Πρωτοφανές: Η “Επιστροφή ενοικίου” θα γίνει ΔΩΡΟ στους ιδιοκτήτες ακινήτων (Παραδείγματα)

Ρεπορτάζ: Γαβρής Άγγελος
“Επιστροφή Ενοικίου”: Επικοινωνιακή ένεση ή δώρο στους ιδιοκτήτες;

Την ώρα που η κρίση στέγασης πλήττει τις πόλεις και οι νέοι αδυνατούν να βρουν αξιοπρεπή κατοικία σε προσιτές τιμές, η κυβέρνηση ανακοίνωσε την εφαρμογή της επιστροφής ενοικίου από τον Νοέμβριο του 2025. Το μέτρο προβλέπει ετήσια ενίσχυση έως 800 ευρώ για την κύρια κατοικία, με επιπλέον 50 ευρώ ανά παιδί, και άλλα 800 ευρώ για φοιτητική στέγη. Παρά τις διακηρύξεις περί κοινωνικής στήριξης, η πραγματικότητα αποκαλύπτει ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο.

Σύμφωνα με τα ίδια τα κυβερνητικά παραδείγματα, μια οικογένεια με τρία παιδιά μπορεί να λάβει έως 950 ευρώ για την κύρια κατοικία και 1.750 ευρώ αν έχει και φοιτητική. Ωστόσο, στην ήδη στρεβλή και άναρχη αγορά ακινήτων, η ενίσχυση αυτή διαβάζεται διαφορετικά: ως πρόσθετο εισόδημα για τον ενοικιαστή —και άρα περιθώριο αύξησης για τον ιδιοκτήτη.

Παρατηρείται ήδη τάση προσαρμογής τιμών. Ένα διαμέρισμα στη Θεσσαλονίκη από 450 ευρώ φτάνει εύκολα τα 480 ευρώ, ενώ φοιτητική γκαρσονιέρα στην Πάτρα από 300, αγγίζει τα 350. Οι αυξήσεις δεν οφείλονται σε βελτίωση των συνθηκών στέγασης, αλλά στην προσδοκία των εκμισθωτών ότι “το κράτος πληρώνει”.

Το επικοινωνιακό αφήγημα περί “ανακούφισης” καταρρέει μπροστά στην απουσία ουσιαστικών μηχανισμών ελέγχου. Χωρίς πλαφόν στα ενοίκια, χωρίς φορολογικά αντικίνητρα για τους κερδοσκόπους, και χωρίς δίκτυο κοινωνικής κατοικίας, το μέτρο κινδυνεύει να επιδοτήσει τη… στέγη των λίγων από τον ιδρώτα των πολλών.

Ανακοίνωση-καμπανάκι από τον Σύλλογο Ενοικιαστών
Σε μια αιχμηρή ανακοίνωση, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ενοικιαστών κάνει λόγο για “μεταμφιεσμένη κρατική επιδότηση στους ιδιοκτήτες”. Όπως αναφέρουν, «η επιστροφή ενοικίου χωρίς έλεγχο στις τιμές αποτελεί μηχανισμό ανατιμήσεων και όχι ανακούφισης. Αν δεν υπάρξει πλαφόν, αν δεν δημιουργηθεί δημόσιο απόθεμα κατοικιών, κάθε ευρώ επιδότησης θα καταλήγει σε τσέπες ιδιοκτητών και μεσιτών».

Ο Σύλλογος ζητά τη θεσμοθέτηση ανώτατων ορίων ενοικίων με βάση την περιοχή και το εισόδημα, φορολόγηση των αδρανών ακινήτων, και πρόγραμμα δημόσιας κοινωνικής στέγης σε συνεργασία με δήμους. «Η στέγη είναι δικαίωμα, όχι εμπόρευμα», καταλήγουν.

Περισσότεροι από 900.000 ενοικιαστές εκτιμάται πως θα ενταχθούν στο πρόγραμμα. Αυτό σημαίνει ένα ντόμινο ανατιμήσεων σε πάνω από ένα εκατομμύριο μισθώσεις, ειδικά σε πανεπιστημιακές πόλεις και λαϊκές γειτονιές, όπου η προσφορά παραμένει χαμηλή. Αν και η ενίσχυση φαντάζει σημαντική, οι τιμές των ενοικίων αναμένεται να αυξηθούν κατά μέσο όρο 8,5% — απορροφώντας πλήρως την ωφέλεια.

Και όλα αυτά με προοπτική τη μελλοντική διακοπή της επιδότησης λόγω δημοσιονομικών περιορισμών. Το αποτέλεσμα; Οι ενοικιαστές εγκλωβίζονται σε υψηλότερα ενοίκια χωρίς αντίστοιχη στήριξη. Η ενίσχυση, τελικά, μετατρέπεται σε παγίδα.

Το μέτρο της επιστροφής ενοικίου μοιάζει περισσότερο με επικοινωνιακό εργαλείο παρά με πολιτική στεγαστικής ασφάλειας. Μπροστά στην ανεξέλεγκτη αγορά και την απόσυρση του κράτους από τον τομέα της κατοικίας, η “στήριξη” καταλήγει να ενισχύει αυτούς που δεν έχουν ανάγκη. Χωρίς έλεγχο στις τιμές και χωρίς κοινωνική κατοικία, η κρίση στέγασης θα συνεχίσει να βαθαίνει. Και το μόνο που θα περισσεύει είναι οι υποσχέσεις.