Η αποφυλάκιση ενός καταδικασμένου Χρυσαυγίτη είναι είδηση, η υπερπροβολή του όχι – Το λάθος που τα ΜΜΕ δεν πρέπει να επαναλάβουν

Η αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη αποτελεί αναμφίβολα είδηση. Το ίδιο και η πρόθεσή του να επιχειρήσει εκ νέου πολιτική παρουσία. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε δήλωση, ανάρτηση ή επικοινωνιακή κίνησή του πρέπει να μετατρέπεται αυτομάτως σε πρώτο θέμα.

Και κυρίως δεν σημαίνει ότι η δημοσιογραφική κάλυψη πρέπει να ξεχνά ποιο είναι το ιστορικό και θεσμικό πλαίσιο της υπόθεσης.

Ο Ηλίας Κασιδιάρης δεν επιστρέφει στη δημόσια συζήτηση ως ένα ακόμη πρώην κοινοβουλευτικό στέλεχος που αποφάσισε να ιδρύσει κόμμα. Έχει καταδικαστεί για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης στην υπόθεση της Χρυσής Αυγής. Αυτό είναι το κρίσιμο δεδομένο που δεν μπορεί να εξαφανίζεται πίσω από τίτλους περί «επιστροφής», «νέου κόμματος» και εκλογικών σχεδιασμών.

Το μάθημα από την άνοδο της Χρυσής Αυγής

Η συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο τα μέσα ενημέρωσης αντιμετώπισαν τη Χρυσή Αυγή δεν ξεκινά σήμερα.

Κατά την περίοδο της πολιτικής ανόδου της, στελέχη της απέκτησαν τεράστια δημοσιότητα. Σε αρκετές περιπτώσεις παρουσιάστηκαν περισσότερο ως τηλεοπτικά πρόσωπα μιας «αντισυστημικής» πολιτικής δύναμης και λιγότερο μέσα στο πλήρες πλαίσιο της βίαιης δράσης και της ιδεολογίας της οργάνωσης.

Η εμπειρία εκείνης της περιόδου έχει ιδιαίτερη σημασία σήμερα.

Διότι υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη δημοσιογραφική κάλυψη και στην άκριτη αναπαραγωγή.

Η ενημέρωση απαιτεί να γνωρίζει ο πολίτης ότι ο Κασιδιάρης αποφυλακίστηκε, τι προβλέπει η δικαστική απόφαση, ποιο είναι το ισχύον εκλογικό πλαίσιο και τι αποφασίζει ο Άρειος Πάγος όταν τίθεται ζήτημα συμμετοχής στις εκλογές.

Δεν απαιτεί να μετατρέπεται κάθε παρέμβασή του σε πολιτικό γεγονός εθνικής εμβέλειας.

Η δημοσιότητα δεν είναι πολιτικά ουδέτερη

Στην εποχή των κοινωνικών δικτύων, το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο.

Ένας προκλητικός τίτλος παράγει clicks. Τα clicks δημιουργούν περισσότερα δημοσιεύματα. Τα δημοσιεύματα τροφοδοτούν τα social media και η διαδικασία καταλήγει να πολλαπλασιάζει την απήχηση του ίδιου του προσώπου που υποτίθεται ότι απλώς καλύπτεται δημοσιογραφικά.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: η πολιτική παρουσία εμφανίζεται μεγαλύτερη επειδή καλύπτεται περισσότερο και στη συνέχεια καλύπτεται περισσότερο επειδή εμφανίζεται μεγαλύτερη.

Για αυτό και η ευθύνη των μέσων ενημέρωσης δεν είναι να αποκρύπτουν μια πραγματική είδηση. Είναι να την ιεραρχούν, να την τοποθετούν στο σωστό πλαίσιο και να μην παραδίδουν το δημοσιογραφικό μικρόφωνο χωρίς φίλτρο.

Η διαφορά είναι καθοριστική.

Ούτε φίμωση ούτε δωρεάν πολιτική καμπάνια

Η δημοκρατική απάντηση δεν μπορεί να είναι η αποσιώπηση. Ένα μέσο ενημέρωσης οφείλει να καλύπτει τις εξελίξεις, ακόμη και όταν αφορούν πολιτικές δυνάμεις ή πρόσωπα που βρίσκονται στα άκρα του πολιτικού συστήματος.

Άλλο όμως η κάλυψη και άλλο η κανονικοποίηση.

Άλλο η δημοσίευση μιας είδησης και άλλο η συνεχής αναπαραγωγή δηλώσεων, βίντεο και αναρτήσεων που έχουν σχεδιαστεί ακριβώς για να δημιουργήσουν δημοσιότητα.

Η ελληνική δημοσιογραφία έχει ήδη μία ολόκληρη δεκαετία εμπειρίας από την άνοδο και την πτώση της Χρυσής Αυγής. Γνωρίζει πλέον πόσο εύκολα η τηλεοπτική και διαδικτυακή υπερπροβολή μπορεί να μετατρέψει την πρόκληση σε πολιτικό προϊόν.

Το ζητούμενο επομένως δεν είναι να αποφασίσουν τα ΜΜΕ ποιος δικαιούται να υπάρχει στον δημόσιο διάλογο. Αυτό το καθορίζουν οι νόμοι, τα δικαστήρια και τελικά οι πολίτες μέσα στα όρια του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Το δημοσιογραφικό ερώτημα είναι διαφορετικό και πολύ πιο συγκεκριμένο: θα ενημερώσουν τα μέσα για την υπόθεση Κασιδιάρη ή, κυνηγώντας την επισκεψιμότητα, θα καταλήξουν να λειτουργούν ως δωρεάν πολλαπλασιαστής της επικοινωνιακής στρατηγικής του;

Αυτό είναι το μάθημα που αξίζει να θυμηθούν από την προηγούμενη δεκαετία.