“Φάκελος: Ταμείο Ανάκαμψης” – Οι διαγωνισμοί που “έμειναν στον αέρα”

Η αδράνεια της εκτελεστικής εξουσίας και το κόστος της διοικητικής αναβλητικότητας

Ένα από τα πλέον διαρθρωτικά προβλήματα που αναδύεται από την αποτίμηση της ελληνικής διαχείρισης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) δεν αφορά τη χαμηλή απορρόφηση κονδυλίων, αλλά κάτι προγενέστερο και βαρύτερο: την πλήρη αποτυχία ενεργοποίησης διαγωνιστικών διαδικασιών για έργα που προβλέπονταν ρητώς στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης. Το φαινόμενο αυτό, το οποίο φέρει τη θεσμική σφραγίδα της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, δεν συνιστά διαχειριστική ατέλεια. Είναι, κατά την ουσία του, αποτυχία ασκήσεως κυβερνητικής πολιτικής.

Στην κεντρική αντίφαση του σχεδιασμού έγκειται το εξής: η Ελλάδα διαπραγματεύθηκε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα ΤΑΑ αξίας άνω των 36 δισεκατομμυρίων ευρώ, εγγράφοντας συγκεκριμένα ορόσημα, μετρήσιμους στόχους και ρητές δεσμεύσεις ανά τομέα πολιτικής. Ωστόσο, σειρά κρίσιμων προγραμμάτων — ιδίως στους τομείς των ψηφιακών υποδομών, της δικαστικής μεταρρύθμισης και της πράσινης μετάβασης — παραμένουν ανενεργά σε επίπεδο διαγωνισμών, με τις αρμόδιες αρχές να μην έχουν προχωρήσει ούτε στη φάση της προκήρυξης. Η αποτυχία αυτή δεν αποδίδεται σε εξωγενείς παράγοντες, αλλά σε ενδογενείς παθογένειες του κυβερνητικού επιτελείου: στην ανεπαρκή στελέχωση των φορέων υλοποίησης, στην έλλειψη συντονισμού μεταξύ των συναρμόδιων υπουργείων και, πρωτίστως, στη χρόνια αδυναμία παραγωγής ολοκληρωμένων τεχνικών δελτίων που αποτελούν προϋπόθεση για την έναρξη οποιουδήποτε διαγωνισμού.

Η πολιτική ευθύνη είναι κατανεμημένη, αλλά επικεντρωμένη. Οι αρμόδιοι υπουργοί επέλεξαν κατ’ επανάληψιν να προβαίνουν σε ανακοινώσεις για τα «ορόσημα» που επετεύχθησαν, χωρίς να αποκαλύπτουν τον αριθμό εκείνων που δεν εκκινήθηκαν ποτέ. Η επικοινωνιακή διαχείριση της αποτυχίας υποκατέστησε τη διοικητική της αντιμετώπιση. Οι Βρυξέλλες, από την πλευρά τους, έχουν ήδη εκφράσει ανησυχίες για καθυστερήσεις σε συγκεκριμένους πυλώνες, ενώ η πίεση για επίτευξη των ορόσημων του 2025 καθιστά το χρονικό περιθώριο αξιοποίησης ολοένα στενότερο.

Το διακύβευμα δεν είναι μόνο δημοσιονομικό. Κάθε διαγωνισμός που δεν εκκινήθηκε ισοδυναμεί με καθυστέρηση στη δημιουργία ανταγωνιστικής υποδομής για την ελληνική οικονομία. Υπό αυτό το πρίσμα, η κυβέρνηση δεν απέτυχε μόνο να αξιοποιήσει ευρωπαϊκούς πόρους· απέτυχε να αντιληφθεί τον ιστορικό χαρακτήρα της ευκαιρίας που είχε στα χέρια της.