Ευλογιά προβάτων – ΟΠΕΚΕΠΕ – Καθυστερήσεις στις αποζημίωσεις: Η “τέλεια καταιγίδα” που οδήγησε στα αγροτικά μπλόκα σε όλη την Ελλάδα

Γράφει ο Γαβρής Άγγελος

Η ελληνική κτηνοτροφία μετρά τις πληγές της μετά από μια αλληλουχία αποφάσεων που άφησαν πίσω τους εικόνες μαζικής σφαγής αιγοπροβάτων, παραγωγούς χωρίς ζωικό κεφάλαιο και αποζημιώσεις που καθυστερούν. Περίπου 300.000 ζώα, σύμφωνα με συγκλίνουσες δημοσιογραφικές εκτιμήσεις και στοιχεία που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, οδηγήθηκαν στη θανάτωση στο πλαίσιο της αντιμετώπισης ζωονόσων, με αιχμή το ζήτημα των εμβολιασμών και των περιοριστικών μέτρων που ελήφθησαν από τις αρμόδιες κρατικές αρχές.

Επισήμως, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι αποφάσεις ελήφθησαν με γνώμονα τη δημόσια υγεία, την προστασία της παραγωγής και τη θωράκιση της χώρας απέναντι σε υγειονομικούς κινδύνους. Ωστόσο, στην ύπαιθρο, το αφήγημα αυτό συναντά σφοδρές αντιδράσεις. Κτηνοτρόφοι κάνουν λόγο για ελλιπή ενημέρωση, βεβιασμένες εντολές σφαγής και ένα πλαίσιο αποζημιώσεων που παραμένει θολό, γραφειοκρατικό και αργό, την ώρα που το κόστος παραγωγής αυξάνεται και οι εκμεταλλεύσεις κινδυνεύουν με οριστικό λουκέτο.

Το πρόβλημα δεν σταματά στη σφαγή των ζώων. Το ζωικό κεφάλαιο δεν αναπληρώνεται εύκολα, ιδιαίτερα σε ορεινές και μειονεκτικές περιοχές, όπου η κτηνοτροφία αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας. Οι απώλειες δεν είναι μόνο οικονομικές αλλά και κοινωνικές, με ολόκληρες κοινότητες να βλέπουν το εισόδημά τους να εξαφανίζεται μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, επανέρχεται με οξύ τρόπο και το ζήτημα του ΟΠΕΚΕΠΕ. Ο οργανισμός διαχείρισης των αγροτικών ενισχύσεων βρίσκεται στο επίκεντρο πολιτικών και θεσμικών ελέγχων, καθώς σειρά δημοσιευμάτων και στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο κοινοβουλευτικών διαδικασιών κάνουν λόγο για σοβαρές δυσλειτουργίες στο σύστημα των επιδοτήσεων. Αναφορές σε δηλώσεις βοσκοτόπων σε περιοχές μακριά από τον τόπο δραστηριότητας των δικαιούχων και σε «πλασματικά» αιγοπρόβατα έχουν προκαλέσει εύλογα ερωτήματα για το πώς κατευθύνθηκαν ευρωπαϊκά κονδύλια τα προηγούμενα χρόνια.

Η χρονική σύμπτωση δεν περνά απαρατήρητη. Τη στιγμή που η κυβέρνηση ζητά κατανόηση για τις σκληρές αποφάσεις στον τομέα της υγείας των ζώων και διαβεβαιώνει ότι οι αποζημιώσεις θα δοθούν, εκκρεμούν σοβαρές έρευνες για τη διαχείριση κοινοτικών πόρων. Σύμφωνα με πληροφορίες και δημοσιεύματα, το ζήτημα των αγροτικών ενισχύσεων έχει απασχολήσει και ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στις καταγγελίες και αυξάνει την πίεση προς την Αθήνα.

Κτηνοτροφικοί σύλλογοι επισημαίνουν ότι οι «καλοί και νομοταγείς» παραγωγοί πληρώνουν ξανά τον λογαριασμό. Από τη μία, βλέπουν τα κοπάδια τους να οδηγούνται στη σφαγή με κρατική εντολή. Από την άλλη, μαθαίνουν για επιδοτήσεις που κατέληξαν σε χέρια ανθρώπων που, σύμφωνα με όσα έχουν καταγγελθεί, δεν είχαν πραγματική παραγωγική δραστηριότητα. Το ερώτημα που τίθεται, χωρίς να υιοθετούνται εύκολες κατηγορίες, είναι αν το κράτος στάθηκε με την ίδια αυστηρότητα απέναντι στη διαφάνεια των επιδοτήσεων όσο στάθηκε απέναντι στους κτηνοτρόφους όταν διέταξε τη θανάτωση των ζώων τους.

Στο οικονομικό επίπεδο, οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Κάθε χαμένο ζώο σημαίνει χαμένο εισόδημα όχι μόνο για τον παραγωγό, αλλά για ολόκληρη την αλυσίδα: σφαγεία, μεταποίηση, τυροκομία, εμπόριο. Η καθυστέρηση των αποζημιώσεων, ακόμη και όταν αυτές προβλέπονται θεσμικά, δημιουργεί ασφυξία ρευστότητας. Πολλοί κτηνοτρόφοι δηλώνουν ότι χωρίς άμεση οικονομική στήριξη δεν θα μπορέσουν να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, ιδιαίτερα ενόψει του χειμώνα.

Από την πλευρά της, η κυβέρνηση επιμένει ότι ακολουθεί τις ευρωπαϊκές οδηγίες και ότι κάθε έλεγχος θα ολοκληρωθεί κανονικά. Παραδέχεται, ωστόσο, εμμέσως, ότι το σύστημα χρειάζεται βελτιώσεις, τόσο στον υγειονομικό σχεδιασμό όσο και στη διαχείριση των ενισχύσεων. Το ερώτημα είναι αν αυτές οι διαπιστώσεις θα μετατραπούν σε συγκεκριμένες πολιτικές ή αν η κρίση θα περάσει αφήνοντας πίσω της ένα ακόμη συρρικνωμένο κομμάτι του πρωτογενούς τομέα.

Η υπόθεση των μαζικών σφαγών και των καθυστερούμενων αποζημιώσεων δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια. Είναι ένα πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα πρώτης γραμμής. Αγγίζει τη σχέση κράτους και παραγωγού, την αξιοπιστία των θεσμών και, τελικά, τη βιωσιμότητα της ελληνικής κτηνοτροφίας. Όσο οι απαντήσεις καθυστερούν και τα ερωτήματα πληθαίνουν, τόσο μεγαλώνει το αίσθημα αδικίας στην ύπαιθρο.