Ολλανδία: Νίκη του συνασπισμού εργατικών – πράσινης αριστεράς απέναντι στην Ακροδεξιά

Ρεπορτάζ: Γαβρής Άγγελος

Η εικόνα που προέκυψε από τις κάλπες της 29ης Οκτωβρίου περιγράφει μια χώρα που, έστω και οριακά, γύρισε την πλάτη στο πιο δηλητηριώδες ρεύμα της πολιτικής σκηνής της — την άκρα δεξιά του Geert Wilders — και έδωσε πολιτικό προβάδισμα σε δυνάμεις που υπόσχονται φιλελεύθερη, προοδευτική και οικολογική διακυβέρνηση. Η μεγάλη νίκη του συνασπισμού Εργατικών και Πράσινης Αριστεράς, που συγκρότησαν κοινό ψηφοδέλτιο απέναντι στο κύμα ακροδεξιού λαϊκισμού, αποδεικνύει πως η συνεργασία και η πολιτική ωριμότητα μπορούν να σταθούν φραγμός στην αυταρχική υποχώρηση της Ευρώπης.

Το αποτέλεσμα δεν είναι απλά μια μετρίαση της επιρροής του PVV· είναι μια σαφής απόρριψη της στρατηγικής του φόβου που επέλεξε ο Wilders μετά την κυβερνητική κατάρρευση που ο ίδιος επέσπευσε. Παρά το γεγονός ότι το κόμμα του διατήρησε σημαντικό ποσοστό και τελικά ισοβαθμεί με το D66 σε έδρες, η αναγωγή της πολιτικής αντιπαράθεσης σε προοπτικές συνεργασίας δείχνει ότι η πλειοψηφία των υπόλοιπων κομμάτων προτιμά να κλείσει την πόρτα σε μια επανάληψη της δημαγωγίας.

Οι ψηφοφόροι, σύμφωνα με τις αναλύσεις, επέλεξαν να αναδείξουν ως κορυφαίο αίτημα την αντιμετώπιση θεμάτων-καρδιάς: την κατοικία, την υγεία και το κόστος ζωής. Η στρατηγική της κεντροαριστερής και πράσινης αφηγηματικής — να συνδυάσει ρεαλιστικές πολιτικές κοινωνικής προστασίας με οικολογική μεταρρύθμιση και ευρωπαϊκή προοπτική — φάνηκε πιο ικανή να προσφέρει λύσεις από την εύκολη ρητορική της πόλωσης. Σε αυτό το πλέγμα, ο συνασπισμός Εργατικών και Πράσινης Αριστεράς κατάφερε να κεφαλαιοποιήσει τη φθορά της ακροδεξιάς, παρουσιάζοντας ένα μήνυμα «οπτικής προοπτικής» που απευθύνεται στους νέους, στους εργαζόμενους και σε εκείνους που νιώθουν αποκλεισμένοι από τη νεοφιλελεύθερη κανονικότητα.

Η ήττα της ακροδεξιάς — αν και σχετική — αποτελεί πολιτική νίκη του αντι-λαϊκισμού και επιβεβαίωση της δύναμης των δημοκρατικών μετώπων. Η Ολλανδία δείχνει ότι η απάντηση στον εξτρεμισμό δεν έρχεται από τη στείρα αντιπαράθεση, αλλά από τη σύγκλιση δυνάμεων που τολμούν να σχεδιάσουν το κοινό μέλλον πέρα από κομματικά όρια. Είναι ένα μήνυμα ελπίδας για την Ευρώπη: όταν οι προοδευτικοί χώροι συνεννοούνται, όταν οικοδομούν πάνω στην εμπιστοσύνη και όχι στη διαίρεση, τότε η δημοκρατία μπορεί να ξανακερδίσει το χαμένο της έδαφος.

Το ολλανδικό παράδειγμα δεν είναι απλώς μια εκλογική ανατροπή· είναι πολιτικός φάρος. Δείχνει πως η οικοδόμηση ευρύτερων προοδευτικών συμμαχιών, στη βάση κοινωνικών αναγκών και αξιών, μπορεί να αποτελέσει αντίβαρο στον αυταρχισμό, στη συντήρηση και στη διάλυση του κοινωνικού ιστού. Η πολιτική ωριμότητα των ηγετών που επέλεξαν τη συνεργασία αντί της διάσπασης στέλνει το μήνυμα πως η αριστερά και το προοδευτικό κέντρο, όταν δρουν με ενότητα και ευθύνη, μπορούν να εμπνεύσουν ξανά τους πολίτες.

Η δημόσια συζήτηση στην Ολλανδία, μετά το αποτέλεσμα, καλείται να παραμείνει σε εγρήγορση: το πολιτικό προσωπικό που φιλοδοξεί να κυβερνήσει πρέπει να δείξει ότι η δημοκρατία δεν είναι απλώς αντίδραση στην ακραία ρητορική, αλλά πρόταση για ανθεκτική κοινωνική πρόοδο. Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν οι εκλογές αυτές θα αποτελέσουν το σημείο εκκίνησης για μια νέα προοδευτική αναγέννηση στην καρδιά της Ευρώπης — ή απλώς ένα διάλειμμα ανάμεσα σε κύματα λαϊκισμού. Για όσους πιστεύουν στη δύναμη της συνεργασίας και της προοδευτικής ενότητας, η Ολλανδία αυτή τη φορά έδωσε ελπίδα.