οι δείκτες πάνε καλά»

Η σύγκριση με την Ελλάδα είναι αναπόφευκτη.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας έχει επενδύσει πολιτικά στην εικόνα μιας οικονομίας που αναπτύσσεται, των επενδύσεων που αυξάνονται και της ανεργίας που υποχωρεί.

Όλα αυτά μπορούν να είναι πραγματικά και ταυτόχρονα να μην απαντούν στο βασικό ερώτημα της κοινωνίας.

Μπορεί η οικονομία να αναπτύσσεται και ένας εργαζόμενος να μην μπορεί να πληρώσει το ενοίκιό του.

Μπορεί η απασχόληση να αυξάνεται και μια οικογένεια να μην μπορεί να ανταποκριθεί στο κόστος της παιδικής φροντίδας.

Μπορεί να αυξάνεται το ονομαστικό εισόδημα και το διαθέσιμο εισόδημα να πιέζεται από τη στέγαση, την ενέργεια, τα τρόφιμα και τις υπηρεσίες.

Επομένως το πολιτικό ερώτημα δεν είναι εάν υπάρχουν θετικοί οικονομικοί δείκτες.

Είναι ποιος καρπώνεται την ανάπτυξη.

Αυτό ακριβώς επαναφέρει στο προσκήνιο ο Μαμντάνι.

Η πόλη ως εργαστήριο κοινωνικής αλλαγής

Η Νέα Υόρκη δείχνει και κάτι ακόμη: ότι η μάχη για τον προοδευτικό μετασχηματισμό δεν διεξάγεται αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο.

Οι πόλεις μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαστήρια κοινωνικής πολιτικής.

Η αυτοδιοίκηση μπορεί να παρέμβει στη στέγαση, στον δημόσιο χώρο, στις μετακινήσεις, στις υπηρεσίες φροντίδας, στην πρόσβαση στον πολιτισμό, στην ψηφιακή εξυπηρέτηση και στην ποιότητα ζωής.

Δεν μπορούν όλα να γίνουν σε δημοτικό επίπεδο. Μπορούν όμως να γίνουν περισσότερα από όσα συχνά θεωρούμε.

Και εδώ βρίσκεται ένα σημαντικό μάθημα και για την Αθήνα.

Η προοδευτική αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να περιορίζεται στη διαχείριση των συνεπειών της στεγαστικής κρίσης, της ακρίβειας ή των κοινωνικών ανισοτήτων. Οφείλει να διεκδικεί πόρους, αρμοδιότητες και θεσμικά εργαλεία ώστε να μπορεί να παρεμβαίνει στις αιτίες.

Η πόλη πρέπει να αποκτήσει ξανά πολιτική υπόσταση.

Το 69% δεν είναι λευκή επιταγή

Η υψηλή δημοτικότητα του Μαμντάνι ασφαλώς δεν σημαίνει ότι όλα έχουν λυθεί ή ότι κάθε πολιτική του είναι επιτυχημένη.

Ούτε μια δημοσκόπηση μπορεί να υποκαταστήσει την αξιολόγηση μιας διοίκησης.

Το 69%, όμως, δείχνει κάτι που οι αντίπαλοί του δεν μπορούν εύκολα να αγνοήσουν: η κοινωνική πολιτική μπορεί να είναι πλειοψηφική όταν αφορά πραγματικές ανάγκες και συνοδεύεται από συγκεκριμένες πολιτικές.

Ο δημοκρατικός σοσιαλισμός αποκτά έτσι ένα διαφορετικό περιεχόμενο.

Δεν ζητά από τον πολίτη να περιμένει μια απροσδιόριστη «μεγάλη αλλαγή». Του λέει ότι η αλλαγή μπορεί να ξεκινήσει από το ενοίκιο, από το κόστος της φροντίδας των παιδιών, από μια δημόσια υπηρεσία που λειτουργεί καλύτερα, από μια πόλη που γίνεται περισσότερο προσβάσιμη στους ανθρώπους που την κατοικούν.

Αυτό είναι το πολιτικό στοίχημα του Μαμντάνι.

Και ίσως αυτός είναι ο λόγος που η συζήτηση γύρω από τη Νέα Υόρκη έχει ξεπεράσει πλέον τα αμερικανικά όρια.

Γιατί σε μια εποχή όπου μεγάλο μέρος της πολιτικής προσπαθεί να πείσει τους πολίτες ότι πρέπει να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις της αγοράς, ο Μαμντάνι επιχειρεί να θέσει την αντίστροφη ερώτηση:

Πώς μπορεί η αγορά και η δημόσια εξουσία να προσαρμοστούν στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας;

Αυτό είναι το σημείο όπου ο δημοκρατικός σοσιαλισμός παύει να είναι μόνο ιδεολογική αναφορά και γίνεται πολιτική δοκιμασία.

Η Νέα Υόρκη λειτουργεί πλέον ως ένα από τα πιο ενδιαφέροντα εργαστήρια αυτής της δοκιμασίας.

Και το 69% είναι, τουλάχιστον μέχρι σήμερα, η ισχυρότερη ένδειξη ότι ένα μεγάλο μέρος της πόλης θέλει να δει αυτή την πολιτική να συνεχίζεται στην πράξη.