Αφιέρωμα στο 4ο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ: “Το ανοιχτό στοίχημα του προοδευτικού χώρου”

Το επερχόμενο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ δεν αποτελεί μια τυπική κομματική διαδικασία.  Αποτελεί μια στιγμή απολογισμού, αλλά και μια σπάνια ευκαιρία επανακαθορισμού για  ολόκληρο τον προοδευτικό χώρο. Η συγκυρία είναι κρίσιμη, oι ισορροπίες έχουν  μετακινηθεί, oι βεβαιότητες έχουν διαλυθεί. Το πολιτικό κενό απέναντι στην αυτοδύναμη  κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας παραμένει. 

Το ΠΑΣΟΚ καλείται να απαντήσει σε ένα ερώτημα που δεν μπορεί πλέον να αναβάλει:  ποιος είναι ο ρόλος του σε ένα τοπίο όπου η κεντροαριστερά αναζητά ξανά λόγο  ύπαρξης; 

Η ηγεσία του Νίκου Ανδρουλάκη βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης. Η εικόνα  που έχει διαμορφωθεί δεν είναι θετική, η πολιτική του παρουσία δεν κατάφερε να δώσει  σαφές στίγμα, η στρατηγική του δεν έπεισε. Ο κομματικός φορέας που εκπροσωπεί μόλις  που ξεπερνάει το διψήφιο στην πρόθεση ψήφου στο σύνολο των δημοσκοπήσεων. Δεν  

είναι ψέμα άλλωστε πως το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να διεισδύσει με τίποτα στην  “αντισυστημική” ψήφο. 

Σε ένα περιβάλλον όπου νέοι παίκτες εμφανίστηκαν αιφνιδιαστικά, όπως ο Στέφανος  Κασσελάκης (Ευρωεκλογές 2024), η αδυναμία του Ανδρουλάκη να επιβληθεί ως κεντρικός  εκφραστής του χώρου γίνεται ακόμη πιο εμφανής. Η σύγκριση είναι σκληρή, αλλά  αναπόφευκτη. Παρ΄όλα αυτά επανεξελέγη σχεδόν πανηγυρικά. Δεν πρόκειται επομένως  μόνος για θέμα προσώπων μόνο, κυρίως όμως για έλλειψη κατεύθυνσης. 

Το ΠΑΣΟΚ μοιάζει να κινείται χωρίς σαφές αφήγημα και τώρα τα πράγματα έχουν  δυσκολέψει. Προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στο παρελθόν και στο μέλλον χωρίς να  επιλέγει ξεκάθαρα. Αυτό δημιουργεί ασάφεια κι η ασάφεια στην πολιτική κοστίζει. Το  πρόγραμμά του έχει θετικά στοιχεία, αλλά κι αυτά δυσκολεύεται να τα επικοινωνήσει. Το  συνέδριο θεωρητικά έρχεται να καλύψει αυτό το κενό. 

Η επιτυχία του όμως δεν θα κριθεί από τις ομιλίες. Θα κριθεί από το αν μπορεί να  απαντήσει σε τρία βασικά ζητήματα: Ποιο κοινωνικό μπλοκ θέλει να εκπροσωπήσει, ποια  πολιτική κατεύθυνση προτείνει (ξεκάθαρα δηλαδή απέναντι στη Νέα Δημοκρατία όπως  πρότεινε πρώτος με ξεκάθαρο τόνο ο Χάρης Δούκας) και πως θα διαφοροποιηθεί  ουσιαστικά από τους υπόλοιπους. 

Χωρίς αυτές τις απαντήσεις, κάθε συζήτηση περί ανασυγκρότησης μένει μετέωρη κι ο  ερχομός πολιτικών φορέων όπως του Αλέξη Τσίπρα, της Μαρίας Καρυστιανού και  πιθανώς του Αντώνη Σαμαρά θα συρρικνώσει περαιτέρω την επιρροή του.

