Παρέμβαση Χάρη Δούκα: «Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο δεν είναι για τις υπουργικές επιτροπές, αλλά για τους πολίτες» – Τι προτείνει ο Δήμος Αθηναίων;

Ρεπορτάζ: Γαβρής Άγγελος

Σε μια αιχμηρή και τεκμηριωμένη παρέμβαση μέσω της εφημερίδας Καθημερινή, ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας θέτει ενώπιον της ελληνικής κυβέρνησης και της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης ένα ζήτημα κεφαλαιώδους σημασίας: τον αποκλεισμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από τον σχεδιασμό και την εφαρμογή του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, ενός χρηματοδοτικού εργαλείου που προορίζεται να στηρίξει ευάλωτα νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην εποχή της ενεργειακής μετάβασης.

Με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ετοιμάζεται να ανακοινώσει χαλαρότερους στόχους για τη μείωση των εκπομπών έως το 2040, ο κ. Δούκας —μαζί με δημάρχους ευρωπαϊκών μητροπόλεων— ζητά τη διατήρηση του στόχου για μείωση εγχώριων εκπομπών κατά τουλάχιστον 90%, χωρίς κόλπα όπως οι πιστώσεις άνθρακα από τρίτες χώρες.

Ωστόσο, το επίκεντρο της παρέμβασής του είναι η ελληνική πραγματικότητα: ενώ η χώρα μας δικαιούται 4,7 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο την περίοδο 2026–2032, η κεντρική διοίκηση —όπως καταγγέλλει— δεν συμπεριέλαβε καν τους δήμους στον σχεδιασμό των δράσεων. Διυπουργικές επιτροπές και ομάδες συμβούλων, κλειστές σε δημόσια διαβούλευση και κοινωνικό έλεγχο, κατήρτισαν ένα πρόγραμμα εν αγνοία των τοπικών κοινωνιών.

«Αφού απέκλεισαν τους δήμους από τη διαδικασία της ενεργειακής μετάβασης, τώρα φαίνεται ότι την αποκλείουν και από τον σχεδιασμό των μέτρων για την αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων», τονίζει ο Δήμαρχος της Αθήνας, μιλώντας χωρίς περιστροφές για τις παθογένειες της κεντρικής διοίκησης: υπερσυγκεντρωτισμός, γραφειοκρατία, πελατειασμός και έλλειψη κοινωνικής στόχευσης.

Τι προτείνει ο Δήμος Αθηναίων;

Ο κ. Δούκας παραθέτει συγκεκριμένες παρεμβάσεις που έχει ήδη σχεδιάσει και διεκδικεί να υλοποιήσει ο Δήμος Αθηναίων με τους ευρωπαϊκούς πόρους:

• Στεγαστικές λύσεις για ευάλωτα νοικοκυριά: αξιοποίηση δημοτικών κτιρίων για κοινωνική κατοικία και δημιουργία νέων ενεργειακά αποδοτικών μονάδων.
• Αναβάθμιση κατοικιών με σύγχρονες ενεργειακές λύσεις για θέρμανση, ψύξη και ζεστό νερό, μέσω του ήδη λειτουργούντος Γραφείου Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας του Δήμου.
• Ανάπτυξη δημοτικής πράσινης συγκοινωνίας, με διαδρομές χαρτογραφημένες για περιοχές με ελλιπή κάλυψη, περιορίζοντας την εξάρτηση από Ι.Χ.
• Υποδομές μικροκινητικότητας, όπως ποδηλατόδρομοι και μονοπάτια υγείας, με ήδη ώριμες μελέτες σε γειτονιές της πόλης.
• One-stop-shop κοινωνικής ενεργειακής στήριξης, αξιοποιώντας τις κοινωνικές δομές του δήμου για ενημέρωση και καθοδήγηση πολιτών.

Η αντίστιξη με άλλες ευρωπαϊκές χώρες

Ο Δήμαρχος φέρνει παραδείγματα από χώρες της Ε.Ε., όπου η Τοπική Αυτοδιοίκηση όχι μόνο συμμετέχει, αλλά ηγείται των παρεμβάσεων. Στην Τσεχία σχεδιάζονται κοινωνικές κατοικίες και ενεργειακές ανακαινίσεις. Στο Βέλγιο αναπτύσσεται πρόγραμμα κοινωνικού leasing ηλεκτρικών οχημάτων. Η Κροατία επενδύει σε δημόσιες συγκοινωνίες για απομακρυσμένες περιοχές και δημιουργεί δομές υποστήριξης της ενεργειακής μετάβασης.

«Στην Ελλάδα όμως, τι σχεδιάζεται και για ποιους;» αναρωτιέται, αφήνοντας αιχμές για μια επιδοματική προσέγγιση που συντηρεί την εξάρτηση αντί να οικοδομεί βιώσιμες λύσεις.

Σημαντική ευκαιρία ή ακόμα μία χαμένη;

Ο κ. Δούκας καταλήγει με ένα πολιτικό και θεσμικό κάλεσμα προς την κυβέρνηση: να ανοίξει τον διάλογο, να ενσωματώσει την Αυτοδιοίκηση, να αξιοποιήσει την τεχνογνωσία και τις έτοιμες προτάσεις του Δήμου Αθηναίων και άλλων πόλεων.

«Η αξιοποίηση των τοπικών δυνατοτήτων μπορεί να μετατρέψει το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο σε πραγματικό μοχλό κοινωνικής και περιβαλλοντικής προόδου. Έστω και τώρα, ας αναζητήσουν τις προτάσεις μας, πριν χαθεί ακόμα μία μεγάλη ευκαιρία».

Με φόντο την ενεργειακή κρίση, την ακρίβεια και τη διεύρυνση των ανισοτήτων, η παρέμβαση Δούκα δεν είναι απλώς τεχνική ή αυτοδιοικητική. Είναι βαθιά πολιτική —και στοχεύει να διαμορφώσει ένα νέο μοντέλο για το πώς οι πόροι φτάνουν πραγματικά σε εκείνους που τους έχουν ανάγκη.