Ένοπλες Δυνάμεις – Το σχέδιο νόμου Δένδια αυξάνει τον μέσο όρο ηλικίας στους χαμηλόβαθμους

Θέμα που βασίζεται σε παρέμβαση του Συνταγματάρχη, Γ.Κυλίνδρη και το άρθρο του στο thesocialist.gr

Παρουσιάστηκε ως «μεταρρύθμιση», όμως όσο ανοίγει η συζήτηση τόσο πληθαίνουν τα ερωτήματα. Το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εθνικής Άμυνας για τις Ένοπλες Δυνάμεις δεν απαντά στα πραγματικά προβλήματα του στρατεύματος, αντίθετα τα μετατοπίζει, τα συγκαλύπτει και σε ορισμένες περιπτώσεις τα βαθαίνει επικίνδυνα. Η κυβερνητική επιλογή φαίνεται να οδηγεί σε θεσμική υποβάθμιση κρίσιμων κατηγοριών στελεχών, σε διάρρηξη της στρατιωτικής πυραμίδας και, τελικά, σε αύξηση του μέσου όρου ηλικίας εκεί όπου οι φυσικές απαιτήσεις είναι υψηλότερες.

Η καρδιά του προβλήματος εντοπίζεται στους αποφοίτους των Ανωτέρων Στρατιωτικών Σχολών Υπαξιωματικών. Στελέχη με επιχειρησιακή εμπειρία, τεχνική κατάρτιση και πολυετή παρουσία στις μονάδες, οι οποίοι επί δεκαετίες αποτέλεσαν τον συνδετικό κρίκο μεταξύ βάσης και διοίκησης. Το νομοσχέδιο τους αντιμετωπίζει όχι ως μέρος της λύσης, αλλά ως μέρος του προβλήματος, μετατρέποντάς τους σε εύκολο πολιτικό άλλοθι για λάθη που έχουν συγκεκριμένη πολιτική υπογραφή.

Η κυβέρνηση επικαλείται τη λεγόμενη «ανεστραμμένη πυραμίδα» και τη γήρανση του προσωπικού. Όμως τα δεδομένα είναι αμείλικτα. Η αύξηση του μέσου όρου ηλικίας στο στράτευμα δεν προέκυψε από τη βαθμολογική εξέλιξη των αποφοίτων ΑΣΣΥ. Προέκυψε από το δημογραφικό, από σχεδόν 15 χρόνια μηδενικών ή ελάχιστων προσλήψεων ΕΠΟΠ, από τη δραστική μείωση των εισακτέων στις σχολές λόγω μνημονιακών δεσμεύσεων και από τις αλλαγές στο συνταξιοδοτικό πλαίσιο που εγκλώβισαν χιλιάδες στελέχη στην ενεργό υπηρεσία μέχρι τα 40 έτη ή το 60ό έτος ηλικίας. Αυτές οι επιλογές δεν ήταν φυσικά φαινόμενα. Ήταν πολιτικές αποφάσεις.

Και σήμερα, οι ίδιοι που τις έλαβαν, δείχνουν τους αποφοίτους ΑΣΣΥ ως «αίτιους». Πρόκειται για κατάφωρη πολιτική αδικία. Η πρόταση να καθηλωθούν μέχρι τον βαθμό του Ανθυπασπιστή, στερούμενοι έως και έξι βαθμούς αξιωματικών σε σχέση με ό,τι ισχύει σήμερα, δεν είναι απλώς άδικη. Είναι αντιεπιστημονική και επιχειρησιακά επικίνδυνη. Δεν μειώνει τη γήρανση του προσωπικού, τη βαθαίνει. Δεν εξορθολογίζει την πυραμίδα, τη διαλύει.

Το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο. Συσσώρευση προσωπικού ηλικίας 40 έως 55 ετών σε χαμηλούς βαθμούς, σε θέσεις υψηλής φυσικής καταπόνησης, δίπλα σε ΕΠΟΠ και ΕΜΘ. Πώς ενισχύεται έτσι η επιχειρησιακή ικανότητα; Πώς βελτιώνεται η ετοιμότητα των μονάδων; Και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη αν το ανθρώπινο δυναμικό εξαντλείται εκεί όπου θα έπρεπε να αξιοποιείται διαφορετικά;

Για περισσότερο από έναν αιώνα, οι ΑΣΣΥ αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά της καθημερινής λειτουργίας των Ενόπλων Δυνάμεων. Στη συντήρηση οχημάτων, αρμάτων, αεροσκαφών και φρεγατών. Στη διοικητική μέριμνα. Στα επιτελεία. Στη διοίκηση των κατώτερων κλιμακίων. Η υποβάθμισή τους δεν πλήττει μια κατηγορία στελεχών. Πλήττει ολόκληρο το σύστημα.

Η Ιστορία έχει δείξει τι συμβαίνει όταν η Πολιτεία αγνοεί τη βάση του στρατεύματος. Το Κίνημα στο Γουδί δεν γεννήθηκε από στρατηγούς γραφείου, αλλά από λοχαγούς, υπολοχαγούς, ανθυπασπιστές και υπαξιωματικούς που έβλεπαν την αξιοκρατία να συνθλίβεται και το στράτευμα να βαλτώνει. Η πολιτική τιμωρία τότε ήταν αναπόφευκτη και οδήγησε σε βαθιές μεταρρυθμίσεις και εθνικές επιτυχίες. Η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται μηχανικά, αλλά στέλνει προειδοποιήσεις σε όσους αρνούνται να τη διαβάσουν.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το θεσμικό κενό του νομοσχεδίου. Από τις ελάχιστες φορές που ένα τόσο κρίσιμο σχέδιο νόμου κατατίθεται χωρίς σαφή αιτιολογική έκθεση. Υπάρχει ανάλυση επιπτώσεων; Υπάρχει SWOT analysis για τη λειτουργία των Ενόπλων Δυνάμεων τα επόμενα δέκα ή είκοσι χρόνια; Ή πρόκειται για έναν σχεδιασμό γραφείου, αποκομμένο από τη ζωή των μονάδων;

Η εικόνα συμπληρώνεται από τον χειρισμό της μισθοδοσίας. Για πρώτη φορά, φύλλα μισθοδοσίας αναρτήθηκαν πριν καν ψηφιστεί το νομοσχέδιο, όχι από διοικητική ανάγκη αλλά για επικοινωνιακούς λόγους. Το αποτέλεσμα ήταν να αποκαλυφθεί ότι οι ανισότητες όχι μόνο δεν περιορίζονται, αλλά παγιώνονται, με συγκεκριμένες κατηγορίες να ευνοούνται και τον λειτουργικό κορμό του στρατεύματος να μένει πίσω.

Το ηλικιακό πρόβλημα και η πυραμίδα δεν λύνονται με τιμωρητικά ψαλίδια. Οι πραγματικές λύσεις είναι γνωστές: μαζικές προσλήψεις ΕΠΟΠ, αύξηση εισακτέων στις ΑΣΣΥ, αξιοκρατική εξέλιξη χωρίς αποκλεισμούς, ουσιαστικά κίνητρα παραμονής. Όλα τα υπόλοιπα είναι πειράματα υψηλού ρίσκου.

Η άμυνα της χώρας δεν αντέχει πρόχειρους σχεδιασμούς χωρίς όραμα. Και η Ιστορία, όταν αγνοείται, επιστρέφει πάντα με κόστος.