«Διαχωριστικές γραμμές χωρίς αναδιανομή»: Το άρθρο του Γιώργου Σιακαντάρη και το επίκαιρο υπαρξιακό ερώτημα για το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ

Σχόλιο: Γαβρής Άγγελος

Στο άρθρο του στα «Νέα» (22.05.2025), ο Γιώργος Σιακαντάρης δεν περιορίζεται σε μια ακόμα διαπίστωση για την κρίση της αντιπολίτευσης ή για τις εσωτερικές εντάσεις στο ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ. Διατυπώνει κάτι βαθύτερο: μια σαφή προειδοποίηση για την απώλεια της πολιτικής ουσίας στο προοδευτικό αφήγημα. Και το κάνει με τη νηφαλιότητα ενός κοινωνιολόγου, αλλά και την αγωνία ενός πολίτη που παρατηρεί τον προοδευτικό χώρο να αποτυγχάνει να ανταποκριθεί στις ιστορικές απαιτήσεις.

Ο πυρήνας της ανάλυσής του είναι απλός αλλά αιχμηρός: δεν υπάρχουν διαχωριστικές γραμμές χωρίς πραγματική πρόταση αναδιανομής. Δεν υπάρχει εναλλακτική στην κυριαρχία της Δεξιάς χωρίς σοβαρή, τεκμηριωμένη, κοινωνικά πειστική απάντηση στο ερώτημα της ισότητας και της δικαιοσύνης. Και σε αυτό το ερώτημα – σημειώνει εύστοχα – η Δεξιά απαντά με την αγορά. Η Κεντροαριστερά οφείλει να απαντά με το κράτος, ή με ένα νέο σχήμα κοινωνικής παρέμβασης, αν ο παραδοσιακός κρατικός μηχανισμός δεν επαρκεί πλέον.

Ο Σιακαντάρης δεν μένει στους τακτικισμούς. Δεν του αρκεί η «επικοινωνιακή ευστροφία» ή η αναπαραγωγή των εύπεπτων διπόλων (εκσυγχρονισμός – λαϊκισμός, ανορθολογισμός – ορθολογισμός κ.ά.) που επικράτησαν μετά την κρίση. Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι αυτά τα σχήματα ενισχύουν την πολιτική αποστράτευση των κοινωνικών ομάδων που έχουν πληγεί περισσότερο από την ανασφάλεια και τις ανισότητες: τα «παλιά μεσαία στρώματα» και τους «επισφαλείς». Αυτούς που, χωρίς κοινωνική πυξίδα, βρίσκουν καταφύγιο στην Ακροδεξιά.

Είναι εδώ που το άρθρο αποκτά υπαρξιακή σημασία για το ΠΑΣΟΚ. Γιατί αποτυπώνει με καθαρότητα αυτό που η ηγεσία και η κομματική βάση συχνά διστάζουν να αρθρώσουν με πολιτικούς όρους: ότι το ΠΑΣΟΚ, στη μετα-μνημονιακή εποχή, δεν έχει ακόμη δώσει μια συνεκτική απάντηση στο κοινωνικό ζήτημα. Ότι μετά την υποχώρηση του έθνους-κράτους και την αποσάθρωση των εργαλείων της αναδιανομής, η σοσιαλδημοκρατία χρειάζεται ένα νέο λειτουργικό πλαίσιο για να μην απομείνει ως κέλυφος ενός παρελθόντος που δεν επιστρέφει.

Ο Σιακαντάρης δεν χαρίζεται σε κανέναν. Αναφέρεται εμμέσως αλλά σαφώς και στην εσωκομματική αντιπαράθεση, επισημαίνοντας το χαμηλό επίπεδο του διαλόγου και τον κίνδυνο ο πολιτικός διάλογος στο ΠΑΣΟΚ να περιορίζεται σε φανατισμούς και προσωπικές στοχοποιήσεις. Η υπενθύμιση της ομιλίας του Χάρη Δούκα στους Πασπίτες της Κομοτηνής, ως παράδειγμα πολιτικής υπέρβασης, δεν είναι μια απλή αναφορά – είναι υπόδειξη πολιτικού ήθους και θεματολογίας. Ότι η κρίση της Δημοκρατίας είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο πρέπει να περιστραφεί η πολιτική πρόταση της Κεντροαριστεράς – όχι η εσωκομματική ανθρωποφαγία.

Η ανάλυση του καθηγητή δεν περιορίζεται σε μια καταγραφή. Είναι παρέμβαση στρατηγικής βάθους. Θυμίζει ότι ο πολιτικός ρεαλισμός δεν βρίσκεται στην παραίτηση από το κοινωνικό αίτημα, αλλά στη διατύπωσή του με όρους του σήμερα. Και ότι χωρίς προγραμματικό λόγο για την αναδιανομή, χωρίς σαφή στόχευση για τη μεσαία τάξη που φτωχοποιείται, χωρίς αφήγημα για τον κόσμο της επισφάλειας, η Αριστερά και η Κεντροαριστερά δεν είναι εναλλακτική. Είναι σιωπή.

Η πρόκληση λοιπόν, δεν είναι «με ποιον θα πάμε» αλλά «ποια κοινωνία θέλουμε να εκπροσωπήσουμε». Και το άρθρο του Σιακαντάρη είναι υπενθύμιση – καμπανάκι – πρόσκληση. Το αν θα ακουστεί, μένει στην κρίση (και τη γενναιότητα) των πολιτικών φορέων που λένε ότι θέλουν να φέρουν αλλαγή.

Σημείωση σύνταξης: Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι διδάκτωρ Κοινωνιολογίας, αρθρογράφος και πολιτικός στοχαστής, με μακρά παρουσία στον δημόσιο διάλογο για τη σοσιαλδημοκρατία και την ευρωπαϊκή πολιτική θεωρία.