Θα το πατήσει το κουμπί ο Τραμπ;

(Ερώτηση που – όχι τυχαία -συνηθίσαμε να κάνουμε για τον δικτάτορα της Βόρειας Κορέας τώρα δικαίως την κάνουμε και για τον Πρόεδρο των ΗΠΑ)

Η φράση επιστρέφει σαν πολιτικό déjà vu. Μόνο που αυτή τη φορά δεν αφορά τον ηγέτη της Πιονγκγιάνγκ, αλλά τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ. Σε μια συγκυρία όπου η Ουάσινγκτον έχει αναπτύξει τη μεγαλύτερη στρατιωτική της παρουσία στη Μέση Ανατολή από την εποχή της εισβολής στο Ιράκ, το ερώτημα δεν είναι ρητορικό. Είναι απολύτως επιχειρησιακό.

Η ένταση με το Ιράν κλιμακώνεται με ρυθμούς που θυμίζουν προπολεμική περίοδο. Δημοσιεύματα των Axios και The Washington Post αποκάλυψαν ότι ο αρχηγός των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων προειδοποίησε για τους κινδύνους μιας ανοιχτής σύγκρουσης. Ελλείψεις σε κρίσιμα οπλικά συστήματα, κόπωση αποθεμάτων λόγω Ουκρανίας και Ισραήλ, περιορισμένη διάθεση συμμάχων να εμπλακούν σε νέο μέτωπο. Στο Πεντάγωνο δεν κυριαρχεί ο ενθουσιασμός, αλλά ο ψυχρός υπολογισμός κόστους.

Ο ίδιος ο Τραμπ απάντησε με το γνώριμο ύφος του, μέσω του Truth Social, καταγγέλλοντας «Fake News Media» και επιμένοντας ότι μόνο εκείνος λαμβάνει τις αποφάσεις. Δήλωσε πως προτιμά συμφωνία, αλλά διαβεβαίωσε ότι σε περίπτωση σύγκρουσης οι ΗΠΑ «θα νικήσουν». Η ρητορική της αποτροπής μπλέκεται με την πολιτική ανάγκη επίδειξης ισχύος, σε μια προεκλογική ατμόσφαιρα που απαιτεί θεαματικές κινήσεις.

Στο τραπέζι παραμένουν τρία σενάρια, όπως τα καταγράφει το CNN. Πρώτον, η διατήρηση της στρατιωτικής πίεσης με στόχο μια νέα συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Δεύτερον, ένα «περιορισμένο» χτύπημα σε εγκαταστάσεις βαλλιστικών πυραύλων ή σε υποδομές που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, ώστε να σταλεί μήνυμα αξιοπιστίας. Τρίτον, μια ευρείας κλίμακας επιχείρηση με στόχο την αποσταθεροποίηση ή ακόμη και την ανατροπή του καθεστώτος – επιλογή που, σύμφωνα με αναλυτές, ενέχει αχαρτογράφητους γεωπολιτικούς κινδύνους.

Η Τεχεράνη, δια του υπουργού Εξωτερικών της, προειδοποιεί ότι τυχόν επίθεση δεν θα μείνει εντός συνόρων. Η κλιμάκωση, λένε Ιρανοί αξιωματούχοι, θα είναι περιφερειακή. Και το Ισραήλ, με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να δηλώνει «έτοιμος για κάθε σενάριο», εντείνει το ήδη εκρηκτικό περιβάλλον. Η Μέση Ανατολή δεν χρειάζεται άλλη σπίθα.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει στρατιωτική δυνατότητα. Υπάρχει. Είναι αν υπάρχει πολιτική στρατηγική εξόδου. Η εμπειρία του Ιράκ και του Αφγανιστάν βαραίνει σαν σκιά πάνω από κάθε απόφαση. Μια περιορισμένη επιχείρηση μπορεί να εξελιχθεί σε αλυσιδωτή σύγκρουση, με απώλειες, ενεργειακή αστάθεια και διεθνή απομόνωση.

Σε τελική ανάλυση, το «κουμπί» δεν είναι μόνο στρατιωτικό. Είναι θεσμικό, διπλωματικό, ιστορικό. Και όσο η ρητορική κλιμακώνεται, τόσο η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με την ανησυχία που κάποτε επιφύλασσε σε αυταρχικά καθεστώτα. Το ερώτημα που κάποτε αφορούσε έναν απομονωμένο ηγέτη της Άπω Ανατολής, σήμερα επιστρέφει στην καρδιά της δυτικής υπερδύναμης.