Συνταγματική αναθεώρηση à la carte

Με φόντο ένα πολιτικό τοπίο που βράζει από σκάνδαλα, ακρίβεια και θεσμική απαξίωση, το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί μια μεγάλη φυγή προς τα εμπρός, ντύνοντας με τον μανδύα της «τολμηρής συνταγματικής αναθεώρησης» μια ατζέντα βαθιά ιδεολογική και μονομερώς κυβερνητική. Το πρωθυπουργικό διάγγελμα, με προσεκτικά επιλεγμένες λέξεις και επίκληση της ανάγκης για συναινέσεις, μοιάζει περισσότερο με πολιτικό μανιφέστο της Νέας Δημοκρατίας παρά με εθνική πρόσκληση διαλόγου.

Η εξαγγελία για άρση της μονιμότητας στο Δημόσιο, η επαναφορά της συζήτησης για το άρθρο 16 και τα μη κρατικά πανεπιστήμια, αλλά και η αναθεώρηση του άρθρου 86 για την ευθύνη υπουργών, παρουσιάζονται ως θεσμικές τομές. Ωστόσο, έρχονται σε μια στιγμή που η ίδια η κυβέρνηση κατηγορείται για επιλεκτική εφαρμογή της Δικαιοσύνης, για θεσμικές παρεμβάσεις και για μια δημόσια διοίκηση που αξιολογείται περισσότερο με κομματικά φίλτρα παρά με αντικειμενικά κριτήρια.

Η επίκληση του «βαθέος κράτους» από έναν πρωθυπουργό που κυβερνά έξι και πλέον χρόνια, προκαλεί εύλογα ειρωνικά χαμόγελα. Αν υπάρχει βαθύ κράτος, αυτό διαμορφώθηκε, ενισχύθηκε και θωρακίστηκε εντός της δικής του διακυβέρνησης, με απευθείας αναθέσεις, συγκέντρωση εξουσιών στο πρωθυπουργικό γραφείο και αποδυνάμωση ανεξάρτητων αρχών.

Την ίδια ώρα, η διαδικασία που περιγράφεται μόνο ανοιχτή δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Επιστολές προς «γαλάζιους» βουλευτές, κλειστές ομάδες κρούσης και χρονοδιάγραμμα αυστηρά ελεγχόμενο από το κυβερνητικό επιτελείο συνθέτουν μια εικόνα αναθεώρησης από τα πάνω, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας και της αντιπολίτευσης. Οι περί συναινέσεων αναφορές λειτουργούν περισσότερο ως επικοινωνιακό άλλοθι παρά ως πραγματική πολιτική πρόθεση.

Σε μια περίοδο που η κοινωνία ζητά λογοδοσία, κοινωνική προστασία και θεσμική αξιοπιστία, η κυβέρνηση επιλέγει να ανοίξει τον καταστατικό χάρτη της χώρας με όρους πολιτικής κυριαρχίας. Η συνταγματική αναθεώρηση, αντί να αποτελέσει εργαλείο εμβάθυνσης της δημοκρατίας, κινδυνεύει να μετατραπεί σε εργαλείο αναδιάταξης εξουσιών, με σαφή ιδεολογικό πρόσημο και περιορισμένη δημοκρατική νομιμοποίηση.