Σύνεδροι ΠΑΣΟΚ: Ανάλυση του ιδρυτικού στελέχους , Κωνσταντίνου Μαυράκη: Για “αλλοίωση” κάνει λόγο

Η εκλογή συνέδρων με “αλγόριθμους” έχει πάρει δημόσια διάσταση από την επιμονή να εφαρμοστεί ένα αντιδημοκρατικό, αντικαταστατικό αλλά και αντισυνταγματικό μέτρο.

Αχρείαστο και “περίεργο” λαμβάνοντας υπόψιν ότι η ηγεσία δεν απειλείται.

Σε κάθε περίπτωση οφείλω ως ιδρυτικό μέλος που μάλιστα δεν διεκδικεί καμία εκλογή να εκφράσω την θέση που έχει ρίζες στις αρχές του Κινήματος και δεν υποκύπτει σε πειρασμούς.

Όφειλα και αυτό έκανα, να στείλω επιστολή στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, εξηγώ νηφάλια και ευελπιστώ τα μέλη του Κινήματος να υπερασπιστούν τις αξίες που τάχθηκαν να υπηρετούν.

Παραθέτω την επιστολή:

Η αλλοίωση της ισότητας στην εκλογή συνέδρων είναι αντισυνταγματική και αντιδημοκρατική

Η εσωκομματική δημοκρατία δεν είναι οργανωτική λεπτομέρεια.

Ειδικά για το ΠΑΣΟΚ.

Αν μετατραπεί σε απολίτικο μηχανισμό που σταθμίζει εξωτερικά εκλογικά αποτελέσματα, τότε η εσωτερική ισότητα παύει να υπάρχει.

Η αλλοίωση της αναλογίας μελών μέσω εκλογικών πολλαπλασιαστών δεν αποτελεί απλώς οργανωτική επιλογή.

Συνιστά μεταβολή της αξίας της ψήφου.

Συνιστά αλλοίωση της ίδρυσης του ΠΑΣΟΚ και του ρόλου της οργανωτικής του διάταξης.

Θα μπορούσα να φέρω δεκάδες παραδείγματα στη σημασία που έδωσε ο Ανδρέας Παπανδρέου στην οργανωτική συγκρότηση του ΠΑΣΟΚ ως την ψυχή του Λαϊκού Κινήματος.

Κατ’ αρχήν υπάρχει η καταστατική κατοχύρωση της ίσης αξία της ψήφου στο άρθρο 5 παράγραφος 3 «Τα μέλη του φορέα είναι ισότιμα».

Ωστόσο υπάρχει και η συνταγματική κατοχύρωση.

Είναι συνταγματική επιταγή.

Το άρθρο 29 του Συντάγματος επιβάλλει τα πολιτικά κόμματα να υπηρετούν την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Η υποχρέωση αυτή δεν αφορά μόνο τη δημόσια δράση τους. Αφορά και τον τρόπο που οργανώνονται εσωτερικά.

Η θεμελιώδης αρχή που απορρέει από το άρθρο 29 είναι η ισότητα των μελών.

Ένα μέλος, μία ψήφος, ίση αξία ψήφου.

Όταν πρόκειται για εκλογή συνέδρων, η αρχή μεταφράζεται σε μία απλή αναλογία.

Ίσος αριθμός μελών ανά περιοχή σημαίνει ίσος αριθμός συνέδρων.

Η εισαγωγή «πολλαπλασιαστή» βάσει του εκλογικού ποσοστού της περιοχής αλλοιώνει αυτή την ισότητα. Μεταφέρει τη βάση νομιμοποίησης από το εσωκομματικό σώμα των μελών στο εξωτερικό εκλογικό σώμα των ψηφοφόρων.

Το κόμμα παύει να λειτουργεί ως ένωση πολιτών και μετατρέπεται σε μηχανισμό ανταμοιβής εκλογικής αποδοτικότητας.

Πώς παράγεται η αλλοίωση

Ας δούμε ένα απλό παράδειγμα.

Περιοχή Α: 1.000 μέλη

Περιοχή Β: 1.000 μέλη

Συνέδριο 100 συνέδρων.

Με καθαρή αναλογία μελών:

Α → 50 σύνεδροι

Β → 50 σύνεδροι

Αρχή ισότητας: τηρείται πλήρως.

Τώρα εισάγεται συντελεστής εκλογικής επίδοσης.

Στις τελευταίες εθνικές εκλογές:

Περιοχή Α → 40%

Περιοχή Β → 20%

Αν εφαρμοστεί συντελεστής στάθμισης, το αποτέλεσμα μπορεί να γίνει:

Α → 60 σύνεδροι

Β → 40 σύνεδροι

Τι σημαίνει αυτό; Ότι η ψήφος ενός μέλους στην Α «μετρά» 1,5 φορά περισσότερο από τη ψήφο ενός μέλους στη Β.

Η ισότητα έχει παραβιαστεί.

Δεν μεταβλήθηκε ο αριθμός μελών.

