Από την Carmen στην Puerta del Sol και από τις μικροκομματικές πολιτικές των κυβερνητικών εταίρων στο κάλεσμα για Αλλαγή του Πέδρο Σάντσεθ

Γράφει ο Γαβρής Αγγελος

Η ιστορία που οδηγεί την Ισπανία στις πρόωρες εθνικές εκλογές της 29ης Νοεμβρίου δεν ξεκίνησε στα κομματικά επιτελεία της Μαδρίτης. Ξεκίνησε από ένα σπίτι. Από την έξωση μιας 87χρονης γυναίκας, της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, και από μια στεγαστική κρίση που εδώ και καιρό πιέζει ασφυκτικά εκατομμύρια Ισπανούς.

Η περίπτωση της Carmen έγινε σύμβολο. Μια ηλικιωμένη γυναίκα που ζούσε επί δεκαετίες στο ίδιο σπίτι βρέθηκε αντιμέτωπη με την έξωση, σε μια αγορά κατοικίας όπου η εκτίναξη των ενοικίων, η έλλειψη προσιτής στέγης και η αυξανόμενη παρουσία επενδυτικών σχημάτων έχουν μετατρέψει το δικαίωμα στην κατοικία σε κεντρικό κοινωνικό και πολιτικό ζήτημα.

Και από την Carmen η διαμαρτυρία πέρασε στην Puerta del Sol.

Η στεγαστική κρίση κατέβηκε στον δρόμο

Οι κινητοποιήσεις εξαπλώθηκαν στη Μαδρίτη και σε δεκάδες ισπανικές πόλεις. Χιλιάδες άνθρωποι απαίτησαν προστασία των ενοικιαστών, ανάσχεση των εξώσεων και ουσιαστική κρατική παρέμβαση απέναντι στο δυσβάστακτο κόστος της κατοικίας.

Η στεγαστική κρίση έπαψε πλέον να είναι απλώς ένας ακόμη δείκτης της οικονομίας. Έγινε κοινωνικό αίτημα στους δρόμους και πολιτικό πρόβλημα στο Κοινοβούλιο.

Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ επέλεξε να απαντήσει πολιτικά. Έφερε δύο έκτακτα νομοθετικά διατάγματα με σαφές κοινωνικό πρόσημο, επιχειρώντας να ενισχύσει την προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών και των ενοικιαστών, να περιορίσει τις εξώσεις και να παρέμβει σε μια αγορά κατοικίας που έχει εξελιχθεί σε πεδίο μεγάλης κοινωνικής σύγκρουσης.

Η κυβέρνηση έφερε τα μέτρα – Η κοινοβουλευτική της στήριξη δεν άντεξε

Και εκεί φάνηκαν τα όρια της ισπανικής κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Ο Σάντσεθ κυβερνά στηριζόμενος σε μια σύνθετη και εύθραυστη κοινοβουλευτική αριθμητική. Το Junts, που δεν συμμετέχει στην κυβέρνηση αλλά υπήρξε κρίσιμος κοινοβουλευτικός εταίρος για τη συγκρότηση της πλειοψηφίας, αρνήθηκε αυτή τη φορά να στηρίξει τα μέτρα.

Βρέθηκε στην ίδια πλευρά της ψηφοφορίας με το Λαϊκό Κόμμα και το Vox, με αποτέλεσμα οι δύο κυβερνητικές παρεμβάσεις να καταψηφιστούν.

Η εικόνα είχε ιδιαίτερο πολιτικό βάρος. Μια κυβέρνηση που επιχείρησε να απαντήσει στις κοινωνικές κινητοποιήσεις με μέτρα προστασίας για τη στέγη βρέθηκε χωρίς τους απαραίτητους αριθμούς για να τα περάσει από το Κοινοβούλιο.

Το Junts αιτιολόγησε τη στάση του υποστηρίζοντας ότι οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις θα μπορούσαν να περιορίσουν την προσφορά κατοικιών και τελικά να επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την αγορά. Η κυβέρνηση είχε διαφορετική εκτίμηση και επέλεξε να επιμείνει.

Το αποτέλεσμα ήταν 178 ψήφοι κατά και 172 υπέρ στην κρίσιμη ψηφοφορία.

