“3η Σεπτέμβρη: Από την κοινωνική ριζοσπαστικότητα στην αποστείρωση”

Γράφει ο Δημοσιογράφος “Εφημερίδα 1Voice”- Αρχισυντάκτης του “ThessToday” , Λάμπρος Παπαδής

Η 3η Σεπτέμβρη δεν είναι απλή ημερομηνία. Είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίστηκε το ΠΑΣΟΚ, όταν το 1974 ο Ανδρέας Παπανδρέου μίλησε για εθνική ανεξαρτησία, λαϊκή κυριαρχία, κοινωνική δικαιοσύνη. Ένα κόμμα που ξεπήδησε από τις ανάγκες της εργατιάς, της αγροτιάς, των φτωχών κοινωνικών στρωμάτων που ζητούσαν αξιοπρέπεια μετά τη δικτατορία. Η ιδρυτική διακήρυξη δεν ήταν απλώς πολιτικό κείμενο· ήταν κάλεσμα για ρήξη με τα κατεστημένα συμφέροντα, υπόσχεση αναδιανομής, δέσμευση πως «η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες».

Πενήντα χρόνια μετά, το κόμμα γιορτάζει την επέτειο στο Ζάππειο με ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη. Η επιλογή του χώρου και η συμβολική φόρτιση δείχνουν πρόθεση να συνδεθεί η μνήμη με το παρόν. Το ερώτημα όμως είναι με ποιο περιεχόμενο. Θα ακουστεί ξανά η φωνή της κοινωνικής πλειοψηφίας ή θα παρουσιαστεί μια πιο «ουδέτερη» εκδοχή της 3ης Σεπτέμβρη, προσαρμοσμένη στο σημερινό ακροκεντρώο προφίλ του κόμματος; Όλα δείχνουν πως το επίκεντρο της ομιλίας θα είναι το δημογραφικό και η στεγαστική κρίση. Δύο θέματα υπαρκτά και κρίσιμα, που όμως από μόνα τους δεν συγκροτούν κοινωνική αφήγηση. Γιατί τι σημαίνει να μιλάς για το δημογραφικό χωρίς να αναφέρεις τους νέους που φεύγουν στο εξωτερικό, εξαιτίας χαμηλών μισθών και αδιεξόδων; Τι σημαίνει να αναφέρεσαι στη στέγη χωρίς να θίγεις ότι η καθημερινή ανασφάλεια στην εργασία καθιστά αδύνατη τη στοιχειώδη προοπτική ζωής;

Η μεγάλη απουσία αναμένεται να είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι που γέννησαν το ΠΑΣΟΚ. Οι εργάτες που βιώνουν σήμερα την επισφάλεια, οι μικρομεσαίοι που σβήνουν, οι αγρότες που πνίγονται από το κόστος παραγωγής, οι χαμηλοσυνταξιούχοι που βλέπουν την ακρίβεια να τους λυγίζει. Αν το κόμμα επιλέξει να μιλήσει μόνο για «οριζόντια» ζητήματα, χωρίς κοινωνικό πρόσημο, τότε η 3η Σεπτέμβρη κινδυνεύει να απογυμνωθεί από το ιστορικό της φορτίο. Το ακροατήριο του Ζαππείου αναμένεται να είναι πιο «κεντρώο», πιο αποστασιοποιημένο από τα μεγάλα κοινωνικά ρήγματα. Και αυτό δεν είναι τυχαίο: αποτυπώνει τη στρατηγική επιλογή του σημερινού ΠΑΣΟΚ να εμφανιστεί ως κόμμα ήπιας διαχείρισης, όχι συγκρουσιακής αλλαγής. Όμως αυτή η θέση είναι ήδη κατειλημμένη από τη Νέα Δημοκρατία. Το ερώτημα είναι αν το ΠΑΣΟΚ έχει κάτι διαφορετικό να πει ή αν θα περιοριστεί να λειτουργεί ως συμπλήρωμα του υπάρχοντος συστήματος.

Η 3η Σεπτέμβρη δεν ήταν ποτέ φιέστα. Ήταν κάλεσμα για κοινωνικό αγώνα. Αν η φετινή επέτειος μετατραπεί σε μια προσεκτική τελετή ισορροπιών, το μόνο που θα αναδειχθεί είναι η απόσταση του σημερινού κόμματος από τις ρίζες του. Γιατί η μνήμη δεν είναι απλή αναφορά· είναι παρακαταθήκη. Και η παρακαταθήκη του Ανδρέα δεν χωρά σε «ουδέτερα» λόγια. Το στοίχημα για το ΠΑΣΟΚ είναι σαφές: θα τιμήσει την 3η Σεπτέμβρη ως ζωντανό μήνυμα για τους πολλούς ή θα την αφήσει να καταντήσει μια ακόμα επετειακή φωτογραφία; Η απάντηση θα δοθεί στο Ζάππειο, αλλά η ουσία παραμένει διαχρονική: ή με τους πολλούς ή με τους λίγους.