Μεταβλήθηκε η αξία της ψήφου.

Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο σε μικρότερες διαφορές.

Παράδειγμα δεύτερο:

Περιοχή Γ: 800 μέλη

Περιοχή Δ: 1.200 μέλη

Αναλογική κατανομή:

Γ → 40 σύνεδροι

Δ → 60 σύνεδροι

Εισάγεται εκλογικός συντελεστής που αυξάνει κατά 20% τη βαρύτητα της Γ λόγω υψηλού ποσοστού.

Νέα κατανομή:

Γ → 48 σύνεδροι

Δ → 52 σύνεδροι

Η περιοχή με λιγότερα μέλη προσεγγίζει αριθμητικά την περιοχή με 400 περισσότερα μέλη.

Η διαφορά στην αξία της ψήφου δεν είναι θεωρητική.

Είναι μετρήσιμη.

Γιατί αυτό προσκρούει στο Σύνταγμα

Η ισότητα εντός κόμματος δεν είναι απόλυτη με μαθηματική αυστηρότητα, αλλά έχει πυρήνα.

Ο πυρήνας είναι ότι η αξία της ψήφου δεν μπορεί να διαφοροποιείται χωρίς θεμιτό λόγο που να αφορά το ίδιο το εσωκομματικό σώμα.

Η εκλογική επίδοση δεν αφορά τα μέλη.

Αφορά τον τρόπο λειτουργίας της ηγεσίας.

Αφορά τη συνολική σχέση του κόμματος με το ευρύτερο εκλογικό σώμα.

Επομένως:

1. Δεν συνδέεται οργανικά με τη συμμετοχή των μελών.

2. Δεν αποτελεί κριτήριο εσωτερικής δημοκρατικής νομιμοποίησης.

3. Εισάγει έμμεση άνιση στάθμιση ψήφου.

Η διαφοροποίηση αυτή μπορεί να θεωρηθεί θεμιτή μόνο αν είναι οριακή, περιορισμένη και δεν ανατρέπει τη βασική αναλογία μελών.

Αν όμως μεταβάλλει ουσιωδώς την εκπροσώπηση, θίγει τον πυρήνα της ισότητας.

Τα όρια της θεμιτής απόκλισης

Μπορεί να υπάρξει καμία απόκλιση; Θεωρητικά ναι, αλλά υπό αυστηρές προϋποθέσεις σωρευτικά:

1. Να υπάρχει ρητή πρόβλεψη στο καταστατικό.

2. Να εξυπηρετεί θεμιτό οργανωτικό σκοπό. Κυρίως την αντιπροσωπευτικότητα σε Ομοσπονδιακά κράτη.

3. Να μην υπερβαίνει ένα εύλογο ποσοτικό όριο.

4. Να μην αναιρεί τη βασική αναλογία μελών.

Αν, για παράδειγμα, ο εκλογικός συντελεστής επιφέρει απόκλιση 3 έως 5 τοις εκατό χωρίς ανατροπή της βασικής ισορροπίας, μπορεί να θεωρηθεί οργανωτική διευκόλυνση.

Όταν όμως παράγει αποκλίσεις 15 ή 20 τοις εκατό, από Περιφερειακή Ενότητα σε Περιφερειακή Ενότητα, τότε έχουμε ουσιαστική μεταβολή της αξίας της ψήφου.

Σε ενιαίο κράτος όπως η Ελλάδα, χωρίς ομοσπονδιακή δομή που να δικαιολογεί περιφερειακή υπερεκπροσώπηση, η εισαγωγή εκλογικών πολλαπλασιαστών δεν μπορεί να αιτιολογηθεί.

Δημοκρατική αρχή ή απολίτικο σώμα εκλογικής επιβράβευσης

Το κρίσιμο ερώτημα είναι θεμελιώδες.

Το κόμμα είναι κοινότητα μελών

ή

εργαλείο επιβράβευσης εκλογικής ισχύος;

Αν είναι κοινότητα μελών, τότε η αντιπροσώπευση θεμελιώνεται αποκλειστικά στη συμμετοχή.

Όταν η μεταβολή αυτή είναι ουσιώδης, προσκρούει στον πυρήνα της εσωκομματικής δημοκρατίας και καθίσταται αντιδημοκρατική. Υπό συνθήκες σοβαρής απόκλισης, μπορεί να θεωρηθεί και αντισυνταγματική, καθώς παραβιάζει την επιταγή του άρθρου 29 για δημοκρατική λειτουργία.

Η δημοκρατία στο εσωτερικό των κομμάτων δεν είναι τεχνικό ζήτημα κατανομής. Είναι ζήτημα ισότητας.

Και η ισότητα, όταν αριθμητικά αλλοιώνεται, δεν σώζεται με οργανωτικά επιχειρήματα.

Με σφχ

Κωνσταντίνος Μαυράκης

Συγγραφέας, ιδρυτικό μέλος ΠΑΣΟΚ