Η “Υπέρβαση” του Αλέξη Χαρίτση , το Ισπανικό παράδειγμα και η .. Χ.Τρικούπη

Γράφει ο Μπάμπης Αναστασιάδης

Ακούει κανείς την «υπέρβαση»; Το ισπανικό παράδειγμα και η “αυτόνομη πορεία” της Τρικούπη…

Η συζήτηση για την ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου επανέρχεται με επιμονή, αυτή τη φορά με καθαρή αναφορά στο ισπανικό προηγούμενο. Ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς, Αλέξης Χαρίτσης, έθεσε δημόσια το πλαίσιο: είτε οι προοδευτικές δυνάμεις θα επιχειρήσουν μια ουσιαστική υπέρβαση, με όρους μετώπου απέναντι στη Δεξιά, είτε θα ανακυκλώσουν τον κατακερματισμό που έχει αποδειχθεί πολιτικά αδιέξοδος. Το μήνυμα ήταν σαφές και δεν περιορίστηκε σε επικοινωνιακή ρητορική. Παρέπεμψε σε συγκεκριμένο μοντέλο διακυβέρνησης και πολιτικής συνεννόησης, αυτό που εφάρμοσε ο Πέδρο Σάντσεθ στην Ισπανία, ανατρέποντας δυσμενείς συσχετισμούς.

Η έννοια της «υπέρβασης» δεν ειπώθηκε τυχαία. Στον ελληνικό δημόσιο διάλογο έχει αποκτήσει ιδιαίτερο βάρος, ιδίως όταν συνδέεται με παρεμβάσεις που επιχειρούν να σπάσουν στεγανά και μικροκομματικές αυτάρκειες. Επιλέγοντας μια συχνή φράση που συνοδεύει τις παρεμβάσεις του Δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα στο ΠΑΣΟΚ, ο Χαρίτσης μίλησε για κοινωνική απαίτηση και όχι για κομματικό τακτικισμό, επισημαίνοντας ότι η επικοινωνία και η πολιτική συνεννόηση στον χώρο της προοδευτικής αντιπολίτευσης δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα αν ο στόχος είναι η αμφισβήτηση της κυριαρχίας της Νέας Δημοκρατίας.

Κι όμως, στην Ελλάδα το ισπανικό παράδειγμα μοιάζει να σκοντάφτει στα εσωτερικά όρια της Χαριλάου Τρικούπη. Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ επιμένει σε μια στρατηγική «αυτόνομης πορείας», που παρουσιάζεται ως εγγύηση πολιτικής καθαρότητας, αλλά στην πράξη καταλήγει να λειτουργεί ως γραμμή άμυνας απέναντι σε κάθε συζήτηση συγκλίσεων. Οι δημόσιες τοποθετήσεις του Νίκου Ανδρουλάκη, με τη στήριξη στελεχών όπως η Άννα Διαμαντοπούλου και ο Παύλος Γερουλάνος, συγκροτούν ένα πλαίσιο αποφυγής δεσμεύσεων, ακόμη και σε επίπεδο συνεδριακών αποφάσεων που θα άνοιγαν τον δρόμο για προγραμματικό διάλογο.

Η αντίφαση, ωστόσο, είναι εμφανής. Την ώρα που η κοινωνία ασφυκτιά από την ακρίβεια, τις ανισότητες και τη θεσμική απαξίωση, η συζήτηση για την επόμενη μέρα της προοδευτικής παράταξης παραμένει εγκλωβισμένη στη λογική των δημοσκοπικών ισορροπιών. Στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ δεν λείπουν οι φωνές που μιλούν για ανάγκη διαλόγου και υπέρβασης, με πιο χαρακτηριστική την πολιτική στάση του δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα, ο οποίος έχει επιμείνει ότι χωρίς ανοιχτό διάλογο με τις δυνάμεις της Αριστεράς δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική προοδευτική προοπτική. Παρεμβάσεις που, όμως, συχνά μένουν σε «νεκρό χρόνο», χωρίς να μεταφράζονται σε κεντρική γραμμή.

Έτσι, ενώ ο Χαρίτσης δείχνει προς τη Μαδρίτη και μιλά για πολιτική αναγκαιότητα, στο ΠΑΣΟΚ κυριαρχεί η αναμονή: η προσδοκία ότι η αυτόνομη πορεία θα αποδώσει καρπούς από μόνη της, χωρίς ρίσκο, χωρίς μοίρασμα ευθυνών, χωρίς κοινό σχέδιο.

Το ερώτημα δεν τίθεται πια με όρους τακτικής, αλλά με όρους ιστορικής ευθύνης.

Σε μια συγκυρία όπου η κοινωνία ζητά καθαρές απαντήσεις και συλλογικές λύσεις, το πραγματικό διακύβευμα είναι αν η λέξη «υπέρβαση» θα παραμείνει σύνθημα ή αν θα αποκτήσει πολιτικό περιεχόμενο. Και, τελικά, αν υπάρχει κάποιος που ακούει.