Ο “τοξικός” Τραμπ απομονώνει τις ΗΠΑ και οδηγεί σε πτώση της ακροδεξιάς στην Ε.Ε

Η εκλογική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία δεν αποτελεί απλώς μια εθνική πολιτική ανατροπή. Συνιστά μια ευρύτερη ρωγμή στο αφήγημα της αυταρχικής «ανελεύθερης δημοκρατίας» που τα τελευταία χρόνια επιχειρήθηκε να κανονικοποιηθεί εντός της Ευρώπης, με άμεσες προεκτάσεις τόσο στις Βρυξέλλες όσο και πέραν του Ατλαντικού.

Η επικράτηση του Πέτερ Μάγκιαρ και του κόμματος Tisza έρχεται ως πολιτική απάντηση σε μια μακρά περίοδο θεσμικής διολίσθησης, περιορισμού της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και συστηματικής αποδυνάμωσης των δημοκρατικών ελέγχων. Το αποτέλεσμα αυτό αναδεικνύει ότι, παρά τη βαθιά εδραίωση μηχανισμών εξουσίας, οι κοινωνίες δεν παραιτούνται από την αξίωση για κράτος δικαίου και λογοδοσία.

Στις Βρυξέλλες, η εξέλιξη προκαλεί ανακούφιση αλλά και έντονο προβληματισμό. Η περίπτωση της Ουγγαρίας υπήρξε για χρόνια το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ανοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι σε πρακτικές που υπονόμευαν τις θεμελιώδεις αξίες της. Η ήττα Όρμπαν θέτει πλέον επιτακτικά το ερώτημα εάν η Ευρώπη μπορεί —και οφείλει— να αναπτύξει πιο συνεκτικούς μηχανισμούς προστασίας της δημοκρατίας εντός των συνόρων της.

Παράλληλα, το πολιτικό μήνυμα διαπερνά και το διεθνές δίκτυο της ακροδεξιάς. Η αποδυνάμωση ενός ηγέτη που είχε καταστεί σημείο αναφοράς για δυνάμεις όπως εκείνες της Μαρίν Λεπέν και του Τζόρνταν Μπαρντελά στη Γαλλία, αλλά και για το ιδεολογικό περιβάλλον του MAGA στις Ηνωμένες Πολιτείες, ανατρέπει ισορροπίες και δημιουργεί ένα κύμα εσωστρέφειας και αναστοχασμού στον ευρύτερο δεξιό λαϊκιστικό χώρο.

Η επόμενη μέρα, ωστόσο, δεν προδιαγράφεται εύκολη. Η νέα ηγεσία καλείται να αποδομήσει ένα πλέγμα εξουσίας που έχει διαμορφωθεί επί χρόνια, με βαθιές ρίζες στο κράτος, την οικονομία και τα μέσα ενημέρωσης. Η μετάβαση σε ένα πιο διαφανές και δημοκρατικό μοντέλο διακυβέρνησης θα δοκιμάσει όχι μόνο την πολιτική βούληση αλλά και την αντοχή των θεσμών.

Σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα στην Ουγγαρία υπενθυμίζει ότι η δημοκρατία δεν είναι μια στατική κατάσταση αλλά ένα διαρκές πεδίο σύγκρουσης. Και σε αυτή τη σύγκρουση, οι κοινωνίες μπορούν —ακόμη— να ανατρέπουν καθεστώτα που φαινόταν να έχουν παγιωθεί.