Αράξτε λίγο με τα «προοδευτικο-μέτρα»: όταν πέφτουν καθεστώτα, δεν ζητάς άδεια για να πανηγυρίσεις

Γράφει ο Γαβρής Άγγελος

Κάπου ανάμεσα σε αναλύσεις καφενείου και αυτάρεσκες «υποδείξεις πολιτικής ορθότητας», κάποιοι βρήκαν την ευκαιρία να μας εξηγήσουν πώς, πότε και με ποια ένταση επιτρέπεται να πανηγυρίζεις την πτώση ενός καθεστώτος όπως αυτό του Viktor Orbán στην Ουγγαρία. Λες και η δημοκρατία είναι τελετουργικό με πρωτόκολλο και όχι υπόθεση κοινωνικής έκρηξης.

Η πραγματικότητα είναι πιο απλή και πιο σκληρή για όσους έχουν μάθει να κάνουν πολιτική με μεζούρα. Όταν ένα σύστημα εξουσίας που έχει κατηγορηθεί διεθνώς για θεσμική ασφυξία, για έλεγχο της Δικαιοσύνης και των ΜΜΕ, για διαρκή σύγκρουση με τις ευρωπαϊκές αρχές, δείχνει να λυγίζει, δεν ψάχνεις τον «σωστό τόνο». Παίρνεις ανάσα.

Και η ανάσα αυτή έχει όνομα και αριθμό. 77,8% συμμετοχή. Εκεί τελειώνει κάθε θεωρητική συζήτηση. Εκεί αρχίζει η πολιτική ουσία. Όχι στα πάνελ, όχι στα threads, όχι στις μικροκομματικές αναλύσεις. Στην κάλπη.

Έτσι πέφτουν τα καθεστώτα. Όχι με hashtags, αλλά με κοινωνίες που σηκώνονται από τον καναπέ. Όχι με «γραμμές», αλλά με μαζική συμμετοχή που σπάει τη βεβαιότητα της εξουσίας ότι όλα είναι προδιαγεγραμμένα. Κάπως έτσι γράφονται οι στίχοι της Patti Smith στο “People Have the Power”, όχι ως ρομαντική αναφορά αλλά ως πολιτική πράξη.

Και υπάρχει και κάτι ακόμη που ενοχλεί τους «μετριοπαθείς αναλυτές»: η ήττα μιας συγκεκριμένης πολιτικής γραμμής. Ο ακροδεξιός λαϊκισμός, η φιλορωσική κανονικότητα, η διεθνής ακροδεξιά δικτύωση που εκτείνεται από τη Βουδαπέστη μέχρι την Ουάσιγκτον. Δεν είναι «μία από τις εκδοχές». Είναι πρόβλημα.

Όταν πολιτικοί όπως ο J. D. Vance εμφανίζονται στην Ευρώπη για να στηρίξουν τέτοιες κυβερνήσεις, το ζήτημα παύει να είναι εσωτερικό. Μετατρέπεται σε ευρωπαϊκή υπόθεση. Και τότε, πράγματι, γεννάται ένα εύλογο ερώτημα: από πότε θεωρείται «υπερβολή» να πανηγυρίζεις την υποχώρηση αυτής της γραμμής;

Στην Ελλάδα, βέβαια, η συζήτηση εκτρέπεται γρήγορα. Κάποιοι βιάζονται να φορέσουν το κοστούμι του «ανώτερου προοδευτικού», να μοιράσουν πιστοποιητικά πολιτικής καθαρότητας και να υποδείξουν ποια συναισθήματα είναι επιτρεπτά. Σαν να πρόκειται για διαγωνισμό ηθικής ανωτερότητας και όχι για πολιτική μάχη.

Η ειρωνεία είναι προφανής. Την ώρα που μια κοινωνία δείχνει ότι μπορεί να αμφισβητήσει ένα καθεστώς 16 ετών, εδώ συνεχίζουμε να αναλωνόμαστε σε εσωτερικές μικρομετρήσεις «ορθότητας». Την ώρα που χρειάζεται συγκρότηση ενός πραγματικού προοδευτικού μετώπου, κάποιοι επιλέγουν να κάνουν ιδεολογική λογιστική.

Η συγκυρία δεν αφήνει περιθώρια για τέτοιες πολυτέλειες. Όταν η Ευρώπη δοκιμάζεται από αυταρχικές τάσεις και η Ελλάδα βιώνει μια βαθιά πολιτική φθορά, το ερώτημα δεν είναι ποιος θα μιλήσει πιο «σωστά». Το ερώτημα είναι ποιος θα καταλάβει τι πραγματικά συμβαίνει γύρω του.

Και αυτό που συμβαίνει είναι απλό. Οι κοινωνίες, όταν κινητοποιούνται, μπορούν να ανατρέψουν ακόμη και τα πιο εδραιωμένα συστήματα εξουσίας. Το αν κάποιοι ενοχλούνται από τον τρόπο που πανηγυρίζεται αυτό, είναι μάλλον δευτερεύον.