“Για ένα Σοσιαλιστικό ΠΑΣΟΚ της Δημοκρατίας και της Κοινωνικής Ανατροπής”

Γράφει το μέλος του ΠΑΣΟΚ, Χρήστος Δραγώτης.

Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται ενώπιον μιας ιστορικής καμπής που δεν επιδέχεται υπεκφυγές. Θα παραμείνει κόμμα προσαρμογής στις εκάστοτε ισορροπίες ισχύος ή θα επανέλθει στον ιδρυτικό του ρόλο ως κίνημα κοινωνικής μεταβολής; Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό. Είναι υπαρξιακό και ταυτόχρονα βαθιά πολιτικό.

Η ελληνική κοινωνία βιώνει τη συστηματική διεύρυνση των ανισοτήτων, τη συμπίεση της εργασίας, την ιδιωτικοποίηση βασικών δημόσιων αγαθών και μια παρατεταμένη κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς. Η διαχειριστική επάρκεια, όσο αναγκαία κι αν είναι, δεν αρκεί. Απαιτείται σχέδιο μετασχηματισμού των κοινωνικών συσχετισμών, με σαφή ιδεολογική πυξίδα και συγκρουσιακή βούληση απέναντι στις δομές που παράγουν ανισότητα.

Η ιδρυτική διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη δεν αποτελεί μουσειακό κειμήλιο. Αποτελεί ζωντανή πολιτική παρακαταθήκη. Το ΠΑΣΟΚ συγκροτήθηκε για να εκφράσει τον δημοκρατικό σοσιαλισμό ως σύνθεση ελευθερίας, κοινωνικής δικαιοσύνης και λαϊκής κυριαρχίας. Σήμερα, αυτή η σύνθεση οφείλει να μεταφραστεί σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις: κοινωνικοποίηση στρατηγικών αγαθών με δημοκρατικό έλεγχο, ισχυρό κοινωνικό κράτος ως μηχανισμό αναδιανομής και ισότητας, εργασία με δικαιώματα και συλλογική ισχύ, παραγωγικό μοντέλο που υπηρετεί την κοινωνία και όχι τις ολιγοπωλιακές συγκεντρώσεις.

Η ουδετερότητα στη σύγκρουση κεφαλαίου και εργασίας δεν είναι κεντρώα αρετή. Είναι πολιτική επιλογή υπέρ των ισχυρών. Αν το ΠΑΣΟΚ επιθυμεί να επανασυνδεθεί με τα κοινωνικά του ερείσματα, οφείλει να τοποθετηθεί καθαρά. Να μιλήσει τη γλώσσα της κοινωνικής πλειοψηφίας και όχι της θεσμικής αυτάρκειας.

Το επερχόμενο Συνέδριο πρέπει να αποτελέσει σημείο ιδεολογικής και οργανωτικής επανεκκίνησης. Χρειάζεται σαφής επανατοποθέτηση στον σοσιαλισμό, πολιτική αυτονομία της Δημοκρατικής Παράταξης από συντηρητικές συμπράξεις και μετατροπή του κόμματος σε ζωντανό οργανισμό με μέλη, κοινωνική παρουσία, πολιτική εκπαίδευση και συμμετοχικές διαδικασίες. Κόμμα–κίνημα και όχι εκλογικός μηχανισμός.

Σε προγραμματικό επίπεδο, η κοινωνική ανασυγκρότηση δεν μπορεί να είναι γενικόλογη διακήρυξη. Προϋποθέτει δεσμευτικούς στόχους. Δημόσια Υγεία με δαπάνες στο 7% του ΑΕΠ και καθολική πρόσβαση. Δημόσια Παιδεία στο 5% του ΑΕΠ. Πολιτική κοινωνικής κατοικίας και αποτελεσματική προστασία από την κερδοσκοπία στην αγορά ακινήτων. Τα κοινωνικά δικαιώματα δεν είναι επιδόματα φιλανθρωπίας, αλλά συνταγματικές υποχρεώσεις της Πολιτείας.

Στην εργασία, η αποκατάσταση της συλλογικής διαπραγμάτευσης και η καθιέρωση κατώτατου μισθού στο 60% του διάμεσου μισθού συνιστούν ελάχιστη προϋπόθεση αξιοπρέπειας

Η κατάργηση των ακραίων μορφών ελαστικότητας και η ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών αποτελούν αναγκαία αντίβαρα στην απορρύθμιση που κυριάρχησε την τελευταία δεκαετία. Η εργασία προηγείται των κερδών, όχι ως σύνθημα, αλλά ως αρχή οργάνωσης της οικονομίας.

Η φορολογική πολιτική οφείλει να γίνει εργαλείο αναδιανομής. Προοδευτική φορολόγηση εισοδήματος και πλούτου, ουσιαστική φορολόγηση υπερκερδών σε ενέργεια και τραπεζικό σύστημα, σύσταση ισχυρής Δημόσιας Αναπτυξιακής Τράπεζας και στήριξη της συνεταιριστικής και κοινωνικής οικονομίας. Ο πλούτος που παράγεται κοινωνικά δεν μπορεί να ιδιωτικοποιείται μονομερώς.
Στρατηγικοί τομείς όπως η ενέργεια, το νερό και οι βασικές υποδομές απαιτούν δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο, με διαφάνεια και λογοδοσία. Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να εξελιχθεί σε νέο πεδίο κερδοσκοπίας εις βάρος των πολιτών. Χρειάζεται ενεργειακή δημοκρατία, προστασία των καταναλωτών και δίκαιη κατανομή του κόστους και των ωφελειών.

Παράλληλα, η υπεράσπιση του κράτους δικαίου, η ενίσχυση της διαφάνειας και η θεσμοθέτηση συμμετοχικών διαδικασιών σε τοπικό και εθνικό επίπεδο αποτελούν προϋποθέσεις ουσιαστικής δημοκρατίας.

Χωρίς κοινωνική ισότητα, η δημοκρατία εκφυλίζεται σε τυπική διαδικασία. Με ανισότητες ακραίες, η λαϊκή κυριαρχία γίνεται γράμμα κενό.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η μάχη για κοινωνική Ευρώπη και για αναθεώρηση των περιοριστικών δημοσιονομικών κανόνων δεν είναι πολυτέλεια. Είναι όρος εθνικής και κοινωνικής βιωσιμότητας. Η συγκρότηση συμμαχιών με τις προοδευτικές δυνάμεις της ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας και της Αριστεράς μπορεί να επαναφέρει στο προσκήνιο το αίτημα για σύγκλιση με κοινωνικά κριτήρια και όχι μόνο με αριθμητικούς δείκτες.

Το ΠΑΣΟΚ μπορεί να ξαναγίνει φορέας ελπίδας μόνο εάν εγκαταλείψει τον φόβο της σύγκρουσης. Αν μιλήσει καθαρά για τις ανισότητες που παράγει το σημερινό μοντέλο ανάπτυξης. Αν εμπιστευτεί την κοινωνία αντί να την υποκαθιστά. Η προοδευτική διακυβέρνηση δεν είναι άσκηση διαχείρισης του υπάρχοντος, αλλά σχέδιο αλλαγής του

Σοσιαλισμός με δημοκρατία. Δημοκρατία με κοινωνική δικαιοσύνη. Μόνον έτσι η παράταξη μπορεί να ανακτήσει τον ιστορικό της ρόλο ως δύναμη ανατροπής και όχι ως συμπλήρωμα ενός συστήματος που αναπαράγει τις ίδιες ανισότητες που υποτίθεται ότι θέλει να θεραπεύσει.