362 δισ. ευρώ χρέος: Από τον Καραμανλή στον Μητσοτάκη, η ίδια πολιτική με διαφορετικό περιτύλιγμα

Γράφει ο Γαβρής Αγγελος

Το δημόσιο χρέος της χώρας διαμορφώνεται εκ νέου στα 362 δισ. ευρώ, ένα επίπεδο που σε απόλυτους αριθμούς παραπέμπει ευθέως στην περίοδο πριν από την υπαγωγή της Ελλάδας στα μνημόνια, όταν η διακυβέρνηση της Νέα Δημοκρατία υπό τον Κώστας Καραμανλής άφηνε πίσω της εκτροχιασμένα ελλείμματα και μια οικονομία χωρίς αξιόπιστη δημοσιονομική πυξίδα. .

Σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα, με πρωθυπουργό τον Κυριάκος Μητσοτάκης από το 2019 έως σήμερα, η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με το ίδιο ονομαστικό βάρος, υπό διαφορετικές διεθνείς συνθήκες αλλά με κοινό παρονομαστή μια πολιτική επιλογή που ευνοεί συστηματικά τους λίγους.

Η κυβέρνηση επικαλείται τη βελτίωση του λόγου χρέους προς το ΑΕΠ και το ευνοϊκό προφίλ αποπληρωμής, υποστηρίζοντας ότι η κατάσταση δεν συγκρίνεται με το 2009. Ωστόσο, η ουσία δεν εξαντλείται σε τεχνικές αναλύσεις για τις ωριμάνσεις και τα επιτόκια.

Το ζήτημα είναι η κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής. Όταν η ανάπτυξη στηρίζεται σε πρόσκαιρες ενέσεις ευρωπαϊκών πόρων και σε ένα μοντέλο χαμηλής προστιθέμενης αξίας, το χρέος παραμένει διαρκής απειλή και όχι διαχειρίσιμο εργαλείο.

Από το 2004 έως το 2009, η δημοσιονομική χαλαρότητα, οι πελατειακές λογικές και η αδυναμία διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων οδήγησαν σε απώλεια αξιοπιστίας και τελικά σε διεθνή επιτήρηση.

Από το 2019 έως το 2026, η εικόνα διαφοροποιείται ως προς τα εργαλεία, όχι όμως ως προς τη φιλοσοφία.

Η φορολογική επιβάρυνση μετατοπίζεται έμμεσα στα μεσαία και χαμηλότερα στρώματα, ενώ οι μεγάλες επιχειρηματικές ομάδες απολαμβάνουν σταθερότητα, φορολογικά κίνητρα και ευνοϊκές ρυθμίσεις.

Την ίδια στιγμή, η κοινωνία πιέζεται από το κόστος ζωής. Η ενέργεια παραμένει πεδίο υπερκερδών για ολιγοπωλιακές δομές, με τα τιμολόγια να επιβαρύνουν νοικοκυριά και δήμους.

Τα καρτέλ της αγοράς ενέργειας, όπως καταγγέλλεται από την αντιπολίτευση, λειτουργούν σε ένα περιβάλλον ανεπαρκούς ρύθμισης, μετακυλίοντας το κόστος στους πολίτες. Οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι, ενώ η κοινωνική κινητικότητα περιορίζεται.

Η επαναφορά του χρέους στα 362 δισ. ευρώ δεν αποτελεί απλώς στατιστικό δεδομένο. Είναι πολιτικό σύμπτωμα.

Δείχνει ότι η χώρα εξακολουθεί να λειτουργεί με υψηλή εξάρτηση από δανεισμό και εξωτερική χρηματοδότηση, χωρίς να έχει διαμορφώσει ένα ανθεκτικό παραγωγικό υπόδειγμα που να κατανέμει δίκαια τα οφέλη της ανάπτυξης.

Η ιστορία μας διδάσκει ότι οι οικονομικές κρίσεις δεν προκύπτουν αιφνιδίως· ωριμάζουν μέσα από επιλογές που διευρύνουν ανισότητες και αποδυναμώνουν τη θεσμική λογοδοσία.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν οι αριθμοί «αντέχουν» στις αγορές σήμερα. Είναι αν η κοινωνία αντέχει μια πολιτική που αναπαράγει τις ίδιες ανισορροπίες με διαφορετική ρητορική.