Το απόσπασμα -καταλύτης- της ομιλίας Δούκα στο 4ο συνέδριο

Με λόγο που ακουμπούσε περισσότερο σε πολιτική υπενθύμιση παρά σε εσωκομματική ευγένεια, ο Χάρης Δούκας επέλεξε από το βήμα του 4ου συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ να θέσει, εμμέσως αλλά με σαφήνεια, το ζήτημα της στρατηγικής κατεύθυνσης του κόμματος. Μέσα από διαδοχικές αναφορές στους ιστορικούς ηγέτες της παράταξης, η παρέμβασή του λειτούργησε ως πολιτικός καθρέφτης για το παρόν.

Επιστρέφοντας στην ιδρυτική παρακαταθήκη του Ανδρέας Παπανδρέου, υπενθύμισε ότι «το κίνημα μας οφείλει να αποτελέσει τον φορέα όλων των γνήσιων προοδευτικών και δημοκρατικών δυνάμεων της χώρας» και ότι η ιστορική αποστολή ήταν –και παραμένει– να καλεί «όλες αυτές τις δυνάμεις, ενωμένες, να προχωρήσουν στον αγώνα». Μια φράση που, στο σημερινό πολιτικό πλαίσιο, μοιάζει περισσότερο με αιχμή για την απουσία ευρύτερων συγκλίσεων.

Στην ίδια κατεύθυνση, η αναφορά στον Κώστα Σημίτη και την ομιλία του το 1998 δεν ήταν τυχαία. «Όλες οι δυνάμεις που αυτοπροσδιορίζονται στον ευρύ κεντροαριστερό χώρο, έχουν χρέος να ξαναβρεθούν στον ορίζοντα του διαλόγου και της κοινής δράσης», σημείωσε ο Δούκας, επαναλαμβάνοντας την ανάγκη για σύγκλιση «χωρίς προκαταλήψεις και δυσπιστία, χωρίς ηγεμονικούς όρους και στενόκαρδες εκλογικές υστεροβουλίες». Η επιλογή της συγκεκριμένης αποστροφής κατέγραψε με σαφήνεια την κριτική προς πρακτικές εσωστρέφειας που έχουν σημαδέψει τη σύγχρονη πορεία του κόμματος.

Αντίστοιχα, επικαλούμενος τον Γιώργο Παπανδρέου, επανέφερε το πολιτικό διακύβευμα της «μεγάλης δημοκρατικής παράταξης», υπογραμμίζοντας ότι «απέναντι στον κίνδυνο της δεξιάς παλινόρθωσης… καλούμε τους πολίτες της αριστεράς να έλθουν κοντά μας». Μια αναφορά που, στη συγκυρία, αποκτά χαρακτήρα προγραμματικής πίεσης για άνοιγμα προς τα αριστερά του πολιτικού φάσματος.

«Ας τολμήσουμε και εμείς…», ήταν η φράση-γέφυρα με το σήμερα, με τον Δήμαρχο Αθηναίων να τονίζει ότι «κανένας μόνος του δεν μπορεί» απέναντι στις «τεράστιες αλλαγές που συντελούνται». Η ανάγκη για «Προγραμματικό διάλογο. Με όσους θέλουν και μπορούν. Με το βλέμμα στραμμένο στην κοινωνία» διατυπώθηκε ως ευθεία απάντηση σε μια στρατηγική που, κατά πολλούς, έχει επενδύσει υπέρμετρα στην αυτάρκεια.

Παράλληλα, ο Δούκας επανέλαβε ότι «είναι ώρα να ΕΝΩΣΟΥΜΕ ΔΥΝΑΜΕΙΣ», επιμένοντας πως «κάθε γενναίο άνοιγμα, ενδυναμώνει την κυβερνητική προοπτική μας». Η επίκληση ευρωπαϊκών παραδειγμάτων –από τους Γάλλους και τους Ιταλούς Σοσιαλιστές– δεν άφηνε περιθώρια παρερμηνείας για το πολιτικό του μήνυμα: οι νίκες δεν έρχονται μέσα από απομόνωση, αλλά μέσα από «σύγκλιση γύρω από καθαρές και προοδευτικές θέσεις και στόχους».

Ιδιαίτερο βάρος είχε και η «εσωτερική» κριτική. «Η ομοψυχία… δεν είναι προϊόν συμφωνιών κορυφής», υπογράμμισε, για να προσθέσει με νόημα ότι «τα όργανα του κόμματος… πρέπει να λειτουργούν τακτικά. Αυτό που πολλές φορές, δεν γίνεται». Σε ακόμη πιο αιχμηρό τόνο, κατέγραψε ότι «δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με καχυποψία, κατηγορίες και ψιθύρους, όποιος δεν συμφωνεί με την ηγεσία», θέτοντας ευθέως ζήτημα εσωκομματικής δημοκρατίας και κουλτούρας διαλόγου.

Η κατάληξη της παρέμβασης ήταν πολιτικά καθαρή, αλλά και συμβολικά φορτισμένη. «Ας αναζητήσουμε όλοι μαζί… τον διαφορετικό δρόμο που πρέπει να χαράξουμε», είπε, περιγράφοντας έναν δρόμο «ενότητας με διάλογο, με σεβασμό και αξιοποίηση της διαφορετικότητας». Και, δανειζόμενος το σύνθημα του Γαλλικός Μάης του 1968, κατέληξε: «Αν όχι τώρα πότε; Αν όχι εμείς ποιος;».

Η απάντηση, όπως ο ίδιος την έθεσε, ήταν «ΚΑΘΑΡΗ. ΕΜΕΙΣ. ΤΟ ΠΑΣΟΚ. Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΞΗ. ΤΩΡΑ.» — μια φράση που λειτουργεί ταυτόχρονα ως κάλεσμα συσπείρωσης και ως προειδοποίηση για το πολιτικό κόστος της αδράνειας.