Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα: Στον πάτο της ΕΕ η Ελλάδα στην ελευθερία του Τύπου

Η ελευθερία του Τύπου παγκοσμίως δέχεται ισχυρές πιέσεις, όμως η Ευρώπη εξακολουθεί να αποτελεί το πιο ασφαλές περιβάλλον για τη δημοσιογραφία. Αυτό, ωστόσο, δεν ισχύει για όλες τις χώρες της. Η Ελλάδα παραμένει η σκοτεινή εξαίρεση.

Σύμφωνα με την ετήσια κατάταξη των Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα για το 2025, οι πρώτες επτά χώρες όπου η κατάσταση της ελευθερίας του Τύπου χαρακτηρίζεται «καλή» είναι η Νορβηγία, η Εσθονία, η Ολλανδία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Δανία και η Ιρλανδία. Με άλλα λόγια, η Σκανδιναβία και ο ευρωπαϊκός Βορράς παραμένουν περιοχές όπου η δημοσιογραφία μπορεί να ασκηθεί χωρίς τον μόνιμο φόβο πολιτικών και οικονομικών πιέσεων.

Η εικόνα αλλάζει δραματικά όσο κατεβαίνουμε νοτιότερα.

Νέα υποχώρηση για την Ελλάδα

Η Ελλάδα όχι μόνο δεν βελτιώνεται, αλλά υποχωρεί εκ νέου. Από την 88η θέση το 2024, βρέθηκε το 2025 στην 89η παγκοσμίως, παραμένοντας για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά τελευταία μεταξύ των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η χώρα μας κατατάσσεται χαμηλότερα από τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Βόρεια Μακεδονία, το Μαυροβούνιο και την Αλβανία, ακόμη και κάτω από χώρες εκτός Ευρώπης, όπως η Ναμίμπια, το Μπελίζ, η εμπόλεμη Ουκρανία, η Παπούα Νέα Γουινέα και το Μαλάουι.

Οι Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα χαρακτηρίζουν τη συνολική κατάσταση της ελευθερίας του Τύπου στην Ελλάδα ως «δύσκολη», μία μόλις βαθμίδα πριν από την κατηγορία «πολύ σοβαρή». Δεν πρόκειται για μία συγκυριακή παρατήρηση, αλλά για μια παγιωμένη εικόνα που αποτυπώνεται με συνέπεια τα τελευταία χρόνια.

Προβληματικές συνθήκες, σαφείς ευθύνες

Η πραγματικότητα της ενημέρωσης στη χώρα συνεχίζει να θυμίζει προβληματικές δημοκρατίες και όχι κράτος δικαίου ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Μονοκαλλιέργεια στην ενημέρωση, ασφυκτικός πολιτικός και οικονομικός έλεγχος, παρεμβάσεις στο έργο των δημοσιογράφων, πρακτικές προληπτικής λογοκρισίας, καταχρηστικές αγωγές φίμωσης, παρακολουθήσεις δημοσιογράφων, υπερσυγκέντρωση μέσων με όρους μονοπωλίου, οικονομική ασφυξία και χαμηλοί μισθοί, συστηματικός αποκλεισμός από την πληροφορία, συχνά με πολιτικά κριτήρια.

Αυτή είναι η συνθήκη της ενημέρωσης στην Ελλάδα το 2025. Και η ευθύνη για τη διαμόρφωσή της δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις κυβερνητικές επιλογές.

Όταν πλήττεται η ενημέρωση, υποχωρεί η δημοκρατία

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η εικόνα είναι επίσης ανησυχητική. Σε έναν κόσμο όπου η δημοκρατία, τα δικαιώματα και η ειρήνη αμφισβητούνται όλο και πιο ανοιχτά, συχνά με τη χρήση βίας, η δημοσιογραφία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των επιθέσεων. Για πρώτη φορά από το 2002, όταν ξεκίνησε η συγκεκριμένη κατάταξη, ο παγκόσμιος μέσος όρος της ελευθερίας του Τύπου έπεσε κάτω από το όριο του 55. Πάνω από τις μισές χώρες του κόσμου καταγράφουν πλέον «δύσκολες» ή «πολύ σοβαρές» συνθήκες για τη δημοσιογραφία.

Μέσα σε αυτό το διεθνές περιβάλλον, η θέση της Ελλάδας δεν αποτελεί απλώς κακή επίδοση. Είναι πολιτικό καμπανάκι για τη δημοκρατία και τον τρόπο που ασκείται η εξουσία. Και όσο αγνοείται, τόσο βαθαίνει το πρόβλημα.