Χάρης Δούκας: Με τη «Διακήρυξη των Αθηνών» και το «ΠΑΡΕ ΘΕΣΗ» για έναν Νέο Προοδευτισμό στην Ευρώπη

Πηγή: epolitical.gr

Το πολιτικό ενδιαφέρον βρίσκεται κυρίως στη συγκυρία. Την ώρα που στην Ευρώπη διεξάγεται μια μεγάλη συζήτηση για την ασφάλεια, τις αμυντικές δαπάνες και τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ο Δούκας και οι Ευρωπαίοι Σοσιαλιστές και Προοδευτικοί της Αυτοδιοίκησης επιχειρούν να βάλουν στο ίδιο τραπέζι τη στεγαστική κρίση, την ενεργειακή φτώχεια, τις ανισότητες και την κλιματική προσαρμογή. Να υποστηρίξουν, δηλαδή, ότι η έννοια της ασφάλειας δεν εξαντλείται στην άμυνα, αλλά αφορά και την ασφάλεια της καθημερινής ζωής.

Η πρωτοβουλία έχει και μια δεύτερη διάσταση. Ο Δήμαρχος Αθηναίων επιχειρεί να τοποθετήσει την Αθήνα στον ευρωπαϊκό προοδευτικό διάλογο όχι ως απλό τόπο διεξαγωγής μιας ακόμη διεθνούς συνάντησης, αλλά ως σημείο από το οποίο διατυπώνεται μια συγκεκριμένη πολιτική διεκδίκηση για το μέλλον της Ευρώπης.

Η Διακήρυξη των Αθηνών ως πολιτική αφετηρία

Η σημασία της πρωτοβουλίας του Χάρη Δούκα και των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Προοδευτικών της Αυτοδιοίκησης βρίσκεται ακριβώς εδώ: επιχειρούν να μεταφέρουν το επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης από τη θεσμική κορυφή προς τη δημοκρατική βάση. Από τις Βρυξέλλες στις πόλεις. Από τους δημοσιονομικούς δείκτες στη στέγη, την ενέργεια, την κοινωνική συνοχή, την κλιματική ανθεκτικότητα και την ποιότητα της καθημερινής ζωής.

Δεν είναι αμελητέο ότι αυτή η συζήτηση αποκτά ως σημείο αναφοράς την Αθήνα. Η ελληνική πρωτεύουσα δεν φιλοξένησε απλώς ακόμη ένα ευρωπαϊκό συνέδριο. Έδωσε το όνομά της σε ένα πολιτικό κείμενο με το οποίο προοδευτικοί αιρετοί επιχειρούν να παρέμβουν σε μία από τις κρισιμότερες ευρωπαϊκές συζητήσεις της περιόδου: ποιος θα πληρώσει τις νέες προτεραιότητες της Ευρώπης και ποια θέση θα έχουν η συνοχή, οι κοινωνικές πολιτικές και οι τοπικές κοινωνίες στη νέα κατανομή των πόρων.

Εδώ βρίσκεται και η πολιτική ουσία της Διακήρυξης των Αθηνών. Η συζήτηση για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό παρουσιάζεται όχι απλώς ως λογιστική αντιπαράθεση για περισσότερα ή λιγότερα κονδύλια, αλλά ως σύγκρουση διαφορετικών αντιλήψεων για το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Η έννοια του «Προϋπολογισμού Δημοκρατίας» επιχειρεί να συνδέσει τη χρηματοδότηση με τη δυνατότητα των πολιτών να βλέπουν χειροπιαστό αποτέλεσμα στη ζωή τους.

Και αυτή είναι μια πολιτικά κρίσιμη μετατόπιση. Γιατί η κρίση εμπιστοσύνης προς την Ευρώπη δεν αντιμετωπίζεται μόνο με θεσμικές διακηρύξεις. Αντιμετωπίζεται όταν η ευρωπαϊκή πολιτική γίνεται αντιληπτή στο ενοίκιο, στον λογαριασμό της ενέργειας, στο σχολείο, στον δημόσιο χώρο, στις συγκοινωνίες και στην προστασία μιας γειτονιάς απέναντι στον καύσωνα ή στην πλημμύρα.

Η Αυτοδιοίκηση διεκδικεί θέση στο ευρωπαϊκό τραπέζι

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προσπάθεια συγκρότησης ενός ευρωπαϊκού αυτοδιοικητικού πόλου μέσα στην ευρύτερη προοδευτική οικογένεια.

