«Μέτρα-ασπιρίνη» μπροστά στην ενεργειακή λαίλαπα – Η κυβέρνηση μοιράζει fuel pass ενώ η ακρίβεια καλπάζει

Σε μια συγκυρία όπου η ενεργειακή κρίση βαθαίνει και οι τιμές καυσίμων διαμορφώνουν συνθήκες ασφυξίας για νοικοκυριά και επαγγελματίες, τα νέα μέτρα που ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίζονται περισσότερο ως διαχείριση εντυπώσεων παρά ως ουσιαστική παρέμβαση. Η επιδότηση στο diesel, το νέο fuel pass 2026 και οι εκπτώσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια συγκροτούν ένα πακέτο ύψους 300 εκατ. ευρώ, το οποίο –σύμφωνα με την κυβέρνηση– στοχεύει στην ανακούφιση της κοινωνίας.

Ωστόσο, τα ίδια τα στοιχεία αποκαλύπτουν το περιορισμένο εύρος της παρέμβασης. Με τιμή diesel στα 2,025 ευρώ ανά λίτρο, η επιδότηση οδηγεί σε μείωση περίπου στα 1,83 ευρώ, δηλαδή ένα όφελος που μεταφράζεται σε περίπου 10 ευρώ για ένα γέμισμα 50 λίτρων. Σε μια αγορά όπου οι τιμές έχουν ξεφύγει από κάθε κοινωνική αντοχή, η μείωση αυτή δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί ουσιαστική ανακούφιση.

Ανάλογη είναι η εικόνα και για το fuel pass, που σε συνδυασμό με τις επιδοτήσεις διαμορφώνει μια συνολική στήριξη περίπου 36 λεπτών ανά λίτρο. Για ένα μέσο νοικοκυριό, το όφελος εκτιμάται σε περίπου 50 ευρώ για δύο μήνες στην ηπειρωτική Ελλάδα και ελαφρώς υψηλότερο στα νησιά. Πρόκειται για παρεμβάσεις που απορροφώνται σχεδόν άμεσα από τη συνεχιζόμενη άνοδο των τιμών, αφήνοντας αναλλοίωτη τη βασική πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει το πακέτο ως στοχευμένο και δημοσιονομικά ισορροπημένο, επισημαίνοντας ότι χρηματοδοτείται εν μέρει από τη φορολόγηση κερδών στον κλάδο των διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών. Την ίδια στιγμή, όμως, αποφεύγει να αγγίξει τον πυρήνα του προβλήματος: τη φορολογική επιβάρυνση στα καύσιμα και την απουσία ουσιαστικής ρύθμισης της αγοράς.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η επίκληση μιας «κοινής λύσης» λειτουργεί ως μόνιμο άλλοθι καθυστέρησης. Όμως, παραδείγματα όπως αυτό της Πέδρο Σάντσεθ στην Ισπανία δείχνουν ότι υπάρχουν εναλλακτικές πολιτικές επιλογές, με πιο επιθετικές παρεμβάσεις στη φορολογία και στον έλεγχο των τιμών. Η ελληνική κυβέρνηση, αντίθετα, επιλέγει περιορισμένες επιδοτήσεις, μετακυλίοντας το βάρος στους πολίτες.

Το αποτέλεσμα είναι μια πολιτική που αντιμετωπίζει την ακρίβεια ως συγκυριακό φαινόμενο και όχι ως δομική κρίση. Οι επιδοτήσεις λειτουργούν ως προσωρινά «μπαλώματα», χωρίς να αλλάζουν την πραγματικότητα μιας αγοράς όπου η ενέργεια καθορίζει συνολικά το κόστος ζωής.

Σε αυτό το πλαίσιο, το ερώτημα δεν αφορά μόνο την επάρκεια των μέτρων, αλλά τη στρατηγική κατεύθυνση. Όταν η ακρίβεια μετατρέπεται σε μόνιμο καθεστώς, η επιλογή των περιορισμένων ενισχύσεων αντί για ριζικές παρεμβάσεις –όπως η μείωση της φορολογίας στα καύσιμα ή η επιβολή πλαφόν– συνιστά πολιτική απόφαση με σαφείς κοινωνικές συνέπειες.

Η πραγματικότητα για τους πολίτες παραμένει αμείλικτη: η καθημερινότητα ακριβαίνει, τα εισοδήματα συρρικνώνονται και οι κυβερνητικές παρεμβάσεις μοιάζουν να κινούνται μόνιμα ένα βήμα πίσω από την κρίση.