Έφυγε ο Λιονέλ Ζοσπέν — Η Γαλλία αποχαιρετά έναν από τους τελευταίους μεγάλους σοσιαλιστές

Ο πρώην πρωθυπουργός, αρχιτέκτονας της «πλουραλιστικής αριστεράς» και θεμελιωτής του 35ωρου, άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 88 ετών

Η γαλλική Αριστερά θρηνεί μία από τις κορυφαίες μορφές της. Ο Λιονέλ Ζοσπέν, πρωθυπουργός της Γαλλίας από το 1997 έως το 2002, απεβίωσε σε ηλικία 88 ετών. Την είδηση ανακοίνωσε η οικογένειά του στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων την Δευτέρα 23 Μαρτίου. Τον περασμένο Ιανουάριο ο ίδιος είχε αποκαλύψει ότι υποβλήθηκε σε «σοβαρή επέμβαση», χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες, προσθέτοντας ότι βρισκόταν σε ανάρρωση στο σπίτι του.

Μια ζωή στην υπηρεσία της σοσιαλδημοκρατίας

Γεννημένος στις 12 Ιουλίου 1937 στο Μεντόν, προάστιο του Παρισιού, σε οικογένεια προτεσταντικής καταγωγής με έντονη πολιτική παρουσία — πατέρας δάσκαλος και σοσιαλιστής, μητέρα μαία και ειρηνίστρια — ο Ζοσπέν μεγάλωσε με τις σκιές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και των δικτύων Αντίστασης.

Σπούδασε στο Sciences Po και στην École nationale d’administration (ÉNA), ενώ στα νιάτα του εντάχθηκε σε τροτσκιστική οργάνωση, την Organisation Communiste Internationaliste, πριν ενταχθεί στο Σοσιαλιστικό Κόμμα το 1971. Τη διαδρομή αυτή — από τον τροτσκισμό στον κεντρώο σοσιαλισμό — μοιραζόταν, σημειωτέον, με τον Ζαν-Λικ Μελανσόν.

Εντάχθηκε στον κύκλο του Φρανσουά Μιτεράν και ανέλαβε την πρώτη γραμματεία του Σοσιαλιστικού Κόμματος το 1981, με την εκλογή του Μιτεράν στην προεδρία.

Τα χρόνια στο Ματινιόν

Η μεγάλη πολιτική του στιγμή ήρθε το 1997, όταν ο Ζακ Σιράκ αποφάσισε να προκηρύξει πρόωρες βουλευτικές εκλογές — μια κίνηση που αποδείχθηκε μοιραία για τη Δεξιά. Η «πλουραλιστική αριστερά», συνασπισμός πέντε κομμάτων που ο Ζοσπέν συνέσφιξε — Σοσιαλιστές, Κομμουνιστές, Πράσινοι, αριστεροί ριζοσπάστες και Κίνημα Πολιτών — κατέκτησε κοινοβουλευτική πλειοψηφία και εγκαινίασε την τρίτη «συγκατοίκηση» της Πέμπτης Δημοκρατίας.

Ως πρωθυπουργός, ο Ζοσπέν υλοποίησε ορόσημα της γαλλικής προοδευτικής νομοθεσίας: το 35ωρο, το quinquennat (πενταετής προεδρική θητεία), τον νόμο για την πολιτική ισότητα των φύλων και το PACS — το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης που στη δεκαετία που ακολούθησε άνοιξε τον δρόμο για τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών.

Η μακρά πολιτική σταδιοδρομία του Ζοσπέν έληξε με τον Πολιτικό σεισμό της 21ης Απριλίου 2002. Στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών αποκλείστηκε από τη δεύτερη θέση, βρεθείς πίσω τόσο από τον Σιράκ όσο και από τον ακροδεξιό Ζαν-Μαρί Λεπέν — αποτέλεσμα που σόκαρε τη Γαλλία και την Ευρώπη. Εκείνο το βράδυ ανακοίνωσε την οριστική αποχώρησή του από την ενεργό πολιτική.

Η παρακαταθήκη του

Η θέση του Ζοσπέν στη μνήμη της Αριστεράς παραμένει παράδοξη. Κυβέρνησε με ρεαλισμό εκεί που άλλοι κήρυτταν ρήξη, προχώρησε σε αποκρατικοποιήσεις ενώ κυβερνούσε ως σοσιαλιστής, αλλά κατάφερε να συνδέσει το όνομά του με μεταρρυθμίσεις που άλλαξαν τη γαλλική κοινωνία. Η έξοδός του από την πολιτική άφησε κενό που το γαλλικό κέντρο-αριστερά, ακόμη και είκοσι τέσσερα χρόνια αργότερα, δεν κατάφερε ποτέ πλήρως να καλύψει.

Η Γαλλία τον αποχαιρετά σε μια στιγμή που το Σοσιαλιστικό Κόμμα αναζητά εκ νέου τον πολιτικό του ρόλο — και η απώλειά του ακούγεται, για πολλούς, ως το τέλος μιας εποχής.