Σουηδία: Οι Σοσιαλδημοκράτες επιστρέφουν δυναμικά – Η υποχώρηση της Ακροδεξιάς αλλάζει το πολιτικό σκηνικό

Ένα διαφορετικό πολιτικό μήνυμα από εκείνο που κυριαρχεί το τελευταίο διάστημα σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έρχεται από τη Σουηδία. Οι Σοσιαλδημοκράτες της Μαγκνταλένα Άντερσον αναδεικνύονται ξανά σε κεντρική δύναμη του πολιτικού συστήματος, την ώρα που οι ακροδεξιοί Sweden Democrats καταγράφουν απώλειες.

Η εκλογική αναμέτρηση εξελίχθηκε σε πραγματικό ντέρμπι ανάμεσα στα δύο πολιτικά μπλοκ, με την Κεντροαριστερά να αποκτά προβάδισμα στην προκαταρκτική καταμέτρηση. Η οριστικοποίηση του αποτελέσματος απαιτεί, ωστόσο, την ολοκλήρωση της διαδικασίας, επομένως οποιοδήποτε συμπέρασμα για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης παραμένει πρόωρο.

Πέρα όμως από την τελική κατανομή των εδρών, η κάλπη έχει ήδη αναδείξει μια εξέλιξη με ιδιαίτερο ευρωπαϊκό ενδιαφέρον: η σουηδική Ακροδεξιά δεν συνέχισε την ανοδική πορεία των προηγούμενων εκλογικών αναμετρήσεων.

Η επιστροφή της Μαγκνταλένα Άντερσον

Η πρώην πρωθυπουργός Μαγκνταλένα Άντερσον βρέθηκε στο επίκεντρο της προσπάθειας των Σοσιαλδημοκρατών να επιστρέψουν στην εξουσία, έχοντας απέναντί της τον συντηρητικό πρωθυπουργό Ουλφ Κρίστερσον και το μπλοκ της Δεξιάς.

Η πολιτική σημασία της αναμέτρησης ξεπερνά τα σύνορα της Σουηδίας.

Η χώρα υπήρξε επί δεκαετίες ένα από τα ιστορικά εργαστήρια της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, όμως τα τελευταία χρόνια γνώρισε τις ίδιες πιέσεις που καταγράφονται σχεδόν σε ολόκληρη την Ευρώπη: άνοδο της Ακροδεξιάς, ένταση γύρω από τη μετανάστευση, προβλήματα ασφάλειας, οικονομικές πιέσεις και υποχώρηση της εμπιστοσύνης στα παραδοσιακά κόμματα.

Η επιστροφή των Σοσιαλδημοκρατών σε θέση διεκδίκησης της κυβέρνησης αποκτά έτσι μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα.

Η Ακροδεξιά χάνει έδαφος

Η δεύτερη σημαντική εξέλιξη αφορά τους Sweden Democrats.

Το κόμμα, που είχε αναδειχθεί σε καθοριστικό παράγοντα για τη λειτουργία της απερχόμενης κυβερνητικής πλειοψηφίας, υποχώρησε σε σχέση με την προηγούμενη εκλογική του επίδοση.

Η εξέλιξη έχει σημασία ακριβώς επειδή συμβαίνει σε μια περίοδο κατά την οποία μεγάλο μέρος της πολιτικής συζήτησης στην Ευρώπη περιστρέφεται γύρω από τη συνεχή ενίσχυση της ριζοσπαστικής και εθνικιστικής Δεξιάς.

Από τη Γερμανία μέχρι τη Γαλλία και από την Ολλανδία μέχρι την Αυστρία, η πίεση προς τα παραδοσιακά κόμματα είναι έντονη. Η σουηδική περίπτωση δείχνει ότι αυτή η τάση δεν εξελίσσεται παντού με τον ίδιο τρόπο.

Δεν αποδεικνύει ότι η ευρωπαϊκή Ακροδεξιά βρίσκεται συνολικά σε υποχώρηση. Αποδεικνύει όμως ότι η εκλογική άνοδός της δεν αποτελεί μια γραμμική και μη αναστρέψιμη διαδικασία.

Το δύσκολο στοίχημα της Κεντροαριστεράς

Για τη Μαγκνταλένα Άντερσον, η πρώτη δυσκολία αρχίζει ακριβώς εκεί όπου τελειώνει η εκλογική μάχη.

Ακόμη και αν το τελικό αποτέλεσμα επιβεβαιώσει την αριθμητική υπεροχή του κεντροαριστερού μπλοκ, ο σχηματισμός μιας σταθερής κυβέρνησης δεν είναι αυτονόητος.

Οι δυνάμεις που μπορούν να στηρίξουν μια κυβέρνηση υπό τους Σοσιαλδημοκράτες έχουν σημαντικές μεταξύ τους διαφορές, ιδιαίτερα σε ζητήματα οικονομικής πολιτικής, φορολογίας, περιβάλλοντος και κοινωνικού κράτους.

Η Άντερσον καλείται συνεπώς να συνδυάσει δύο απαιτήσεις: να διαμορφώσει κοινοβουλευτικές συμμαχίες και ταυτόχρονα να μην αποδυναμώσει το πολιτικό στίγμα με το οποίο οι Σοσιαλδημοκράτες διεκδίκησαν την επιστροφή τους στην εξουσία.

Το μήνυμα προς την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία

Για το PES και τους Ευρωπαίους Σοσιαλιστές, η σουηδική αναμέτρηση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία αναζητεί εδώ και χρόνια μια πολιτική απάντηση στη μετακίνηση εργατικών και λαϊκών στρωμάτων προς την Ακροδεξιά. Η Σουηδία μπορεί να αποτελέσει χρήσιμη περίπτωση μελέτης, όχι επειδή προσφέρει κάποιο έτοιμο μοντέλο που μπορεί να μεταφερθεί αυτούσιο σε άλλες χώρες, αλλά επειδή επαναφέρει στο προσκήνιο τη δυνατότητα ανάκτησης χαμένου πολιτικού εδάφους.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι το περιεχόμενο αυτής της επιστροφής: κοινωνικό κράτος, κόστος ζωής, δημόσιες υπηρεσίες και εργασιακή ασφάλεια, παράλληλα με απαντήσεις στα ζητήματα εγκληματικότητας και μετανάστευσης που έχουν τροφοδοτήσει την άνοδο της σουηδικής Ακροδεξιάς.

Η τελική καταμέτρηση και κυρίως οι διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν θα δείξουν αν το εκλογικό προβάδισμα της Κεντροαριστεράς μπορεί να μετατραπεί σε βιώσιμη κυβερνητική πλειοψηφία.