Γ.Σιακαντάρης: “Η σοσιαλδημοκρατία θα είναι το μέλλον ή απλώς ανάμνηση του παρελθόντος;”

Άρθρο του Γιώργου Σιακαντάρη στα «ΝΕΑ» ανοίγει τον διάλογο για την κατεύθυνση της Κεντροαριστεράς

Η 23η Ιουνίου είναι μια ημερομηνία με ιδιαίτερη πολιτική φόρτιση: την ίδια ημέρα που, το 1996, «έφυγε» από τη ζωή ο Ανδρέας Παπανδρέου, είχε γεννηθεί –το 1936– ο Κώστας Σημίτης. Με αφορμή αυτήν τη διπλή επέτειο, ο κοινωνιολόγος Γιώργος Σιακαντάρης επανέρχεται μέσω άρθρου του στα «ΝΕΑ» (24/06/2025), επιχειρώντας μια στοχαστική παρέμβαση για τη σοσιαλδημοκρατία, την ιστορική αλήθεια και το μέλλον της προοδευτικής παράταξης στην Ελλάδα.

Ο Σιακαντάρης επισημαίνει τον κίνδυνο μιας επιφανειακής «πατριωτικής» ρητορικής, η οποία –μέσα από εξιδανικεύσεις και επικολυρικά αφηγήματα– αναπαράγει την εικόνα του Ανδρέα Παπανδρέου ως μοναδικού οδοδείκτη για τη σημερινή σοσιαλδημοκρατία. Όπως γράφει χαρακτηριστικά, «καλός είναι ο σεβασμός στον Ανδρέα, κατανοητή η νοσταλγία όσων συμπορεύθηκαν μαζί του, αλλά πολύ καλύτερη είναι η αλήθεια». Υπενθυμίζει, δε, ότι ο ίδιος ο Ανδρέας Παπανδρέου ουδέποτε ταυτίστηκε ιδεολογικά με τη σοσιαλδημοκρατία.

Αντίθετα, ο Γιώργος Σιακαντάρης υποστηρίζει ότι η περίοδος διακυβέρνησης του Κώστα Σημίτη (1996–2004) ήταν αυτή που προσέφερε στη χώρα το μεγαλύτερο διεθνές κύρος, τόσο στα Βαλκάνια όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ελλάδα, κατά τον αρθρογράφο, όχι μόνο έπαψε να είναι θεατής των ευρωπαϊκών εξελίξεων, αλλά συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωσή τους, αποκτώντας ρόλο ισότιμου εταίρου. Στα λόγια του: «Ήταν η μόνη περίοδος που στα ευρωπαϊκά φόρα οι Έλληνες συμμετέχοντες δεν αντιμετωπίζονταν ως “παράξενα φρούτα”, αλλά ως φορείς ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ιδέας».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Σιακαντάρης υπερασπίζεται το έργο του Κώστα Σημίτη, το οποίο –όπως σημειώνει– δεν μπορούν να ακυρώσουν ούτε οι απλουστεύσεις του ριζοσπαστικού λαϊκισμού ούτε η «επικοινωνιακή ανακύκλωση» της παπανδρεϊκής ρητορικής. Ωστόσο, απορρίπτει την προοπτική οποιασδήποτε «επιστροφής» σε ηγέτες του παρελθόντος ως λύση στα σημερινά πολιτικά αδιέξοδα. Κανείς, λέει –ούτε ο Παπανδρέου, ούτε ο Σημίτης, ούτε οι Μιτεράν, Μπραντ ή Πάλμε– δεν μπορεί να προσφέρει έτοιμες συνταγές για μια σοσιαλδημοκρατία που καλείται να σταθεί ξανά στα πόδια της μέσα σε ένα περιβάλλον παγκοσμιοποίησης, ανισοτήτων και δημοκρατικής απορρύθμισης.

Η πρόκληση, κατά τον Σιακαντάρη, είναι η σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία να αναζητήσει τον εαυτό της «μετά τη σοσιαλδημοκρατία» – να παραμείνει πιστή στις αρχές της, αλλά να τολμήσει έναν ριζοσπαστικό επαναπροσδιορισμό του λόγου και της πολιτικής της. Όχι με κραυγές ή αναπαλαιώσεις, αλλά με προτάσεις που απαντούν στις προκλήσεις της νέας εποχής.

Το άρθρο λειτουργεί, τελικά, όχι μόνο ως μια συγκριτική αποτίμηση δύο ηγετικών μορφών της μεταπολίτευσης, αλλά και ως κάλεσμα για πολιτικό αναστοχασμό και στρατηγική ανασύνταξη. Σε μια περίοδο όπου η Κεντροαριστερά στην Ελλάδα και την Ευρώπη βρίσκεται σε φάση ταυτόχρονης αμηχανίας και αναζήτησης, η τοποθέτηση του Γιώργου Σιακαντάρη επαναφέρει στο προσκήνιο το κρίσιμο ερώτημα: Θα είναι η σοσιαλδημοκρατία μέρος του μέλλοντος ή απλώς ανάμνηση του παρελθόντος;