Από τις μικροκομματικές ισορροπίες στο μεγάλο πολιτικό ερώτημα

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της πολιτικής κρίσης που ακολούθησε.

Για τον Σάντσεθ, το πρόβλημα δεν ήταν απλώς ότι χάθηκε μία κοινοβουλευτική ψηφοφορία. Ήταν ότι η κυβέρνηση βρέθηκε μπροστά σε ένα κοινωνικό αίτημα που απαιτούσε αποφάσεις, κατέθεσε τις δικές της προτάσεις και διαπίστωσε ότι η κοινοβουλευτική αρχιτεκτονική πάνω στην οποία στηριζόταν δεν μπορούσε πλέον να τις υποστηρίξει.

Οι μικροκομματικές στρατηγικές, οι διαφορετικές επιδιώξεις των κοινοβουλευτικών εταίρων και η εύθραυστη πλειοψηφία συγκρούστηκαν με ένα πρόβλημα που στους δρόμους της Ισπανίας μόνο μικρό δεν ήταν.

Και οι δρόμοι δεν άδειασαν μετά την ψηφοφορία.

Οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν. Η Puerta del Sol μετατράπηκε σε ένα από τα σημεία αναφοράς της κοινωνικής πίεσης, ενώ δεκάδες χιλιάδες πολίτες διαδήλωσαν στη Μαδρίτη και σε άλλες πόλεις ζητώντας λύσεις για τη στέγη.

Ο Σάντσεθ πήρε το πολιτικό ρίσκο

Ο Ισπανός πρωθυπουργός πέρασε το Σαββατοκύριακο σε συνεχείς επαφές με υπουργούς και στελέχη του Σοσιαλιστικού Κόμματος.

Μέχρι εκείνη τη στιγμή επέμενε ότι η κυβέρνησή του θα ολοκληρώσει τη θητεία της και ότι οι εθνικές εκλογές θα διεξαχθούν το 2027.

Τελικά επέλεξε διαφορετικά.

Ο Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε πρόωρες εθνικές εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου 2026, μεταφέροντας στην κοινωνία μια σύγκρουση που η υπάρχουσα κοινοβουλευτική πλειοψηφία δεν μπόρεσε να επιλύσει.

Το πολιτικό ερώτημα πλέον αλλάζει επίπεδο. Δεν αφορά μόνο το εάν εγκρίνονται δύο συγκεκριμένα διατάγματα. Αφορά το μοντέλο πολιτικής που θέλει να ακολουθήσει η Ισπανία απέναντι στη στέγη, στις εξώσεις, στα ενοίκια και στην κοινωνική προστασία.

Από την Carmen στην Puerta del Sol και από εκεί στην κάλπη

Μέσα σε λίγες ημέρες, η διαδρομή της ισπανικής πολιτικής ήταν εντυπωσιακά πυκνή.

Μια έξωση μετατράπηκε σε κοινωνικό σύμβολο. Το κοινωνικό αίτημα γέμισε τις πλατείες. Η κυβέρνηση απάντησε με νομοθετική πρωτοβουλία. Η πρωτοβουλία έπεσε πάνω στις κοινοβουλευτικές ισορροπίες. Και ο πρωθυπουργός αποφάσισε τελικά να απευθυνθεί στους πολίτες.

Γι’ αυτό και η προκήρυξη των εκλογών αποκτά πολιτικό περιεχόμενο πολύ μεγαλύτερο από μια συνηθισμένη πρόωρη προσφυγή στις κάλπες.

Ο Πέδρο Σάντσεθ καλεί πλέον τους Ισπανούς να αποφασίσουν μέσα από την εκλογική διαδικασία για την επόμενη πολιτική περίοδο της χώρας, με τη στεγαστική κρίση να βρίσκεται αναπόφευκτα στην πρώτη γραμμή της αναμέτρησης.

Από την Carmen στην Puerta del Sol και από τις κοινοβουλευτικές ισορροπίες στις πρόωρες κάλπες, η Ισπανία χρειάστηκε λιγότερο από δύο εβδομάδες για να μετατρέψει ένα κοινωνικό πρόβλημα σε μείζον πολιτικό διακύβευμα.

Και στις 29 Νοεμβρίου, η συνέχεια αυτής της σύγκρουσης περνά πλέον από την ισπανική κάλπη.