Σφοδρή επίθεση Δούκα στην κυβέρνηση για την Αυτοδιοίκηση: Νέος Κώδικας – παλιά συνταγή ελέγχου, χειραγώγησης και οικονομικού στραγγαλισμού

Μια από τις πλέον αιχμηρές και πολιτικά φορτισμένες παρεμβάσεις για το μέλλον της Αυτοδιοίκησης μετά τη Μεταπολίτευση καταγράφεται στη συνέντευξη του Δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα στο Dnews και τον Βασίλη Σκουρή. Χωρίς υπεκφυγές και με ευθείες βολές, ο Δήμαρχος περιγράφει τον νέο Κώδικα για την Αυτοδιοίκηση όχι ως μεταρρύθμιση αλλά ως θεσμική οπισθοδρόμηση που αγγίζει τα όρια της δημοκρατικής νομιμότητας.

Η κυβέρνηση, τριάντα χρόνια μετά την τελευταία συνολική κωδικοποίηση, δεν φέρνει αυτοδιοικητική ενδυνάμωση αλλά έναν μηχανισμό ελέγχου. Αντί για οικονομική αυτοδυναμία και διοικητική αυτοτέλεια, επιλέγεται η συγκέντρωση εξουσίας. Αντί για αποκέντρωση, η πλήρης εξάρτηση των Δήμων από το εκάστοτε υπουργικό γραφείο. Τι ακριβώς μεταρρυθμίζεται όταν διατηρείται και βαθαίνει το χάσμα με το ευρωπαϊκό μοντέλο;

Στο επίκεντρο της κριτικής του Χάρη Δούκα βρίσκεται το νέο εκλογικό σύστημα. Ένα σύστημα που, όπως επισημαίνει, ακυρώνει δομικά χαρακτηριστικά της Τοπικής Δημοκρατίας. Η κατάργηση του δεύτερου γύρου και η καθιέρωση της ψήφου δεύτερης επιλογής δεν είναι τεχνικές λεπτομέρειες. Είναι πολιτική επιλογή. Καταργείται η Κυριακή των ανατροπών, των καθαρών συσχετισμών, των προγραμματικών συγκλίσεων. Στη θέση τους μπαίνει η θεσμοθετημένη συνδιαλλαγή, οι εύθραυστες συγκολλήσεις, οι πλειοψηφίες μιας χρήσης.

Το αποτέλεσμα; Ευάλωτοι Δήμαρχοι, ευάλωτες διοικήσεις, εύκολα χειραγωγήσιμες από ένα υπερσυγκεντρωτικό κράτος. Μπορεί να θεωρηθεί σύμπτωση ότι για πρώτη φορά θεσμοθετείται και η δυνατότητα πρόωρων εκλογών στους Δήμους; Ή μήπως η ίδια η κυβέρνηση προεξοφλεί την αποτυχία του εκλογικού της πειράματος;

Ιδιαίτερα ανησυχητική χαρακτηρίζεται και η εισαγωγή της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Ο Δήμαρχος Αθηναίων μιλά ανοιχτά για «κερκόπορτα». Χωρίς εγγυήσεις, χωρίς θεσμικό πλαίσιο ασφάλειας, χωρίς δικλίδες προστασίας του αδιάβλητου. Την ώρα που στην Ευρώπη η ηλεκτρονική ψήφος παραμένει εξαίρεση και όχι κανόνας, η ελληνική κυβέρνηση σπεύδει να την εισαγάγει χωρίς καμία σοβαρή πρόνοια.

Το θεσμικό πρόβλημα, όμως, συνοδεύεται από τον οικονομικό στραγγαλισμό. Ο Χάρης Δούκας αποδομεί με στοιχεία το κυβερνητικό αφήγημα περί αυξημένων πόρων. Οι Δήμοι θα λάβουν φέτος 2,7 δισ. ευρώ από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους, αλλά σύμφωνα με τον νόμο του 2010 δικαιούνται 8,5 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση αποκρύπτει ότι παρακρατεί 5,7 δισ. ευρώ. Μιλά για αυξήσεις όταν ουσιαστικά εφαρμόζει συστηματική αφαίμαξη.

Η πραγματικότητα στους Δήμους δεν κρύβεται. Το μισθολογικό κόστος αυξάνεται, οι αρμοδιότητες πολλαπλασιάζονται, αλλά οι πόροι όχι μόνο δεν ακολουθούν, μειώνονται. Πολιτική Προστασία, Δημόσια Υγεία, Ψηφιακός Μετασχηματισμός, Περιβάλλον, όλα μεταφέρονται στην Αυτοδιοίκηση χωρίς αντίστοιχη χρηματοδότηση. Την ίδια στιγμή, το Πράσινο Ταμείο περιορίζει τη συμμετοχή των Δήμων από το 10% στο 3%. Πρόκειται για επιλογή ή για τιμωρητική λογική;

Η κυβερνητική προτροπή προς τους Δημάρχους να αυξήσουν τα δημοτικά τέλη προκαλεί εύλογες αντιδράσεις. Πώς ζητάς από τους Δήμους να επιβαρύνουν τους δημότες όταν τους έχεις στερήσει θεσμοθετημένους πόρους, έχεις αφαιρέσει έσοδα και τους έχεις αποκλείσει ακόμη και από το υπερπλεόνασμα των 9 δισ. ευρώ;

Ο Δήμος Αθηναίων, παρά τον οικονομικό βρόχο, επιλέγει να μην αυξήσει τα τέλη και να συνεχίσει πολιτικές κοινωνικής προστασίας για ευάλωτες και ενεργειακά ευάλωτες ομάδες. Όχι επειδή διαθέτει πλεονάσματα, αλλά επειδή η κοινωνική συνοχή δεν μπορεί να μετατραπεί σε λογιστική άσκηση.

Η κινητοποίηση της 16ης Δεκεμβρίου, με το κλείσιμο των Δήμων και τη συγκέντρωση έξω από τη Βουλή, δεν είναι συμβολική. Είναι πολιτική πράξη αντίστασης. Και, όπως ξεκαθαρίζει ο Χάρης Δούκας, δεν πρέπει να είναι το τέλος αλλά η αρχή. Γιατί όταν η κυβέρνηση επιλέγει συγκεντρωτισμό, αποδυναμώνει την Αυτοδιοίκηση και απαξιώνει τους θεσμούς, το ερώτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθιά δημοκρατικό.