Η παρουσία – επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα προσθέτει μια επιπλέον διάσταση. Ο  Τσίπρας εξακολουθεί να αποτελεί το πιο αναγνωρίσιμο πρόσωπο του προοδευτικού  χώρου. Διαθέτει εμπειρία διακυβέρνησης, διατηρεί πολιτικό κεφάλαιο κι έχει τη  δυνατότητα να επηρεάζει τις εξελίξεις. Διαβάζει προσεκτικά το κενό, κατανοεί τη  ρευστότητα, επιχειρεί να τοποθετηθεί ξανά στο κέντρο των εξελίξεων. Αυτό δημιουργεί μια  νέα δυναμική. 

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο τι θα κάνει το ΠΑΣΟΚ. Το ερώτημα είναι πώς θα  διαμορφωθεί συνολικά ο προοδευτικός χώρος. 

Υπάρχουν δύο βασικά σενάρια. 

Το πρώτο αφορά τη συνέχιση της πολυδιάσπασης. Κόμματα, κινήσεις, πρωτοβουλίες, πρόσωπα που κινούνται παράλληλα χωρίς συντονισμό. Η ιστορία έχει δείξει ότι αυτό  οδηγεί σε συρρίκνωση. Το δεύτερο αφορά μια μορφή σύγκλισης, όχι απαραίτητα  οργανωτικής συγχώνευσης, αλλά πολιτικής συνεννόησης. Ένα κοινό αφήγημα, μια  στοιχειώδης στρατηγική. Αυτό μοιάζει να απομακρύνεται τις τελευταίες ώρες. 

Το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης, μπορεί όμως και να χαθεί  μέσα σε εσωκομματικές ισορροπίες. Η μέχρι τώρα εικόνα δεν αφήνει πολλά περιθώρια  αισιοδοξίας. Η συζήτηση συχνά εγκλωβίζεται σε πρόσωπα και όχι σε πολιτικές, η κριτική  παραμένει επιφανειακή, η αυτοκριτική περιορισμένη. Αυτό πρέπει να αλλάξει συνολικά  στον χώρο κι ιδανικά να δούμε ένα big bang. 

Ο προοδευτικός χώρος δεν έχει την πολυτέλεια να ανακυκλώνει τα ίδια λάθη. Η κοινωνία  έχει απομακρυνθεί, η εμπιστοσύνη έχει διαβρωθεί. Η επανασύνδεση απαιτεί κάτι  περισσότερο από επικοινωνιακές κινήσεις. Απαιτεί καθαρές θέσεις και κυρίως απαιτεί  αξιοπιστία. 

Η παρουσία Τσίπρα μπορεί να λειτουργήσει ενωτικά. Εξαρτάται από το πως θα κινηθούν οι  υπόλοιποι. Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη επιλογή: να παραμείνει ένας  αυτόνομος πόλος με περιορισμένη επιρροή ή να συμμετάσχει ενεργά σε μια ευρύτερη  ανασύνθεση. Ο Νίκος Ανδρουλάκης καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να ηγηθεί σε αυτή τη  διαδικασία. Μέχρι στιγμής δεν το έχει καταφέρει και το συνέδριο είναι ίσως η τελευταία  του ευκαιρία. 

Η πολιτική ιστορικά δεν αφήνει χώρο για παρατεταμένη αδράνεια. Η κοινωνία αναζητά  απαντήσεις. Δεν περιμένει εσωκομματικές ισορροπίες, δε νοιάζεται γι΄αυτές. Από το 2023  φτάσαμε στο 2026 κι ακόμα πλανάται το ερώτημα, θα καταφέρει ο προοδευτικός χώρος να  επαναπροσδιοριστεί ή θα συνεχίσει να αναζητά τον εαυτό του μέσα από διαδοχικές ήττες; 

Γράφει το νέο μέλος του ΠΑΣΟΚ και εκλεγμένος σύνεδρος, με το προσωνύμιο “Νext Gen Voice”