“Αυτός ο άνθρωπος, αυτός..” – Από το ζεϊμπέκικο του Ανδρέα Παπανδρέου σε αυτό του Γ.Α.Παπανδρέου

Σαν σήμερα, του Αγίου Ανδρέα, η μνήμη ταξιδεύει σχεδόν αυτόματα στον άνθρωπο που σημάδεψε όσο κανείς άλλος τη μεταπολίτευση και άφησε ανεξίτηλο ίχνος όχι μόνο στην πολιτική αλλά και στην ίδια την ποπ κουλτούρα της εποχής: τον Ανδρέα Παπανδρέου. Σπάνια ένα πολιτικό κόμμα είδε ταυτισμένη την ταυτότητά του με μια τόσο χαρακτηριστική εικόνα όσο εκείνη του Ανδρέα που, με μια κίνηση του χεριού, σηκωνόταν να χορέψει «Αυτός ο άνθρωπος» στις πίστες της Πλάκας.

Στο «Περιβόλι του Ουρανού» γράφονταν στιγμές που έμελλε να γίνουν κομμάτι της συλλογικής μνήμης. Η Ρίτα Σακελλαρίου έχει περιγράψει πολλές φορές πώς ο τότε πρωθυπουργός σηκωνόταν μόλις άκουγε τους πρώτους στίχους, χόρευε με εκείνη τη λιτή, αυθεντική κίνηση και στο τέλος της έπιανε το χέρι με ευγνωμοσύνη. Γύρω του, στελέχη όπως ο Μένιος Κουτσόγιωργας και ο Γιώργος Κατσιφάρας συμπλήρωναν το τραπέζι μιας εποχής που το ΠΑΣΟΚ δεν ήταν μόνο πολιτική δύναμη αλλά και κοινωνικό φαινόμενο.

Τα ζεϊμπέκικα δεν ήταν «χαλαρές» στιγμές. Ήταν μια άτυπη δήλωση ισχύος, μια επίδειξη αυτοπεποίθησης, ένας τρόπος να μιλήσει ο Ανδρέας στη βάση του με τον κώδικα της λαϊκότητας που τον έκανε σύμβολο. Δεν είναι τυχαίο ότι το χορευτικό DNA του παλιού ΠΑΣΟΚ το συνέχισαν –καθένας με τον δικό του τρόπο– πρόσωπα όπως ο Άκης Τσοχατζόπουλος, ο Δημήτρης Τσοβόλας, αργότερα ο Γιώργος Παπανδρέου.

Και κάπου εκεί, δεκαετίες μετά, οι εικόνες επιστρέφουν. Ο Γιώργος Παπανδρέου, αμέσως μετά την ήττα του στις εσωκομματικές εκλογές του ΚΙΝΑΛ, επέλεξε να αποφορτίσει τη στιγμή χορεύοντας «Συννεφιασμένη Κυριακή» του Τσιτσάνη. Μια επιλογή βαριά, σχεδόν συμβολική, που θύμισε σε πολλούς πως ο χορός στο ΠΑΣΟΚ δεν ήταν ποτέ μια απλή κίνηση. Ήταν στάση ζωής, ακόμα και τρόπο να κλείσουν ή να αρχίσουν πολιτικοί κύκλοι.

Στις πίστες της δεκαετίας του ’80 γεννήθηκαν μύθοι. Στις μελωδίες των ρεμπέτικων χαράχθηκαν εικόνες που συνόδευσαν τις πιο λαμπρές και τις πιο δύσκολες στιγμές του κινήματος. Και σήμερα, του Αγίου Ανδρέα, ο θρύλος του Ανδρέα Παπανδρέου ξαναζεί μέσα από αυτήν ακριβώς την ανάμνηση: το ζεϊμπέκικο που έγινε πολιτική στιγμή, η φιγούρα που έγινε σύμβολο, το τραγούδι που έγινε ιστορία.