Η “ξεχασμένη” παράνομη κατοχή Ευρωπαϊκού Εδάφους: 52 χρόνια από την εισβολή του «Αττίλα» στην Κύπρο

Γράφει ο Γαβρής Άγγελος

Πριν από πενήντα δύο χρόνια, η τουρκική εισβολή στην Κύπρο άλλαξε βίαια την ιστορία του Ελληνισμού. Στις 20 Ιουλίου 1974, ο «Αττίλας» αποβιβάστηκε στις κυπριακές ακτές, παραβιάζοντας κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο, τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ και κάθε έννοια εθνικής κυριαρχίας. Η δεύτερη φάση της εισβολής οδήγησε στην κατοχή περίπου του 37% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, σε χιλιάδες νεκρούς και αγνοούμενους, σε εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες και σε μια παράνομη κατοχή που εξακολουθεί να υφίσταται μέχρι σήμερα.

Πενήντα δύο χρόνια μετά, η Κύπρος εξακολουθεί να αποτελεί τη μοναδική περίπτωση στην Ευρώπη όπου στρατεύματα κατοχής παραμένουν εγκατεστημένα σε έδαφος κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ύπαρξη του ψευδοκράτους στα κατεχόμενα, το οποίο αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία, συνεχίζει να παραβιάζει σωρεία αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει υπάρξει η απαιτούμενη διεθνής πίεση για την εφαρμογή τους.

Η ιστορική ευθύνη της Ευρώπης απέναντι στην Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει ανοιχτή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ορθώς καταδικάζει την παράνομη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, απαιτεί την αποκατάσταση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας και επιβάλλει διαδοχικά πακέτα κυρώσεων. Η υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου, όμως, δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά. Η ίδια αρχή που ισχύει για την Ουκρανία οφείλει να ισχύει και για την Κύπρο, όπου η κατοχή συνεχίζεται επί μισό αιώνα σε ευρωπαϊκό πλέον έδαφος.

Αντίστοιχα, η διεθνής κοινότητα καλείται να απαντήσει και στις δραματικές εξελίξεις στη Γάζα. Οι εικόνες από τον πόλεμο έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις διεθνώς, ενώ πληθαίνουν οι εκκλήσεις από κράτη, διεθνείς οργανισμούς και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων για άμεση προστασία των αμάχων και σεβασμό του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου. Η συνέπεια στις αρχές του διεθνούς δικαίου προϋποθέτει ότι οι ίδιες αξίες εφαρμόζονται χωρίς εξαιρέσεις και χωρίς γεωπολιτικά μέτρα και σταθμά.

Στην Ελλάδα, η υπόθεση της Κύπρου αποτέλεσε διαχρονικά βασικό πυλώνα της εξωτερικής πολιτικής του ΠΑΣΟΚ. Ο Ανδρέας Παπανδρέου διαμόρφωσε μια στρατηγική που έθετε σταθερά στο επίκεντρο το Κυπριακό ως διεθνές ζήτημα εισβολής και κατοχής και όχι ως δικοινοτική διαφορά. Με συνέπεια υποστήριξε την πλήρη αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων, την κατάργηση των αναχρονιστικών εγγυήσεων και την εφαρμογή των αποφάσεων του ΟΗΕ, συνδέοντας την πορεία της Τουρκίας με τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου.

Την ίδια πολιτική γραμμή συνέχισε και ο Γιώργος Παπανδρέου, τόσο ως υπουργός Εξωτερικών όσο και ως πρωθυπουργός. Στήριξε ενεργά την ευρωπαϊκή προοπτική της Κυπριακής Δημοκρατίας, συμβάλλοντας στη διαδικασία που οδήγησε στην ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004, ενώ υπογράμμισε επανειλημμένα ότι η επίλυση του Κυπριακού οφείλει να στηρίζεται αποκλειστικά στις αποφάσεις του ΟΗΕ, στο ευρωπαϊκό κεκτημένο και στον πλήρη σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτέλεσε μια ιστορική κατάκτηση, δεν αναιρεί όμως το γεγονός ότι ένα τμήμα του ευρωπαϊκού εδάφους παραμένει υπό παράνομη στρατιωτική κατοχή. Η αντίφαση αυτή εξακολουθεί να συνοδεύει την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική και θέτει ερωτήματα για την αξιοπιστία της όταν καλείται να υπερασπιστεί τις θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου.

Η σημερινή επέτειος δεν αποτελεί μόνο ημέρα ιστορικής μνήμης. Είναι υπενθύμιση ότι η Κύπρος παραμένει ανοικτή πληγή για τον Ελληνισμό και την Ευρώπη. Οι πρόσφυγες, οι αγνοούμενοι, οι εγκλωβισμένοι και οι οικογένειές τους υπενθυμίζουν ότι η κατοχή δεν αποτελεί ιστορικό γεγονός του παρελθόντος, αλλά μια διαρκή πραγματικότητα.

Πενήντα δύο χρόνια μετά τον «Αττίλα», η διεθνής κοινότητα και ιδιαίτερα η Ευρωπαϊκή Ένωση καλούνται να αποδείξουν ότι οι αρχές του διεθνούς δικαίου εφαρμόζονται με ενιαία κριτήρια. Η αποκατάσταση της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, η αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων και η επανένωση του νησιού, μέσα στο πλαίσιο των αποφάσεων του ΟΗΕ και του ευρωπαϊκού κεκτημένου, παραμένουν όχι μόνο ελληνικό και κυπριακό αίτημα, αλλά ζήτημα σεβασμού της διεθνούς νομιμότητας.