Τα Data Centers διψούν για ενέργεια και νερό: Ποιος είναι ο εθνικός σχεδιασμός όταν η λειψυδρία απειλεί ήδη την Ελλάδα;

Θέμα: Γαβρής Άγγελος

Την ώρα που η λειψυδρία εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές και αναπτυξιακές προκλήσεις της χώρας, με δεκάδες νησιά και περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας να βρίσκονται αντιμέτωπες με σοβαρές πιέσεις στους υδατικούς τους πόρους, η Ελλάδα προχωρά με ταχείς ρυθμούς στην προσέλκυση μεγάλων επενδύσεων σε Data Centers και υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η συζήτηση μέχρι σήμερα επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στα οικονομικά οφέλη, στις θέσεις εργασίας και στην ανάδειξη της χώρας σε ψηφιακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ωστόσο, ένα κρίσιμο ερώτημα παραμένει αναπάντητο: διαθέτει η Ελλάδα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο για τις ενεργειακές και υδατικές ανάγκες που συνεπάγεται η ανάπτυξη αυτών των εγκαταστάσεων;

Η κυβέρνηση οφείλει να παρουσιάσει συγκεκριμένα στοιχεία για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, τη χρήση νερού και το συνολικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα των νέων ψηφιακών υποδομών μεγάλης κλίμακας.

Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι τα σύγχρονα Data Centers αποτελούν από τις πλέον ενεργοβόρες εγκαταστάσεις της ψηφιακής οικονομίας. Η λειτουργία συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, υπερυπολογιστών και cloud υπηρεσιών απαιτεί τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η ψύξη των υποδομών συνεπάγεται σημαντική κατανάλωση νερού.

Σε αρκετές περιοχές του κόσμου, από την Αριζόνα μέχρι την Ισπανία και την Ιρλανδία, έχουν ήδη ξεκινήσει έντονες δημόσιες αντιπαραθέσεις για το κατά πόσο η ανάπτυξη Data Centers μπορεί να συνυπάρξει με τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, ιδιαίτερα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν φαινόμενα ξηρασίας και μειωμένων υδατικών αποθεμάτων.

Στην Ελλάδα, η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο επιτακτική. Η παρατεταμένη ανομβρία των τελευταίων ετών, η κλιματική κρίση και η εκρηκτική αύξηση του τουρισμού σε δημοφιλείς προορισμούς έχουν δημιουργήσει συνθήκες έντονης πίεσης σε δίκτυα ύδρευσης και ταμιευτήρες. Δήμοι σε Κυκλάδες, Δωδεκάνησα, Κρήτη και Ιόνιο προειδοποιούν ήδη για προβλήματα επάρκειας νερού κατά τους θερινούς μήνες, ενώ αντίστοιχες ανησυχίες καταγράφονται και σε περιοχές της ηπειρωτικής χώρας.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η απουσία δημόσιας ενημέρωσης για τις πραγματικές ανάγκες των υπό σχεδιασμό ή υπό κατασκευή Data Centers προκαλεί εύλογα ερωτήματα. Πόση ενέργεια θα απαιτηθεί τα επόμενα χρόνια; Ποια θα είναι η επίπτωση στα ηλεκτρικά δίκτυα; Πόσο νερό θα χρειαστεί για τη λειτουργία και την ψύξη των εγκαταστάσεων; Υπάρχει μηχανισμός παρακολούθησης και δημοσιοποίησης αυτών των στοιχείων;

Η συζήτηση ξεπερνά τα στενά όρια της τεχνολογίας. Αφορά το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας, τις προτεραιότητες της ενεργειακής πολιτικής και τη διαχείριση ενός αγαθού που μετατρέπεται σταδιακά σε στρατηγικό πόρο: του νερού.

Διότι η Ελλάδα του 2030 δεν θα κριθεί μόνο από το πόσα Data Centers θα φιλοξενεί, αλλά και από το αν θα μπορεί να εξασφαλίζει νερό για τους κατοίκους της, τις τοπικές οικονομίες, τη γεωργία και τις επόμενες γενιές.