Χάρης Δούκας για κακοκαιρία: “Η Αθήνα άντεξε” παρά τις αντιξοότητες και το κακό δίκτυο ομβρίων υδάτων – Οι ήρωες εργαζόμενοι του Δήμου

Μέσα στη σφοδρότητα της κακοκαιρίας «Byron», εκεί όπου η πόλη δοκιμάστηκε ξανά από την κλιματική πίεση και τη χρόνια εγκατάλειψη των υποδομών, η Αθήνα βρήκε το στήριγμά της όχι στα μεγάλα λόγια των κυβερνητικών επιτελείων αλλά στους ανθρώπους της πρώτης γραμμής. Ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, απηύθυνε ένα δημόσιο «ευχαριστώ» που ξεπέρασε τα τυπικά όρια μιας υπηρεσιακής ανακοίνωσης. Ήταν μια δήλωση ουσίας, μια καταγραφή μάχης στην οποία οι εργαζόμενοι του Δήμου κράτησαν όρθια μια πόλη που παραδίδεται συστηματικά χωρίς επαρκείς κρατικές ενισχύσεις, χωρίς σύγχρονο δίκτυο ομβρίων και χωρίς τη μέριμνα που απαιτείται από μια πρωτεύουσα ευρωπαϊκής χώρας.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του φαινομένου, οι υπηρεσίες του Δήμου επιδόθηκαν σε έναν αγώνα που δεν επέτρεψε χαραμάδα εφησυχασμού. Η καταγραφή των 77 χιλιοστών ημερήσιας βροχόπτωσης στο Γκάζι — ένα τιμωρητικό ρεκόρ — θα μπορούσε να συνεπάγεται ανεξέλεγκτες συνέπειες. Παρ’ όλα αυτά, η πόλη άντεξε. Όχι επειδή το κράτος στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων, αλλά επειδή οι άνθρωποι που περιπολούν, καθαρίζουν, απομακρύνουν φερτά υλικά, καταγράφουν κινδύνους και επεμβαίνουν πριν η κατάσταση γίνει μη αναστρέψιμη, δεν εγκατέλειψαν ούτε για μια στιγμή το πόστο τους.

Η Πολιτική Προστασία, η Δημοτική Αστυνομία, οι υπηρεσίες Καθαριότητας, το Πράσινο και οι Τεχνικές Υπηρεσίες λειτούργησαν ως ενιαίο σώμα. Πολλοί από τους εργαζόμενους παρέμειναν στο πεδίο για ώρες, ακόμη και όταν η κούραση φαινόταν στο βλέμμα τους. Κι όμως, η προσπάθεια συνέχισε αδιάκοπα — από τον καθαρισμό σχαρών και την απομάκρυνση δέντρων που υποχώρησαν λόγω της πίεσης του νερού, μέχρι τις παρεμβάσεις σε σημεία όπου η στάθμη ανέβαινε επικίνδυνα. Αν κάτι ανέδειξε η κακοκαιρία, ήταν το χάσμα ανάμεσα στις ηρωικές αντοχές της δημοτικής μηχανής και τη διαχρονική αδυναμία του κεντρικού κράτους να δημιουργήσει ένα σύγχρονο, αξιόπιστο πλαίσιο αντιπλημμυρικής προστασίας.

Το γεγονός ότι μόλις το 20% των δρόμων της Αθήνας διαθέτει ολοκληρωμένο δίκτυο ομβρίων δεν είναι απλή τεχνική λεπτομέρεια· είναι η ρίζα μιας διαχρονικής αμέλειας. Οι εργαζόμενοι έκαναν ό,τι μπορούσαν μέσα σε ένα σύστημα που επί δεκαετίες αντιμετώπιζε τις υποδομές ως διακοσμητικές υποσημειώσεις. Εκεί όπου υπάρχει χώμα, πράσινο και ικανότητα απορρόφησης, τα φαινόμενα όντως ήταν ηπιότερα. Και αυτό αποτελεί μια ακόμη επιβεβαίωση της γραμμής που ακολουθεί η νέα δημοτική αρχή: η πόλη χρειάζεται φυσικές λύσεις, αστικό πράσινο, διαπερατά υλικά και μια στρατηγική που να προλαμβάνει αντί να κυνηγά τις συνέπειες.

Την ώρα που τα συνεργεία βρίσκονταν στους δρόμους, στα κοινωνικά δίκτυα κυκλοφόρησε ένα γνωστό δηλητήριο: παλιά, άσχετα βίντεο μοιράστηκαν ως δήθεν επίκαιρα, δημιουργώντας μια τεχνητή εικόνα πανικού. Η διακίνηση παραπλανητικού υλικού δεν είναι απλώς ανεύθυνη· σε περιόδους κρίσης γίνεται επικίνδυνη. Η δημοτική αρχή υπενθύμισε με καθαρό τρόπο ότι η ενημέρωση πρέπει να προέρχεται από επίσημες πηγές, προτού ο καθένας επιχειρήσει να γίνει σχολιαστής κρίσης μέσα από ανακυκλωμένα στιγμιότυπα άλλων εποχών.

Ανάμεσα σε όσους βιάστηκαν να αποδώσουν ευθύνες για ζητήματα που δεν ανήκουν στον Δήμο, επανήλθε και η παλιά παρεξήγηση γύρω από τον φωτισμό των δρόμων. Ο Δήμος Αθηναίων υπενθύμισε, με την αναγκαία ψυχραιμία, ότι ο ΔΕΔΔΗΕ είναι ο αποκλειστικός υπεύθυνος για το άναμμα και το σβήσιμο των φώτων σε όλους τους δήμους της Αττικής. Η καθημερινή πολιτική λάσπη που προσπαθεί να φορτώσει στην αυτοδιοίκηση όσα προκύπτουν από άλλους φορείς μπορεί να κάνει θόρυβο, αλλά δεν αντέχει στην πραγματικότητα· ιδιαίτερα σε ημέρες που η πόλη παλεύει με τα στοιχεία της φύσης.

Η ουσία, όμως, δεν κρύβεται ούτε στη διαστρέβλωση, ούτε στα διαδικτυακά πυροτεχνήματα. Η ουσία είναι ότι η Αθήνα στάθηκε όρθια χάρη σε ανθρώπους που δεν έγιναν πρωτοσέλιδα, που δεν έβγαλαν «ηρωικές» selfies στα σημεία επέμβασης και που δεν περίμεναν κανένα χειροκρότημα. Η αναγνώριση του δημάρχου δεν ήταν τυπική· ήταν μια δίκαιη καταγραφή. Σε μια πόλη όπου η καθημερινότητα συχνά τσακίζεται από τη γραφειοκρατία, τις χρόνιες ελλείψεις και την κεντρική αδιαφορία, αυτοί οι εργαζόμενοι αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της συλλογικής της αντοχής.

Η κακοκαιρία «Byron» λειτούργησε ως καθρέφτης: έδειξε τι λείπει, τι πρέπει να αλλάξει και ποιοι στηρίζουν πραγματικά μια πόλη όταν οι δοκιμασίες έρχονται χωρίς προειδοποίηση. Η δημοτική αρχή συνεχίζει την κινητοποίηση, με τις υπηρεσίες παρατεταμένα επί ποδός. Και όσο η Πολιτεία συνεχίζει να χρωστά στις ελληνικές πόλεις τις υποδομές που δικαιούνται, η Αθήνα θα στηρίζεται — όπως σήμερα — σε εκείνους που μένουν, δρουν και κρατούν τη συνοχή της ζωντανή.