Ο Νετανιάχου καταρρέει, το Ισραήλ απομονώνεται (και θέλει δουλειά για να επιστρέψει)

Για περισσότερα από είκοσι χρόνια, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου οικοδόμησε ολόκληρη την πολιτική του ταυτότητα πάνω σε μία κεντρική υπόσχεση: ότι μόνο ο ίδιος μπορούσε να εγγυηθεί την ασφάλεια του Ισραήλ απέναντι στους εχθρούς του. Σήμερα, μετά από σχεδόν τρία χρόνια πολέμων, συγκρούσεων και περιφερειακής αποσταθεροποίησης, αυτή η στρατηγική μοιάζει να καταρρέει μαζί με το πολιτικό του αφήγημα.

Ο πόλεμος εναντίον του Ιράν, που ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επιδίωκε επί δεκαετίες, δεν οδήγησε στη στρατηγική νίκη που είχε υποσχεθεί. Η Τεχεράνη παραμένει όρθια, το καθεστώς δεν ανατράπηκε, ενώ η ικανότητά της να πλήττει στόχους στην περιοχή εξακολουθεί να αποτελεί πραγματικότητα. Την ίδια στιγμή, η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να αποτελεί ισχυρό παράγοντα στον Λίβανο και η Χαμάς δεν έχει εξαφανιστεί από τη Γάζα, παρά την πρωτοφανή στρατιωτική καταστροφή που έχει υποστεί ο παλαιστινιακός θύλακας.

Το ακόμη πιο ανησυχητικό για το Τελ Αβίβ είναι ότι η πολιτική απομόνωση του Ισραήλ βαθαίνει. Η διεθνής εικόνα της χώρας έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα εξαιτίας της ανθρωπιστικής καταστροφής στη Γάζα, ενώ η συζήτηση περί παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου και πιθανών εγκλημάτων πολέμου έχει μεταφερθεί πλέον στα κορυφαία διεθνή φόρα. Εκεί όπου άλλοτε υπήρχε σχεδόν άνευ όρων δυτική στήριξη, σήμερα καταγράφονται ολοένα περισσότερες επιφυλάξεις, ακόμη και από παραδοσιακούς συμμάχους.

Η μεγαλύτερη όμως ρωγμή εμφανίζεται στην πιο κρίσιμη σχέση του Ισραήλ: αυτή με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι δημόσιες παρεμβάσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος φέρεται να ξεκαθαρίζει ότι οι αποφάσεις για την περιφερειακή κλιμάκωση δεν λαμβάνονται στην Ιερουσαλήμ αλλά στην Ουάσιγκτον, αποτελούν ένα ηχηρό μήνυμα προς τον Νετανιάχου. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δείχνει να μην μπορεί να καθορίζει μόνος του την ατζέντα.

Η βαθύτερη αποτυχία, ωστόσο, αφορά τη στρατηγική αντίληψη πάνω στην οποία στηρίχθηκε η διακυβέρνησή του. Ο Νετανιάχου επένδυσε σχεδόν αποκλειστικά στη στρατιωτική ισχύ, θεωρώντας ότι οι πολιτικές, διπλωματικές και κοινωνικές αιτίες των συγκρούσεων μπορούν να παρακαμφθούν. Οι στοχευμένες δολοφονίες, οι βομβαρδισμοί και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις παρήγαγαν τακτικές επιτυχίες, αλλά δεν εξάλειψαν τις δυνάμεις που το Ισραήλ θεωρεί απειλή.

Το αποτέλεσμα είναι ότι, παρά τη στρατιωτική υπεροχή του, το Ισραήλ δεν εμφανίζεται σήμερα ασφαλέστερο. Αντιθέτως, βρίσκεται αντιμέτωπο με πολλαπλά μέτωπα, με αυξημένες περιφερειακές εντάσεις και με μια πρωτοφανή κρίση διεθνούς αξιοπιστίας.

Η επόμενη ημέρα δεν θα είναι εύκολη. Το Ισραήλ παραμένει μια ισχυρή περιφερειακή δύναμη με βαθιές συμμαχίες στη Δύση. Ωστόσο, η αποκατάσταση του διεθνούς κύρους του θα απαιτήσει κάτι περισσότερο από στρατιωτικές επιχειρήσεις. Θα απαιτήσει διπλωματία, πολιτικές πρωτοβουλίες και μια νέα στρατηγική που να πείθει ότι η ασφάλεια δεν οικοδομείται μόνο με πυραύλους και βομβαρδισμούς.

Καθώς η χώρα οδεύει προς μια ακόμη κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν ο Μπενιαμίν Νετανιάχου θα παραμείνει στην εξουσία. Είναι αν το δόγμα που κυριάρχησε στην ισραηλινή πολιτική επί δύο δεκαετίες έχει φτάσει πλέον στα ιστορικά του όρια.