Χ. Καστανίδης: Οι συναινέσεις ως όρος θεσμικής σοβαρότητας στη συνταγματική αναθεώρηση

Με έμφαση στη θεσμική ευθύνη και την ανάγκη υπέρβασης των μικροκομματικών υπολογισμών, ο Χάρης Καστανίδης παρενέβη στη δημόσια συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Αθήνα 9,84.

Ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης και μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΠΑΣΟΚ ανέδειξε τη συναίνεση ως κεντρικό άξονα κάθε σοβαρής μεταρρύθμισης του θεμελιώδους νόμου του κράτους, επισημαίνοντας ότι το ίδιο το Σύνταγμα επιβάλλει ευρείες πλειοψηφίες και όχι διαδικασίες πολιτικής ευκολίας.

Σύμφωνα με τον κ. Καστανίδη, το αποτέλεσμα μιας αναθεώρησης εξαρτάται πρωτίστως από τη σοβαρότητα με την οποία θα προσέλθουν τα κόμματα και οι ηγεσίες τους στον διάλογο. Η αναθεώρηση, όπως τόνισε, δεν μπορεί να εξελιχθεί σε πεδίο παζαριού ή σε εργαλείο τακτικής, αλλά οφείλει να λειτουργήσει ως διαδικασία θεσμικής αυτογνωσίας και συλλογικής ευθύνης. Υπό αυτό το πρίσμα, υπογράμμισε τη σημασία να κινηθεί η διαδικασία από την παρούσα, προτείνουσα Βουλή, με σαφή προσδιορισμό των αναθεωρητέων διατάξεων, ώστε να διασφαλιστεί η θεσμική συνέχεια και η ουσία των αλλαγών.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις πρόσφατες πρακτικές της κυβέρνησης, τις οποίες χαρακτήρισε θεσμικά προβληματικές, κάνοντας λόγο για «θεσμικές αθλιότητες» στην επιλογή Προέδρου της Δημοκρατίας με χαρακτηριστικά κομματικού παράγοντα, λόγω της αξιοποίησης απλής πλειοψηφίας. Όπως σημείωσε, η πρόβλεψη για ισχυρή πλειοψηφία 180 ψήφων στην αναθεωρητική Βουλή δεν αποτελεί τυπικό εμπόδιο, αλλά εγγύηση συναίνεσης και θεσμικής ισορροπίας.

Στο ίδιο πνεύμα, ο κ. Καστανίδης στάθηκε στο ζήτημα των Ανεξάρτητων Αρχών, υπογραμμίζοντας ότι οι επικεφαλής τους θα πρέπει να επιλέγονται με πλειοψηφία τουλάχιστον 4/5 στη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής, ώστε να προκύπτουν πρόσωπα ευρύτερης αποδοχής. Υπενθύμισε ότι η μείωση του ορίου αυτού στο παρελθόν, με πολιτική επιλογή της σημερινής κυβέρνησης, υπονόμευσε τον ίδιο τον σκοπό της ανεξαρτησίας τους.

Αναφερόμενος στο άρθρο 16, ο πρώην υπουργός κινήθηκε σε μια απολύτως νομική και θεσμική προσέγγιση, επισημαίνοντας ότι, εφόσον τεθεί ζήτημα μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, οι συνταγματικοί όροι ίδρυσης και λειτουργίας τους θα πρέπει να είναι απολύτως ισοδύναμοι με εκείνους των δημόσιων ιδρυμάτων και να αποτυπώνονται ρητά στο Σύνταγμα, χωρίς παραθυράκια και ασάφειες.

Η παρέμβαση Καστανίδη συνολικά επανέφερε στο προσκήνιο μια λογική θεσμικής εγκράτειας και συνταγματικής ευθύνης, σε μια συγκυρία όπου η κυβερνητική πλειοψηφία δείχνει διατεθειμένη να αντιμετωπίσει την αναθεώρηση ως διαδικασία αριθμών και όχι ουσίας.

Σε τελική ανάλυση, όπως ο ίδιος υπενθύμισε, η ποιότητα της συνταγματικής αναθεώρησης δεν θα κριθεί μόνο από τα άρθρα που θα αλλάξουν, αλλά από το πολιτικό ήθος με το οποίο θα πραγματοποιηθεί.