Η εθνική πολιτική υπό κατάρρευση – Πώς η Τουρκία στήνει τετελεσμένα και η κυβέρνηση Μητσοτάκη σιωπά

Την ώρα που η Τουρκία αναβαθμίζει θεσμικά και στρατιωτικά τη στρατηγική της έναντι της Ελλάδας, διαμορφώνοντας όρους διπλής αμφισβήτησης –στην αποστρατιωτικοποίηση των νησιών και στην κυριαρχία τους– η κυβέρνηση Μητσοτάκη παρακολουθεί παθητικά, εγκλωβισμένη σε έναν επικίνδυνο εφησυχασμό και μια αδιέξοδη επικοινωνιακή τακτική. Το τουρκικό ΥΠΕΞ και ο ίδιος ο Ερντογάν καλλιεργούν ένα πλαίσιο πίεσης με αποδέκτη τη διεθνή κοινότητα, αλλά και την εσωτερική κοινή γνώμη. Και όμως, το Μαξίμου επιλέγει να μην σηκώσει πολιτικά το γάντι.

Η Άγκυρα, μεθοδικά και συστηματικά, «ανασύρει» το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, επιχειρώντας να συνδέσει ευθέως τη στρατιωτική τους ενίσχυση με το ζήτημα της κυριαρχίας τους. Πρόκειται για μια σαφή στρατηγική αναβάθμισης της τουρκικής αμφισβήτησης, που δεν περιορίζεται στη ρητορική, αλλά αποτυπώνεται σε χάρτες, σε επίσημα διαβήματα και σε επιθετικά διπλωματικά τετελεσμένα.

Παρά ταύτα, η ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται καθηλωμένη, χωρίς σχέδιο, χωρίς εθνικό αφήγημα, χωρίς διεθνή πρωτοβουλία ουσίας. Η απάντηση των αρμοδίων περιορίζεται σε φράσεις του τύπου «δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας», ενώ το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών μοιάζει περισσότερο παρατηρητής παρά διαμορφωτής εξελίξεων. Ακόμα και οι παρασκηνιακές διαβουλεύσεις σε ΝΑΤΟ και Ε.Ε. διεξάγονται χωρίς πολιτικό στίγμα και χωρίς απαιτήσεις. Η διπλωματική πολιτική της χώρας φαίνεται να εξαντλείται σε διπλωματικές νουθεσίες και προσδοκίες «αυτοσυγκράτησης» από την πλευρά της Άγκυρας.

Το χειρότερο όμως είναι ότι, σε ένα τέτοιο γεωπολιτικό σκηνικό, η κυβέρνηση δείχνει να αποφεύγει ακόμη και την ενεργοποίηση του κοινοβουλίου, του Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής ή της επιστημονικής κοινότητας. Η εθνική στρατηγική υποκαθίσταται από μονοπρόσωπες αποφάσεις επικοινωνιακού χαρακτήρα. Το Υπουργικό Συμβούλιο σιωπά, ενώ το ΥΠΕΘΑ περιορίζεται σε κινήσεις συμβολισμού, αδυνατώντας να εκπονήσει πειστική αποτρεπτική πολιτική.

Κι όλα αυτά τη στιγμή που οι Ηνωμένες Πολιτείες, αν και δηλώνουν πως «δεν τίθεται θέμα κυριαρχίας», αποφεύγουν να πάρουν σαφή θέση ως προς το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης. Η διπλωματική ασάφεια μεταφράζεται σε τουρκικό θράσος και ελληνική ευαλωτότητα. Όταν ο διεθνής παράγοντας αντιλαμβάνεται ότι η Αθήνα αποφεύγει την ανάληψη πολιτικής πρωτοβουλίας, τότε η βούληση μετατοπίζεται στον επιθετικό συνομιλητή – και αυτός, στην παρούσα συγκυρία, είναι η Άγκυρα.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει αποτύχει να διαχειριστεί τα εθνικά ζητήματα με τη σοβαρότητα, τη διαφάνεια και τη θεσμική επάρκεια που επιβάλλουν οι συνθήκες. Αντί να θωρακίσει τη θέση της χώρας, αντί να οργανώσει μια εθνική στρατηγική με ευρύτητα και βάθος, έχει επιλέξει να μετατρέψει την εξωτερική πολιτική σε πεδίο σιωπής, αναβολής και εσωτερικής κατανάλωσης.

Σε μια ιστορική συγκυρία που απαιτεί εθνική εγρήγορση και αποφασιστικότητα, το Μέγαρο Μαξίμου επιλέγει τον δρόμο της αναβλητικότητας. Και αυτή η επιλογή –συνειδητή ή αμήχανη– μπορεί να αποδειχθεί μοιραία.

Ρεπορτάζ: Γαβρής Άγγελος | The Socialist