Τέμπη: Η διαβίβαση της δικογραφίας στη Βουλή φέρνει πολιτική θύελλα – Από το 2021 γνώριζαν για την κατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου!

Η διαβίβαση της δικογραφίας για το έγκλημα των Τεμπών στη Βουλή από τον εφέτη ανακριτή Σωτήρη Μπακαΐμη ανοίγει μια νέα, ιδιαίτερα σοβαρή φάση στην πολιτική και θεσμική διαχείριση της υπόθεσης. Ο εφέτης, ακολουθώντας την αυστηρή τυπική του υποχρέωση, παρέδωσε χωρίς κρίση τη δικογραφία στην Εθνική Αντιπροσωπεία, καθώς αναφέρονται σε αυτή τα ονόματα πρώην υπουργών – συγκεκριμένα του Κώστα Αχ. Καραμανλή και του Χρήστου Σπίρτζη. Από τη στιγμή αυτή, η απόφαση για τη συγκρότηση ή μη Προανακριτικής Επιτροπής βρίσκεται στα χέρια του Κοινοβουλίου.

Το πολιτικό διακύβευμα είναι βαρύ. Οι αποκαλύψεις της δικογραφίας και οι δηλώσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, επανέφεραν στο προσκήνιο τη στρατηγική της κυβέρνησης να αποδώσει στη Δικαιοσύνη τον τελευταίο λόγο, παρακάμπτοντας ενδεχομένως τη συνταγματικά προβλεπόμενη κοινοβουλευτική διαδικασία. Το λεγόμενο «μοντέλο Τριαντόπουλου» που επικαλέστηκε ο κ. Μαρινάκης, συνίσταται στην απευθείας παραπομπή πρώην υπουργών στον φυσικό δικαστή, χωρίς την ενδιάμεση κοινοβουλευτική φάση που ορίζει το Σύνταγμα για πολιτικά πρόσωπα.

Όμως το Σύνταγμα δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: η Βουλή είναι αυτή που κρίνει την αναγκαιότητα προκαταρκτικής εξέτασης μέσω Προανακριτικής Επιτροπής, και μόνο αυτή μπορεί να άρει την ασυλία πρώην υπουργών. Επομένως, το να επιλέγει η κυβέρνηση να προεξοφλήσει μια διαφορετική διαδρομή δημιουργεί θεσμικό προηγούμενο εξαιρετικά αμφιλεγόμενο. Η προσχηματική επίκληση «σεβασμού στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης» δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για την παραβίαση της κοινοβουλευτικής τάξης και της συνταγματικής πρόνοιας.

Αλλά το σοβαρότερο στοιχείο της δικογραφίας είναι το περιεχόμενό της. Δύο υπηρεσιακά έγγραφα που εστάλησαν στο γραφείο του Κώστα Καραμανλή τον Σεπτέμβριο του 2021 αποδεικνύουν ότι η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Μεταφορών είχε σαφή και τεκμηριωμένη γνώση για την άκρως επικίνδυνη κατάσταση στο σιδηροδρομικό δίκτυο. Στο πρώτο έγγραφο γίνεται λόγος για ελλιπή συντήρηση που αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων. Στο δεύτερο, τονίζεται ότι η έλλειψη προσωπικού καθιστά προβληματική και ανασφαλή τη λειτουργία του δικτύου.

Πρόκειται για προειδοποιήσεις εκ των έσω, που δεν επιδέχονται παρερμηνείας. Ο πρώην υπουργός δεν μπορεί πλέον να ισχυριστεί ότι δεν γνώριζε. Η πολιτική ηγεσία ενημερώθηκε αρμοδίως και επέλεξε να μην λάβει ουσιαστικά μέτρα, ούτε να ενημερώσει τη Βουλή ή το κοινό για την έκταση του κινδύνου. Και ενώ η κοινωνία βυθίστηκε σε εθνικό πένθος μετά το δυστύχημα, ο ίδιος ο Κώστας Καραμανλής επανήλθε λίγους μήνες αργότερα στις εκλογικές λίστες της Νέας Δημοκρατίας, χωρίς καμία θεσμική ή πολιτική αυτοσυγκράτηση.

Το μείζον ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι μόνο θεσμικό, αλλά βαθιά πολιτικό: θα επιχειρήσει η κυβερνητική πλειοψηφία να κουκουλώσει τις πολιτικές ευθύνες με διαδικαστικά τεχνάσματα; Θα αποδεχθεί η Βουλή τον ρόλο της και θα συγκροτήσει Προανακριτική για να διερευνήσει αν υπάρχουν ποινικές ευθύνες για πλημμέλημα ή κακούργημα; Το άρθρο 291 του Ποινικού Κώδικα, που αφορά σε επικίνδυνες παρεμβάσεις στη συγκοινωνία μέσων σταθερής τροχιάς και μπορεί να επιφέρει ακόμη και ισόβια κάθειρξη, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με υπεκφυγές.

Η ηθική και θεσμική πίεση είναι ασφυκτική. Ούτε η κοινωνία των πολιτών, ούτε τα θύματα και οι οικογένειές τους, ούτε η ίδια η έννοια του κράτους δικαίου μπορούν να ανεχθούν μια συγκάλυψη μέσω διαδικαστικών παραλείψεων. Η πολιτική ευθύνη είναι πλέον ξεκάθαρη και βαραίνει συνολικά την κυβέρνηση: όχι μόνο γιατί απέτυχε να προλάβει την τραγωδία, αλλά και γιατί εξακολουθεί να αρνείται να δώσει απαντήσεις – επιλέγοντας τη σιωπή και την αποφυγή της λογοδοσίας.