Για χρόνια, δήμοι και περιφέρειες αντιμετωπίζονται συχνά ως τελευταίος κρίκος εφαρμογής πολιτικών που σχεδιάζονται αλλού. Η Διακήρυξη αντιστρέφει αυτή τη λογική: οι πόλεις ζητούν να συμμετέχουν στον σχεδιασμό ακριβώς επειδή βρίσκονται στο σημείο όπου οι ευρωπαϊκές αποφάσεις μετατρέπονται σε πραγματική ζωή.

Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον πολιτικό στοιχείο της πρωτοβουλίας Δούκα. Δεν επιχειρεί να παρουσιάσει την Αυτοδιοίκηση ως υποκατάστατο της εθνικής ή της ευρωπαϊκής πολιτικής. Επιχειρεί να την καταστήσει αυτόνομο πολιτικό υποκείμενο μέσα στην ευρωπαϊκή συζήτηση.

Η επιλογή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή Σοσιαλδημοκρατία αναζητεί νέα κοινωνική γείωση. Οι δήμαρχοι βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με προβλήματα τα οποία η κεντρική πολιτική συχνά συζητεί αφηρημένα: στεγαστική κρίση, ενεργειακή φτώχεια, κοινωνικός αποκλεισμός, δημόσιος χώρος, μετακινήσεις, κλιματική προσαρμογή.

Εκεί αποκτά συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο η «Δημοκρατία της Καθημερινότητας» που προτάσσει ο Δήμαρχος Αθηναίων.

Ο «Νέος Προοδευτισμός» και το πολιτικό στοίχημα

Η έννοια του «Νέου Προοδευτισμού» που εισάγει ο Χάρης Δούκας επιχειρεί να απαντήσει σε ένα υπαρκτό πρόβλημα της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς: την απόσταση ανάμεσα στις μεγάλες αξιακές διακηρύξεις και στις υλικές αγωνίες της κοινωνίας.

Η πολιτική πρόταση που περιγράφεται στην Αθήνα συνδέει το πράσινο με το κοινωνικό, τη δημοκρατία με την καθημερινότητα και τον ευρωπαϊσμό με την αποκέντρωση της εξουσίας. Πρόκειται για διαφορετικό πολιτικό λεξιλόγιο από εκείνο μιας τεχνοκρατικής Ευρώπης που ζητά από τους πολίτες να εμπιστευθούν δείκτες και δημοσιονομικές ισορροπίες χωρίς να βλέπουν πάντοτε αντίστοιχη βελτίωση στη ζωή τους.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία η πρωτοβουλία «ΠΑΡΕ ΘΕΣΗ». Εφόσον εξελιχθεί από σύνθημα σε πραγματικό δίκτυο δημάρχων, περιφερειαρχών, κοινωνικών φορέων και πολιτών, η Διακήρυξη των Αθηνών μπορεί να πάψει να αποτελεί ένα κείμενο συνεδρίου και να λειτουργήσει ως πλαίσιο ευρωπαϊκής πολιτικής κινητοποίησης.

Η κρίσιμη λέξη, συνεπώς, είναι η συνέχεια.

Η πραγματική πολιτική αξία της Διακήρυξης θα κριθεί από το πόσες ευρωπαϊκές πόλεις θα συνταχθούν με τις θέσεις της, πόσοι αιρετοί θα τις μεταφέρουν στα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κατά πόσο συγκεκριμένες διεκδικήσεις της θα επηρεάσουν τη συζήτηση για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Εάν αυτή η δυναμική αποκτήσει συνέχεια, η «Διακήρυξη των Αθηνών» μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς μιας οργανωμένης προσπάθειας της ευρωπαϊκής προοδευτικής Αυτοδιοίκησης να επαναφέρει την κοινωνική συνοχή, τη συμμετοχή και την καθημερινότητα των πολιτών στον πυρήνα της ευρωπαϊκής συζήτησης.

Για την Αθήνα, το πολιτικό αποτύπωμα είναι ήδη σαφές: από τόπος εφαρμογής ευρωπαϊκών πολιτικών επιχειρεί να μετατραπεί σε τόπο παραγωγής ευρωπαϊκής πολιτικής, με τη δημοτική αρχή να διεκδικεί ενεργότερο ρόλο στα δίκτυα της ευρωπαϊκής προοδευτικής Αυτοδιοίκησης.