“Ο Αλέξης Τσίπρας επανέρχεται: στρατηγική επιστροφής ή πολιτική συνέπεια;”

Γράφει ο Χρήστος Αβδελας*

Η επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα στο προσκήνιο, με πρωτοβουλίες που προεξοφλούν τη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα, δεν αποτελεί απλώς μια προσωπική επιστροφή. Συνιστά μια οργανωμένη και φιλόδοξη προσπάθεια πολιτικού rebranding, με όρους που παραπέμπουν ξεκάθαρα σε επαγγελματική διαχείριση εικόνας και στρατηγικής.

Το ύφος, η σκηνοθεσία, η επικοινωνιακή αφήγηση, μαρτυρούν τη δουλειά ενός ισχυρού επιτελείου, πιθανότατα πολυεθνικής εταιρείας marketing και public relations. Μιλάμε για μια επιχείρηση υψηλών προδιαγραφών, που κατά κοινή επαγγελματική εκτίμηση κινείται στα ανώτερα επίπεδα εξαψήφιων ποσών, και ενδεχομένως φτάνει ή ξεπερνά τα επταψήφια – ειδικά όταν πρόκειται για έναν πολιτικό που δεν κρύβει τη φιλοδοξία του να επανέλθει σε κορυφαίες θέσεις εξουσίας. Το ερώτημα της χρηματοδότησης αυτής της καμπάνιας δεν είναι κουτσομπολίστικο· είναι πολιτικό.

Η ουσία, όμως, δεν είναι μόνο το «πώς» επιστρέφει, αλλά το «με τι». Ο Αλέξης Τσίπρας επανεμφανίζεται σε μια περίοδο κατά την οποία η εκλογική του αποδοκιμασία παραμένει νωπή. Ο ελληνικός λαός γύρισε την πλάτη του το 2023 σε ένα πολιτικό μοντέλο που ταυτιζόταν με τον ίδιο – όχι σε μία εκλογική μάχη, αλλά σε τρεις συνεχόμενες.

Μέσα σε λιγότερο από τρία χρόνια, δεν υπήρξε ούτε αυτοκριτική, ούτε προγραμματική επεξεργασία, ούτε καν μια θεσμική αποτίμηση της διακυβέρνησης 2015–2019. Ο ίδιος, αποχωρώντας, δεν επιχείρησε να συμβάλει στην ανανέωση του κόμματος που ίδρυσε, επιλέγοντας τη σιωπή και τελικά την απόσταση. Και σήμερα, επανέρχεται στον δημόσιο λόγο με όρους καθαρής ρήξης, χωρίς να έχει προηγηθεί καμία πολιτική ή ιδεολογική αναμέτρηση με το παρελθόν του.

Η επιλογή του timing είναι ενδεικτική. Λίγες ημέρες πριν το συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ, ο πρώην αρχηγός του κόμματος επιλέγει να παρουσιάσει ένα νέο εγχείρημα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο παλιός φορέας δεν τον εκφράζει πλέον. Πρόκειται για έμπρακτη αποκήρυξη του ίδιου του πολιτικού του έργου, του κόμματος που ο ίδιος διαμόρφωσε, εξέφρασε και οδήγησε μέχρι το Μέγαρο Μαξίμου. Αν αυτό δεν είναι πολιτικά βαρύ, τότε τι είναι;

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ρητορική περί «ενότητας της προόδου» και «πολιτικών πρωτοβουλιών που διατρέχουν όλα τα κόμματα του χώρου». Μια τέτοια έκκληση δεν είναι, από μόνη της, προβληματική. Είναι όμως εξαιρετικά ασύμβατη με τη μνήμη και το στίγμα της προηγούμενης δεκαετίας: με τη λογική των «προδοτών», των «γερμανοτσολιάδων», των επιθέσεων κατά πολιτικών αντιπάλων – όχι μόνο σε επίπεδο πολιτικής, αλλά και σε επίπεδο προσωπικής και οικογενειακής στοχοποίησης.

Αν η νέα πρόταση δεν συνοδευτεί από ουσιαστική παραδοχή σφαλμάτων και ρητή αποστασιοποίηση από όσα συνέβησαν, τότε παραμένει κενό γράμμα. Δεν υπάρχει ενότητα χωρίς απολογισμό.

Το ίδιο ισχύει και για την κρίσιμη αναφορά σε όσους αποχώρησαν από τον ΣΥΡΙΖΑ. Δεν έφυγαν επειδή «στεναχωρήθηκαν» ή «πικράθηκαν». Έφυγαν γιατί είδαν έναν πολιτικό χώρο που υποσχέθηκε ρήξεις και κατέληξε σε συμβιβασμούς, που επαγγέλθηκε θεσμική επαναθεμελίωση αλλά διολίσθησε στη διαχείριση, που έχασε τη δυναμική του επειδή δεν ήθελε – ή δεν μπόρεσε – να συγκρουστεί με τα κατεστημένα.

Το νέο εγχείρημα του Τσίπρα οφείλει να εξηγήσει πώς θα κινηθεί διαφορετικά, και όχι απλώς να αναζητήσει “επανένωση” με όσους κάποτε απομάκρυνε ή απομακρύνθηκαν.

Τέλος, δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη η επιστροφή στη ρητορική περί «πατρίδας» και «πλούτου». Ένα σχήμα έντονα φορτισμένο, που όμως αποκτά ειρωνική χροιά όταν προέρχεται από έναν πολιτικό που συνδιαλέχθηκε με τα ισχυρά οικονομικά συμφέροντα της χώρας, συγκυβέρνησε με εθνικιστές, και δεν δείχνει να φείδεται μέσων – ούτε κόστους – όταν πρόκειται για τη δική του πολιτική επανεκκίνηση.

Όταν το πολιτικό περιεχόμενο έρχεται σε τόσο προφανή αντίθεση με την προσωπική διαδρομή, η αξιοπιστία της αφήγησης τίθεται, εύλογα, υπό αμφισβήτηση.

Η ελληνική κοινωνία έχει πράγματι ανάγκη από μια νέα, προοδευτική αφήγηση. Όχι όμως από μια επανάληψη του παλιού σε νέα συσκευασία. Η πολιτική αξιοπιστία χτίζεται με συνέπεια, όχι με rebranding· με θέσεις, όχι με συνθήματα· με αυτογνωσία, όχι με προσωποπαγείς επινοήσεις.

Αν η νέα προσπάθεια του Αλέξη Τσίπρα φιλοδοξεί να παίξει ρόλο στο πολιτικό γίγνεσθαι, οφείλει πρώτα να απαντήσει στα ερωτήματα που ο ίδιος άφησε ανοιχτά.

Χρήστος Αβδελλάς
Σύμβουλος Α’ Δημοτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης
Πολιτικός Επιστήμων, Σύμβουλος Ευρωπαϊκών Πολιτικών