Κου-Κουξ-Κλαν – S.S – I.C.E.: Τάγματα εφόδου στη σύγχρονη ιστορία

Του Γαβρή Άγγελου

Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται ποτέ με τον ίδιο τρόπο, αλλά συχνά ομοιοκαταληκτεί. Από τις λευκές κουκούλες της Κου-Κουξ-Κλαν έως τις μαύρες στολές των S.S. και, σήμερα, τις βαριά οπλισμένες επιχειρήσεις της I.C.E. στις Ηνωμένες Πολιτείες, διαγράφεται μια σκοτεινή γραμμή συνέχειας: η κρατική ή παρακρατική βία που παρουσιάζεται ως «νόμος και τάξη», ενώ στην πράξη λειτουργεί ως μηχανισμός εκφοβισμού, πειθάρχησης και αποκλεισμού κοινωνικών ομάδων.

Η Κου-Κουξ-Κλαν δεν υπήρξε απλώς μια ρατσιστική οργάνωση. Υπήρξε ένα παρακρατικό εργαλείο επιβολής, με ανοχή –και συχνά συνέργεια– τοπικών αρχών, που στόχευε Αφροαμερικανούς, συνδικαλιστές και πολιτικούς αντιπάλους. Η βία της ήταν τελετουργική, δημόσια και παραδειγματική. Δεν απέβλεπε μόνο στη φυσική εξόντωση, αλλά στην κοινωνική τρομοκράτηση. Η λειτουργία της ως τάγμα εφόδου δεν ήταν παρεκτροπή· ήταν ο πυρήνας της ύπαρξής της.

Τα S.S. του ναζιστικού καθεστώτος αποτέλεσαν τη θεσμοποιημένη κορύφωση αυτής της λογικής. Από παραστρατιωτικός βραχίονας του Χίτλερ μετατράπηκαν σε κράτος εν κράτει, με ιδεολογικό φανατισμό, απόλυτη πειθαρχία και ανεξέλεγκτη εξουσία. Η δράση τους –από τα πογκρόμ έως τα στρατόπεδα συγκέντρωσης– κατέδειξε πώς ο μανδύας της νομιμότητας μπορεί να καλύψει εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Τα S.S. δεν «παρέκκλιναν» από τον νόμο· ενσάρκωσαν έναν νόμο απάνθρωπο.

Στη σύγχρονη αμερικανική πραγματικότητα, η Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων (I.C.E.) δεν μπορεί να εξισωθεί ιστορικά με τη ναζιστική μηχανή θανάτου. Η σύγκριση, ωστόσο, αφορά τη λειτουργία και τη μεθοδολογία, όχι την κλίμακα. Επιδρομές σε γειτονιές, συλλήψεις χωρίς ουσιαστικές εγγυήσεις, οικογένειες που διαλύονται, εικόνες στρατιωτικοποίησης απέναντι σε άοπλους ανθρώπους. Όταν η διοικητική εξουσία ασκείται με όρους φόβου και παραδειγματισμού, τότε μετατρέπεται σε σύγχρονο τάγμα εφόδου, ακόμη κι αν φέρει σφραγίδα κράτους δικαίου.

Το κοινό νήμα δεν είναι η ιδεολογία μόνο, αλλά η εργαλειοποίηση του «εχθρού». Ο «άλλος» παρουσιάζεται ως απειλή για την ασφάλεια, την οικονομία ή την εθνική ταυτότητα. Έτσι νομιμοποιείται η εξαίρεση, η αυθαιρεσία, η βία. Η Δημοκρατία, όταν υποχωρεί μπροστά στον φόβο, γεννά τους μηχανισμούς που την υπονομεύουν.

Η σύγκριση ΚΚΚ, S.S. και I.C.E. δεν αποτελεί ιστορική υπεραπλούστευση, αλλά προειδοποίηση. Δείχνει πώς η κοινωνία συνηθίζει τη βία όταν αυτή βαφτίζεται «αναγκαία». Και υπενθυμίζει ότι τα τάγματα εφόδου δεν εμφανίζονται πάντα με στολές και εμβλήματα μίσους. Εμφανίζονται και με νόμους, διατάγματα και στοχευμένες επιχειρήσεις, όταν η εξουσία ξεχνά ότι χωρίς δικαιώματα δεν υπάρχει ασφάλεια, αλλά αυταρχισμός.