Νέο συμβόλαιο αγροτικής ασφάλισης ζητά η Κατερίνα Μπατζελή με πυλώνα τον ΕΛΓΑ και ευρωπαϊκή στήριξη

Γράφει ο Γαβρής Άγγελος

Σε μια περίοδο που οι αγροτικές κινητοποιήσεις καταλάγιασαν χωρίς να αγγίξουν τον πυρήνα των προβλημάτων, η πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Μπατζελή, ανοίγει ευθέως το ζήτημα της ριζικής αναμόρφωσης της αγροτικής ασφάλισης. Μιλά για νέο συμβόλαιο με τους παραγωγούς, για έναν συνολικό επανασχεδιασμό που θα συνδέει την εθνική πολιτική με τις ευρωπαϊκές εξελίξεις και θα μετατρέπει την ασφάλιση από μηχανισμό αποζημιώσεων σε στρατηγικό εργαλείο ανθεκτικότητας.

Η παρέμβασή της εστιάζει στην επόμενη μέρα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και ειδικά στη νέα προγραμματική περίοδο της Κοινή Αγροτική Πολιτική 2028–2034. Εκεί, όπως υποστηρίζει, μπορεί να διαμορφωθεί ένα ισχυρό πλέγμα διαχείρισης κινδύνων, αρκεί τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν ουσιαστικά τα εργαλεία του δεύτερου Πυλώνα Αγροτικής Ανάπτυξης. Ζητά υψηλότερη επιδότηση ασφαλίστρων, ενίσχυση των ταμείων αλληλοβοήθειας και σύνδεση των άμεσων ενισχύσεων με την υποχρεωτική ή επιδοτούμενη συμμετοχή σε σχήματα ασφάλισης.

Η πρότασή της κινείται σε τρεις άξονες. Πρώτον, ενίσχυση και αναβάθμιση των εργαλείων διαχείρισης κινδύνων με ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση, ώστε οι επιδοτήσεις να μετατραπούν από παθητική ενίσχυση σε ενεργό μηχανισμό πρόληψης και σταθεροποίησης εισοδήματος. Δεύτερον, ανάπτυξη μικτών σχημάτων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπου το κράτος θα λειτουργεί ως εγγυητής και συνχρηματοδότης, ενώ οι ιδιωτικές ασφαλιστικές θα συνεισφέρουν τεχνογνωσία και διαφοροποίηση κινδύνου. Τρίτον, ένταξη της χώρας σε ισχυρούς ευρωπαϊκούς και διεθνείς αντασφαλιστικούς μηχανισμούς, καθώς οι μεγάλες κλιματικές καταστροφές δημιουργούν συστημικούς κινδύνους που καμία εθνική δομή δεν μπορεί να απορροφήσει μόνη της.

Στο ελληνικό πεδίο, η Μπατζελή επιμένει ότι ο ΕΛΓΑ πρέπει να παραμείνει ο βασικός πυλώνας. Υπενθυμίζει ότι το ισχύον πλαίσιο των νόμων 3877/2010 και 4820/2021 επιτρέπει προσαρμογές χωρίς να ανατρέπεται η βασική φιλοσοφία της υποχρεωτικής ασφάλισης με κοινή συμμετοχή κράτους και παραγωγών. Ωστόσο, επισημαίνει την ανάγκη ενίσχυσης της χρηματοδοτικής βάσης του Οργανισμού, εκσυγχρονισμού της διαχείρισης κινδύνων και διασύνδεσής του με ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.

Στον νέο κορμό της ασφαλιστικής πολιτικής, με νέες οργανωτικές υπηρεσίες και καθαρή οριοθέτηση καλυπτόμενων κινδύνων, ο ΕΛΓΑ μπορεί να είναι επικεφαλής. Η στήριξη με πόρους Αγροτικής Ανάπτυξης έως το 2027 χαρακτηρίζεται θετική, αλλά ανεπαρκής αν δεν αποτελέσει αφετηρία για μόνιμο, πολυεπίπεδο χρηματοδοτικό σχήμα με εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην ενσωμάτωση νέων κινδύνων που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, τις ασθένειες πρώιμων καλλιεργειών και τις ακραίες διακυμάνσεις εισοδήματος. Ζητά διαφοροποίηση ασφαλίστρων με κοινωνικά δίκαιο τρόπο, ώστε να μην επιβαρυνθούν δυσανάλογα οι μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις. Θέτει επίσης στο τραπέζι τη συζήτηση για ευρωπαϊκό Ταμείο Κλιματικών Κρίσεων με πολυταμειακή δομή, που θα στηρίζει όχι μόνο άμεσες αποζημιώσεις αλλά και ανασυγκρότηση υποδομών με όρους ανθεκτικότητας.

Το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές. Η αγροτική ασφάλιση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πεδίο αποσπασματικών παρεμβάσεων και πρόχειρων ρυθμίσεων. Συνδέεται άμεσα με τη διατροφική ασφάλεια, τη βιωσιμότητα της περιφέρειας και τη συνοχή της χώρας. Χωρίς σταθερό, διαφανές και χρηματοπιστωτικά ανθεκτικό σύστημα ασφάλισης, η αγροτική παραγωγή παραμένει εκτεθειμένη στις κλιματικές και αγοραίες αναταράξεις.

Η παρέμβαση της πρώην υπουργού επαναφέρει στο προσκήνιο μια συζήτηση που δεν μπορεί να μετατίθεται διαρκώς. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν χρειάζεται μεταρρύθμιση, αλλά αν η πολιτεία είναι έτοιμη να προχωρήσει σε ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο με ευρωπαϊκή προοπτική και θεσμική συνέχεια.