Ο δημόσιος διάλογος ως βασική προϋπόθεση πολιτικής διεύρυνσης

Άρθρο του Γαβρή Άγγελου

Σε περιόδους πολιτικής ρευστότητας, τα κόμματα συχνά αναζητούν τον δρόμο προς τη διεύρυνση. Η αναζήτηση νέων κοινωνικών συμμαχιών, η επανασύνδεση με στρώματα που απομακρύνθηκαν και η ενσωμάτωση νέων δυνάμεων αποτελούν, θεωρητικά τουλάχιστον, φυσικό μέρος της πολιτικής εξέλιξης. Όμως η διεύρυνση, όταν αποκόπτεται από αρχές, μνήμη και πολιτικό σχέδιο, κινδυνεύει να μετατραπεί από στρατηγική επιλογή σε μηχανισμό ευκαιριακών προσχωρήσεων.

Η πρόσφατη παρέμβαση του δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα, για τη διαδικασία διεύρυνσης στο ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής έφερε στην επιφάνεια ακριβώς αυτό το ερώτημα. Δεν επρόκειτο απλώς για μια εσωκομματική διαφοροποίηση. Ήταν μια υπενθύμιση ότι τα κόμματα που φιλοδοξούν να εκπροσωπήσουν κοινωνικές πλειοψηφίες δεν μπορούν να λειτουργούν ως άτυποι χώροι υποδοχής πολιτικών μετακινήσεων χωρίς πολιτικά φίλτρα.

Η κριτική του Δούκα στην εικόνα μιας διεύρυνσης «φύρδην μίγδην» αγγίζει ένα βαθύτερο πρόβλημα της σύγχρονης πολιτικής: την υποκατάσταση της στρατηγικής από την αριθμητική. Η λογική ότι περισσότερα πρόσωπα σημαίνουν αυτομάτως και μεγαλύτερη πολιτική επιρροή είναι συχνά παραπλανητική. Στην πράξη, μπορεί να οδηγήσει στο αντίθετο αποτέλεσμα: σε απώλεια συνοχής και σε διάχυση της πολιτικής ταυτότητας.

Για μια παράταξη με την ιστορική διαδρομή του ΠΑΣΟΚ, το ζήτημα αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Η παράταξη που σφράγισε την ελληνική πολιτική ιστορία της μεταπολίτευσης δεν συγκροτήθηκε ως άθροισμα προσωπικών διαδρομών, αλλά ως πολιτικό σχέδιο με σαφείς κοινωνικές αναφορές και ιδεολογικό προσανατολισμό. Η μετατροπή ενός τέτοιου πολιτικού χώρου σε ανοιχτή πλατφόρμα μεταγραφών κινδυνεύει να ακυρώσει ακριβώς εκείνα τα στοιχεία που του έδωσαν ιστορική βαρύτητα.

Η επισήμανση ότι πρέπει να υπάρχουν κανόνες, αξίες και πολιτικά κριτήρια για κάθε νέα προσθήκη δεν αποτελεί έκφραση εσωστρέφειας. Αντίθετα, είναι προϋπόθεση για οποιαδήποτε σοβαρή πολιτική διεύρυνση. Διότι η ένταξη νέων στελεχών σε έναν πολιτικό οργανισμό δεν είναι τεχνική διαδικασία. Είναι πολιτική πράξη που προϋποθέτει συμφωνία σε βασικές αρχές και σε ένα κοινό αφήγημα για το μέλλον.

Η εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών δείχνει άλλωστε ότι οι διευρύνσεις που πραγματοποιούνται χωρίς σαφή πολιτική κατεύθυνση σπάνια παράγουν μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα. Μπορεί να δημιουργούν πρόσκαιρη εντύπωση δυναμικής, αλλά συχνά αφήνουν πίσω τους μεγαλύτερη σύγχυση για το τι πραγματικά εκπροσωπεί ένας πολιτικός χώρος.

Το πραγματικό διακύβευμα, επομένως, δεν είναι αν θα υπάρξει διεύρυνση. Είναι πώς και με ποιους όρους θα πραγματοποιηθεί. Αν θα αποτελέσει συνειδητή πολιτική επιλογή με αξιακό και προγραμματικό υπόβαθρο ή αν θα εξελιχθεί σε μια βιαστική διαδικασία που θα προσθέτει ονόματα, αλλά θα αφαιρεί πολιτική σαφήνεια.

Σε αυτή τη συζήτηση, η παρέμβαση του Χάρη Δούκα λειτουργεί ως υπενθύμιση μιας παλιάς αλλά συχνά λησμονημένης αρχής της πολιτικής: πριν ανοίξουν οι πόρτες ενός πολιτικού χώρου, πρέπει να είναι ξεκάθαρο τι ακριβώς αντιπροσωπεύει το σπίτι στο οποίο καλούνται να μπουν οι νέοι του ένοικοι.